Titles of books popularizing knowledge about the Polish language published in the 21st century. Structural, semantic and pragmatic analysis
Bartłomiej Cieśla
Uniwersytet Łódzkihttps://orcid.org/0000-0002-4624-791X
Anna Sokół-Klein
Uniwersytet Łódzkihttps://orcid.org/0000-0001-6591-0177
Abstract
The aim of the article is to perform a structural, semantic and pragmatic analysis of book titles popularizing knowledge about the Polish language. The titles come primarily from 21st-century publications of the following types: linguistic and rhetorical guides,
feuilletons, essays, books presenting theoretical findings regarding phenomena present
in the Polish language, as well as publications falling into the category of extended
interviews. 90 proper names varying in terms of meaning, structure and functionality
were considered. The analysis of the collected units was preceded by a short description
of such problems as the popularization of knowledge about language and the status of titles
in the light of previous onomastic research. The conducted study proved that the analysed
ideonyms show a high level of heterogeneity at the syntactic and semantic level. Not only
do they contain a summarizing component, but also exhibit such thematic segments as
information about the genological status of the publication, metalinguistic commentary,
apparent dialogicity, etc. Moreover, the names constitute a form of persuasive influence
on recipients by using, for example, semantic vagueness, appeal, evaluation, questions,
or creating a community of the sender and their recipients.
Keywords:
onomastics, ideonymy, chrematonymy, language popularization, book titlesReferences
Austin J. (1993): Mówienie i poznawanie. Przekład B. Chwedończuk. Warszawa. Google Scholar
Breza E. (1998): Nazwy obiektów i instytucji związanych z nowoczesną cywilizacją (chrematonimy). [W:] Polskie nazwy własne. Encyklopedia. Red. E. Rzetelska-Feleszko. Warszawa–Kraków, s. 343–361. Google Scholar
Chłądzyńska J. (2000): Analiza tytułów czasopism polskich. „Onomastica” XLV, s. 231–267. Google Scholar
Danek D. (1972): O tytule utworu literackiego. „Pamiętnik Literacki” LXIII, s. 143–174. Google Scholar
Dawidziak-Kładoczna M. (2014): Syntaktyczne ukształtowanie tytułów tekstów naukowych. „Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie” X, s. 87–103.
Crossref
Google Scholar
Ficek E., Przyklenk J. (2014): „Stary” gatunek w nowych mediach, czyli porada językowa wczoraj i dziś. Z badań nad pragmatycznym wymiarem eksperckiej wypowiedzi. [W:] Bogactwo współczesnej polszczyzny. Red. P. Żmigrodzki, S. Przęczek-Kisielak. Kraków, s. 211–219. Google Scholar
Gajda S. (1985): O tytułach tekstów. Wprowadzenie do problematyki. „Zeszyty Naukowe WSP w Opolu” 24, s. 140–148. Google Scholar
Gajda S. (1987): Społeczne determinacje nazw własnych tekstów (tytułów). „Socjolingwistyka” 6, s. 79–89. Google Scholar
Gałkowski A. (2011): Chrematonimy w funkcji kulturowo-użytkowej. Onomastyczne studium porównawcze na materiale polskim, włoskim, francuskim. Łódź. Google Scholar
Gałkowski A. (2018): Definicja i zakres chrematonimii. „Folia Onomastica Croatica” 27, s. 1–14.
Crossref
Google Scholar
Głowiński M. (red.) (2002): Słownik terminów literackich. Wrocław. Google Scholar
Jakobson R. (1960): Poetyka w świetle językoznawstwa. „Pamiętnik Literacki” 51, s. 431–473. Google Scholar
Jakus-Borkowa E. (1987): Nazewnictwo polskie. Opole. Google Scholar
Jodłowski S. (1976): Podstawy polskiej składni. Warszawa. Google Scholar
Klemensiewicz Z. (2015): Historia języka polskiego. Warszawa. Google Scholar
Koper M. (2021): Jeszcze o popularyzacji nauki o języku dawniej i dziś. „TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych” 6, s. 268–283.
