Prawosławie w życiu gagauskiej społeczności w Mołdawii


Abstrakt

Myślą przewodnią jest twierdzenie, że prawosławie pełniło i pełni nadal istotną rolę w życiu społeczności mołdawskich Gagauzów. Celem niniejszego tekstu jest ukazanie roli prawosławia, która zmieniała się w czasie, oraz omówienie wybranych zagadnień związanych z prawosławiem przy uwzględnieniu obecnego stanu rzeczy, dokonane w oparciu o obserwacje własne i literaturę przedmiotu. W toku rozważań zostaną przedstawione bądź zasygnalizowane takie zagadnienia jak: tło historyczne, znaczenie duchowieństwa, religijność, prawosławne święta, cmentarze, świątynie, prawosławie w przestrzeni publicznej oraz struktura organizacyjna cerkwi prawosławnej.

Słowa kluczowe

Gagauzja; Gagauzi; Mołdawia; prawosławie; religijność

Ageeva E.A., Pidgajko V.G. (2017), Kagul'skaâ i Komratskaâ Eparhiâ, URL= http://www.pravenc.ru/text/1319764.html [dostęp z dnia 30.09.2018].



Axenti M. (2016), Hederlez – a unique celebration of Gagauz traditions, URL= https://ygmoldova.com/hederlez-unique-celebration-gagauz-traditions/ [dostęp z dnia 11.09.2018].



Buckmaster B., Hitchins K.A., Latham E., Sukhopara F.N. (2018), Moldova, URL= https://www.britannica.com/place/Moldova#ref476800 [dostęp z dnia 9.09.2018].



Bulgar S.S. (2006), Istoriâ i kultura gagauzov, Sovet naučnyh issledovanij v oblasti istorii, kultury i obrazovaniâ pri ispolkome Gagauzii, Komrat-Kišinev.



Gagauzi, [w:] Encyklopedia pwn.pl, URL= https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Gagauzi;3903548.html [dostęp z dnia 9.09.2018].



Gagauzi, [w:] Wikipedia. Wolna encyklopedia, URL= https://pl.wikipedia.org/wiki/Gagauzi [dostęp z dnia 9.09.2018].



Gerb i flag goroda Čadyr-Lunga mogut vidoizmenit'sâ (2016), Oficialnyj sait mun. Čadyr-Lunga, URL= http://ceadir-lunga.md/novosti/item/1947-gerb-i-flag-goroda-chadyr-lunga-mogut-vidoizmenitsy [dostęp z dnia 30.09.2018].



Guboglo M.N. (2012), Religioznost' i religioznaâ identičnost' gagauzov v nastoâŝee vremâ, [w:] Gagauzy v mire i mir gagauzov Tom 1: Gagauzy v mire, M.N. Guboglo (red.) Ispolkom ATO Gagauziâ (Gagauz Eri), Komrat-Kišinev: 365-378.



Hatlas E. (2009), Osnovnye periody suŝestvovaniâ hristianstva u gagauzov Budžaka i ih ocenka s istoričeskoj točki zreniâ, "Tyragetia, serie nouă" III (XVIII)/2: 273-282.



Hatłas J. (2009), Gagauzja i Gagauzi: historia oraz współczesność, Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu, Poznań.



Hatłas J., Żyromski M. (2012), Christian Orthodox Churches in Gagauzian Villages in South Bessarabia After Second World War, "Sacrum et Profanum" V: 199-203.



Hatłas J. (2013), Gagauzi na obszarze Terytorium Autonomicznego Gagauzja –przeszłość oraz teraźniejszość, [w:] Spotkania Polsko-mołdawskie. Księga poświęcona pamięci Profesora Janusza Solaka, M. Kosienkowski (red.), Wydawnictwo Episteme, Lublin: 245-273.



Hatłas J. (2015), Gagauzi w Bułgarii, w Mołdawii oraz na Ukrainie – wybrane aspekty, "Balcanica Posnaniensia. Acta et Studia" XXII/2: 101-116.



Kapaló J.A. (2011), Text, context and performance: Gagauz folk religion in discourse and practice, Brill, Leiden.



Kelešev P. (2015), Gagauzskaâ Eparhiâ: byt' ili ne byt'?, URL= https://regnum.ru/news/1882667.html [dostęp z dnia 22.09.2018].



