Words from of “house of captivity”. Lexis from the Soviet forced-labour camp and from exile in the memoir of Beata Obertyńska

Jarosław Pacuła

Uniwersytet Śląski
https://orcid.org/0000-0002-9972-7925



Keywords:

lexis, semantics, Soviet Russia, GULag, Beata Obertyńska, reports from the Soviet forced-labour camp


Applebaum A. (2010): Gułag. Przeł. J. Urbański. Warszawa.   Google Scholar

Bartoszewicz A. (1993): O nazwach własnych w funkcji wtórnej nominacji w języku więźniów GUŁagu w rosyjskojęzycznej literaturze lagrowej. [W:] Onomastyka literacka. Red. M. Biolik. Olsztyn, s. 59–67.   Google Scholar

Borowski T. (1954): Alicja w krainie czarów. [W:] idem: Utwory zebrane. T. III: Krytyka literacka i artystyczna. Warszawa, s. 21–31.   Google Scholar

Bujnicki T. (1990): Obrazy „Innego świata”. Losy Polaków na terytorium ZSRR w emigracyjnej prozie literackiej. „Przegląd Humanistyczny”. T. 34, nr 4, s. 31–42.   Google Scholar

Ciesielski S. (1996): Polacy w Kazachstanie. 1940–1946. Zesłańcy lat wojny. Wrocław.   Google Scholar

Ciesielski S., Hryciuk G. (1997): Warunki egzystencji. [W:] Życie codzienne polskich zesłańców w ZSRR w latach 1940–1946. Studia. Red. S. Ciesielski. Wrocław, s. 189–216.   Google Scholar

Czaplejewicz E. (1992): Polska literatura łagrowa. Warszawa.   Google Scholar

Czaplejewicz E. (1993): Polska literatura łagrowa – jej miejsce w historii literatury. „Prace z Dejin Slavistiky”. T. 16, s. 29–36.   Google Scholar

Danilewicz-Zielińska M. (1999): Szkice o literaturze emigracyjnej półwiecza 1939–1989. Wrocław.   Google Scholar

Dowgiałło M. (1990): Żyć nie dali i umrzeć nie dali. [W:] Wspomnienia Sybiraków. T. 3: „Maskwa sliozam nie wierit”. Opr. J. Przewłocki. Warszawa, s. 66–112.   Google Scholar

Graczykowska T. (2007): Rusycyzmy i sowietyzmy w tekstach Tomasza Dąbala (przedstawiciela polskich komunistów przebywających w okresie międzywojennym w ZSRR). [W:] Język, historia, polityka. Red. E. Laskowska, M. Jaracz. Bydgoszcz, s. 39–49.   Google Scholar

Graczykowska T. (2010): Słownik Józefa Krasnego a żywy polski język radziecki w dwudziestoleciu międzywojennym (kilka uwag o konkursie ogłoszonym przez „Trybunę Radziecką” w 1930 r.). „Acta Baltico-Slavica”. T. 34, s. 89–101.   Google Scholar

Graczykowska T. (2012): Porewolucyjna rzeczywistość radziecka odzwierciedlona w nazwach zawodów (na materiale „Trybuny Radzieckiej” z lat 1927–1938. Litery A–K). „Slavia Orientalis”. R. 61, nr 4, s. 511–531.   Google Scholar

Graczykowska T. (2014): Podgburek, łazik, sektant… – leksykalne odzwierciedlenie wrogów państwa radzieckiego (na materiale z gazety „Trybuna Radziecka” z lat 1927–1938). „Acta Neophilologica”. T. XVI, s. 15–25.   Google Scholar

Graczykowska T. (2018): Słownictwo „Trybuny Radzieckiej” wydawanej w Moskwie w latach 1927–1938. Bydgoszcz.   Google Scholar

Grek-Pabisowa I., Ostrówka M., Biesiadowska-Magdziarz M. (2008): Język polski na Białorusi Radzieckiej w okresie międzywojennym. Polszczyzna pisana. Warszawa.   Google Scholar

Grubiński W. (1990): Między młotem a sierpem. Warszawa.   Google Scholar

Gumperz J. J. (1972): The Speech Community. [W:] Language and Social Context. Red. P. P. Giglioli, Harmondsworth, Penguin, s. 219–231.   Google Scholar

Handke K. (2007): Słownictwo pism Stefana Żeromskiego. Tom wstępny (uzupełniony i rozszerzony). Kraków.   Google Scholar

Herling-Grudziński G. (1997): Inny świat. Zapiski sowieckie. Warszawa.   Google Scholar

Hernas Cz. (1991): Biografie sybiraków. „Teksty Drugie” nr 3, s. 139–145.   Google Scholar

