Witkacy a Whitehead – dwie koncepcje filozofii, dwie koncepcje czasoprzestrzeni

Krzysztof Kościuszko

Opublikowane: 2018-09-14

1994

Witkacy a Whitehead – dwie koncepcje filozofii, dwie koncepcje czasoprzestrzeni

Krzysztof Kościuszko

Abstrakt

Artykuł zmierza do wyjaśnienia sposobu pojmowania filozofii przez Witkacego w opozycji do poglądów A.N. Whiteheada, autora Process and Reality. Chodzi też o stosunek metafizyki do nauki: czy metafizyka ma być jedynie uogólnieniem nauk szczegółowych (Whitehead) czy też ma zachować względną niezależność, a zarazem próbować zinterpretować wyniki badań nauk szczegółowych w ramach pewnych apriorycznie istniejących zasad metafizycznych (takie jest stanowisko Witkacego).

To odmienne rozumienie roli nauk szczegółowych, w szczególności fizyki relatywistycznej Einsteina, w konstruowaniu system metafizycznego zilustrowano zostaóło na przykładzie użycia kategorii czasoprzestrzeni przez obydwu myślicieli. Einstein odrzucił metafizyczną teorię absolutnej przestrzeni i absolutnego czasu, zatem Whitehead – ślepo wierzący fizyce – także dokonał krytyki tych pojęć. Witkacy natomiast - rozgraniczający kompetencje fizyki od kompletnej filozofii – nie pozbywa się pojęć absolutnej przestrzeni i absolutnego czasu, lecz próbuje dokonać syntezy (symbiozy) metafizyki z fizyką, tj. w jednym spójnym systemie zachowuje metafizyczną kategorię absolutnej przestrzeni i absolutnego czasu z jednoczesnym uwzględnieniem relatywistycznej fizykalnej idei wielości układów czasoprzestrzennych.

Słowa kluczowe:

Witkacy, Whitehead, cele filozofii, cele metafizyki, teoria czasu absolutnego, materialistyczna, teoria czasu, czas względny, przestrzeń względna, przestrzeń absolutna, geometria nieeuklidesowa, rozdwojenie przyrody, czasoprzestrzeń, teoria względności

Inne teksty tego samego autora

Krzysztof Kościuszko, Stanisław Ignacy Witkiewicz wobec nieskończoności aktualnej , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 20 (2014)
Krzysztof Kościuszko, Popper – dogmatyzm – dialektyka , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 21 (2015)
Krzysztof Kościuszko, Wstęp do metafizyki Stanisława Ignacego Witkiewicza , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 22 (2016)
Krzysztof Kościuszko, Witkacy o przeżyciach metafizycznych , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 19 (2013)
Krzysztof Kościuszko, Pojęcie - idea - problem w „różnicy i powtórzeniu” G. Deleuze’a , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 10 (2004)
Krzysztof Kościuszko, Kontra Larry Laudan , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 20 (2014)
Krzysztof Kościuszko, O transcendentalizmie oddziaływań zwrotnych , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 17 (2011)
Krzysztof Kościuszko, Uwagi na marginesie La mémoire Larry.ego Squire.a i Erica Kandela , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 16 (2010)
Krzysztof Kościuszko, Postmodernistyczna krytyka idei Lucio Russo , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 12 (2006)
Krzysztof Kościuszko, Walka Charlesa Taylora z postmodernizmem w świetle "Źródeł podmiotowości" , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 8 (2002)

1 2 3 > >>

Podobne artykuły

Jan Dziedzic, Pojmowanie i organizacja ochrony przyrody w Polsce w XIX i na początku XX wieku , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 3 (1997)
Bożena Kuśmierczyk, Związek człowieka i przyrody w filozofii kantowskiej , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 9 (2003)
Adam Bastek, Filozoficzne aspekty pytania o twórczość - zarys , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 4 (1998)
Włodzimierz Tyburski, Człowiek wobec przyrody w perspektywie ekofilozoficznej , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 14 (2008)
Ewa Starzyńska-Kościuszko, Koncepcja filozofii i pedagogiki narodowej Bronisława F. Trentowskiego : (z dziejów polskiej myśli filozoficznej epoki romantyzmu) , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 9 (2003)
Marek Szydłowski, Adam Krawiec, Idea ewolucji Wszechświata, jej geneza, percepcja i filozoficzne uwarunkowania , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 18 (2012)
Piotr Kozioł, Panteizm akosmiczny – herezja Parmenidesa , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 5 (1999)
Maciej Przemysław Świerczyński, Kilka uwag o koncepcji filozofii Ludwiga Wittgensteina , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 11 (2005)
Krzysztof Kościuszko, Wstęp do metafizyki Stanisława Ignacego Witkiewicza , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 22 (2016)
Jarosław Strzelecki, Etyka Spinozy sposobem informatycznym udowodniona – szkice z filozofii in silico. , Humanistyka i Przyrodoznawstwo: Nr 25 (2019)

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

Zasady cytowania

Kościuszko, K. (2018). Witkacy a Whitehead – dwie koncepcje filozofii, dwie koncepcje czasoprzestrzeni. Humanistyka I Przyrodoznawstwo, 143–156. Pobrano z https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/hip/article/view/908

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.