Konstytucja Republiki Mołdawii (2014), tłum. i wstęp B. Zdaniuk, Wydawnictwo sejmowe, Warszawa 2014.



Kvilinkova E.N. (2003), “Kasym” – načalo zimy, URL= https://web.archive.org/web/20070319072258/http://turkolog.narod.ru/info/I230.htm [dostęp z dnia 12.09.2018].



Kvilinkova E.N. (2012), Sostoânie religioznosti gagauzov v istoričeskoj retrospektive (po arhivnym, istoriografičeskim i ètnografičeskim dannym), [w:] Gagauzy v mire i mir gagauzov Tom 1: Gagauzy v mire, M.N. Guboglo (red.) Ispolkom ATO Gagauziâ (Gagauz Eri), Komrat-Kišinev: 351-365.



Kwilinkowa E. (2012), Cechy wspólne i różnice regionalne w gagauskiej obrzędowości kalendarzowej, [w:] Między etnicznością a lokalnością. Pogranicze bułgarsko-gagauskie w Besarabii, J. Derlicki (red.), Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa: 145-156.



Nikogło D., Stepanow W. (2012), Tradycyjne praktyki pochówkowo-grzebalne Gagauzów [w:] Między etnicznością a lokalnością. Pogranicze bułgarsko-gagauskie w Besarabii, J. Derlicki (red.), Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa: 105-128.



Pašaly P.M. (2017), Gimn. Flag. Gerb, Upravlenie Kul'tury i turizma Gagauzii, Komrat.



Postanovlenie Narodnogo Sobraniâ Gagauzii #69-VII/III ot 12.08.2004 ob učreždenii znamenatel'nyh dat, prazdničnyh i pamâtnyh dnej na territorii Gagauzii (Gagauz Eri), URL= http://www.halktoplushu.md/index.php/postanovleniya/1496-ob-uchrezhdenii-znamenatelnykh-dat-prazdnichnykh-i-pamyatnykh-dnej-na-territorii-gagauzii-gagauz-eri [dostęp z dnia 12.09.2018].



Postanovlenie nr. 433 ot 26.12.1990 o dnâh pamâti, prazdničnyh dnâh i dnâh otdyha v Respublike Moldova, URL= http://lex.justice.md/viewdoc.php?action=view&view=doc&id=306859&lang=2 [dostęp z dnia 11.09.2018].



Turcescu L., Stan L. (2003), Church–State Conflict in Moldova: the Bessarabian Metropolitanate, "Communist and Post-Communist Studies" 36: 443–465.



V Čadyr-Lunge est' flag goroda (2016), Oficialnyj sait mun. Čadyr-Lunga, URL= http://ceadir-lunga.md/novosti/item/1593-v-chadyr-lunge-est-flag-goroda [dostęp z dnia 30.09.2018].



V Gagauzii otmečaût vsenarodnyj prazdnik Kasym (2012), Novostnoj portal gagauzinfo.md, URL= http://gagauzinfo.md/index.php?newsid=5575 [dostęp z dnia 30.09.2018].



V sele Džoltaj idet rekonstrukciâ territorii 300-letnego kladbiŝa (2018), Informacionno-analitičeskij portal Gagauznews, URL= http://gagauznews.md/42724 [dostęp z dnia 13.09.2018].
Pobierz

Opublikowane : 2019-01-18


Jesionek, W. (2019). Prawosławie w życiu gagauskiej społeczności w Mołdawii. Humanistyka I Przyrodoznawstwo, (24), 319-334. https://doi.org/10.31648/hip.2622

Wiktor Józef Jesionek  wiktor.jesionek@gmail.com
Uniwersytet Gdański, Wydział Nauk Społecznych  Polska
https://orcid.org/0000-0002-1696-0386




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Teksty zaproponowane do "Humanistyki i Przyrodoznawstwa" nie powinny być nigdzie wcześniej publikowane. Wraz z przesłaniem tekstu redakcji Autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji nasze czasopismo będzie stosowało licencję the Creative Commons Attribution (CC BY-NC). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów, za wyjątkiem celów komercyjnych, bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY-NC

Oświadczenie autora do pobrania