Crossref
Google Scholar
Kosyl C. (1993): Chrematonimy. [W:] Encyklopedia kultury polskiej XX wieku. T. II: Współczesny język polski. Red. J. Bartmiński, s. 439–444. Google Scholar
Kowalik K. (2008): Uwagi o tytułach artykułów naukowych. „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica” 4, s. 358–372. Google Scholar
Kowalik K. (2019): Próba typologii tytułów (ideonimów) prozy Jana Wiktora. „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica” 14, s. 96–107.
Crossref
Google Scholar
Markiewicz H. (2003): Zabawy literackie dawne i nowe. Kraków. Google Scholar
Miodek J. (2007): Słowo jest w człowieku. Poradnik językowy. Wrocław. Google Scholar
Okoniowa J. (2007): Ideonim – pomiędzy nazwą własną a metatekstem. [W:] Nowe nazwy własne – nowe tendencje badawcze. Red. A. Cieślikowa, B. Czopek-Kopciuch, K. Skowronek. Kraków, s. 75–79. Google Scholar
Pawelec R. (2017): Popularyzacja, upowszechnianie, czynienie wiadomym wszem wobec. „Studia Medioznawcze” 3(70), s. 13–19.
Crossref
Google Scholar
Pisarek W. (1966): Tytuł utworu swoistą nazwą własną. „Zeszyty Naukowe WSP w Katowicach. Prace Językoznawcze” 3, s. 67–81. Google Scholar
Pisarek W. (1967): Poznać prasę po nagłówkach. Kraków. Google Scholar
Pisarek W. (2002): Nowa retoryka dziennikarska. Kraków. Google Scholar
Przybylska R. (2017): O nazwach nagród współcześnie przyznawanych w Polsce, czyli lauronimach. „Onomastica” LXI/1, s. 211–223.
Crossref
Google Scholar
Stanulewicz D. (2002): Tytuły artykułów prasowych traktujących o języku. [W:] O trudnym łatwo. Red. J. Miodek, M. Zaśko-Zielińska. Wrocław, s. 77–86. Google Scholar
Starzec A. (1999): Współczesna polszczyzna popularnonaukowa. Opole. Google Scholar
Starzec A. (2002): Przemiany w popularyzacji prasowej. [W:] O trudnym łatwo. Red. J. Miodek, M. Zaśko-Zielińska. Wrocław, s. 24–31. Google Scholar
Stoff A. (1975): Funkcja tytułu w dziele literackim. „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Filologia Polska” 9, s. 3–17. Google Scholar
Ślawska M. (2008): Tytuł – najmniejszy tekst prasowy. „Rocznik Prasoznawczy” 2, s. 117–126. Google Scholar
Walczak B. (2004): Dzieje języka a nazwy własne. [W:] Nazwy własne w języku, kulturze i komunikacji społecznej. Red. R. Mrózek. Katowice, s. 29–45. Google Scholar
Walczak B. (2015): Chrematonimia – najbardziej dziś dynamiczna kategoria nazewnicza. [W:] Amor verborum nos unit. Studia poświęcone pamięci Profesora Stanisława Gali. Red. P. Stalmaszczyk, I. Jaros. Łódź, s. 179–184.
Crossref
Google Scholar
Załęska M. (2016): Retoryczne aspekty popularyzacji naukowej. „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 1, s. 59–70.
Crossref
Google Scholar
Żydek-Bednarczuk U. (2003): Strategie językowe w tytułach dyskursów naukowych. [W:] Śląskie studia lingwistyczne. Red. K. Kleszczowa, J. Sobczykowa. Katowice, s. 217–226. Google Scholar
Żydek-Bednarczuk U. (2005): Wprowadzenie do lingwistycznej analizy tekstu. Kraków. Google Scholar