Imos R. (2007): Wiara człowieka radzieckiego. Kraków.   Google Scholar

Jasieński B. (1929): O rewolucję językową. „Kultura Mas” nr 1/2, s. 11–13.   Google Scholar

Joachimiak J. (2004): Sowietyzmy w polszczyźnie „Kuriera Wileńskiego” (1924–1939). „Acta Baltico-Slavica”. T. 28, s. 53–61.   Google Scholar

Joachimiak-Prażanowska J. (2011): Leksykalne zapożyczenia rosyjskie w „Tygodniku Ilustrowanym” z lat 1926–1930. „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”. T. XVIII, z. 1, s. 107–126.   Google Scholar

Karaś H. (1996): Rusycyzmy słownikowe w polszczyźnie okresu zaborów (na podstawie prasy warszawskiej z lat 1795–1918). Warszawa.   Google Scholar

Karłowicz J., Kryński A., Niedźwiedzki W. (red.) (1900–1927): Słownik języka polskiego. T. 1–VIII. Warszawa.   Google Scholar

Kowalska B. (2000): Warunki bytowania. [W:] Sybiracy. Martyrologia Polaków na Wschodzie. Red. A. Wirski. Koszalin, s. 125–127.   Google Scholar

Kowalski G. (2008): Warunki życia codziennego na zesłaniu. „Zesłaniec” nr 36, s. 25–48.   Google Scholar

Kupiszewski W. (2001): O języku zesłańców na Sybir na podstawie pamiętnika „Kwiaty na stepie”. [W:] W świecie słów i znaczeń. Księga pamiątkowa dedykowana profesorowi Bogusławowi Krei. Red. J. Maćkiewicz, E. Rogowska. Gdańsk, s. 156–161.   Google Scholar

Кузнецов С. А. (red.) (1998): Большой толковый словарь русского языка. Санкт-Петербург.   Google Scholar

Lam S. (red.) (1939): Trzaski, Everta, Michalskiego Encyklopedyczny słownik wyrazów obcych. Pochodzenie wyrazów, wymowa, objaśnienia pojęć, skróty, przysłowia, cytaty. Warszawa.   Google Scholar

Ligęza W. (1990): Beaty Obertyńskiej świadectwa z domu niewoli. [W:] Świadectwa i powroty nieludzkiego czasu. Materiały konferencji naukowej poświęconej martyrologii lat II wojny światowej w literaturze. Red. J. Święch. Lublin, s. 152–168.   Google Scholar

Lipińska G. (1990): „Jeśli zapomnę o nich…”. Warszawa.   Google Scholar

Mędelska J. (2008): Nowe, radzieckie realia odzwierciedlone w moskiewskim słowniku rosyjsko- polskim wydanym w latach 30. ubiegłego wieku. [W:] Język, społeczeństwo, wartości. Red. E. Laskowska, M. Czachorowska. Bydgoszcz, s. 275–285.   Google Scholar

Mędelska-Guz J., Marszałek M. (2000): Twórzmy słownik polskiego języka radzieckiego! „Poradnik Językowy” z. 8, s. 38–48.   Google Scholar

Мокиенко В. М., Никитина Т. Г. (red.) (1998): Толковый словарь языка Совдепии. Санкт-Петербург.   Google Scholar

Muskus U. (1975): Długi most. Moje przeżycia w Związku Sowieckim: 1939–1956. Londyn.   Google Scholar

Nycz R. (1998): „Wyrażanie niewyrażalnego” w literaturze nowoczesnej (wybrane zagadnienia). [W:] Literatura wobec niewyrażalnego. Red. W. Bolecki, E. Kuźma. Warszawa, s. 83–112.   Google Scholar

Obertyńska B. (2005): W domu niewoli. Warszawa.   Google Scholar

Ожегов С. И., Шведова Н. Ю. (red.) (1992): Толковый словарь русского языка. Москва.   Google Scholar

Pacuła J. (2007): Faktograficzna wartość słownictwa obozowego. „Prace Filologiczne” LIII, s. 427–436.   Google Scholar

Pacuła J. (2012): Pamięć – zjawisko (nie)werbalne. Język wobec kwestii Zagłady. [W:] Pamięć – historia – polityka. Red. A. Bieś, M. Chrost, B. Topij-Stempińska. Kraków, s. 407–417.   Google Scholar

Pacuła J. (2014a): Człowiek „u zmierzchu” życia. O dwóch wyrazach: lagrowym „muzułman” i łagrowym „dochodiaga”. [W:] O zmierzchu myśli różne. Red. E. Gajewska, A. Matuszek, B. Tomalak. Bielsko-Biała, s. 146–167.   Google Scholar

Pacuła J. (2014b): Społeczność łagrowa w „Innym świecie” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. „Świat Słowian” III, s. 227–252.   Google Scholar

Pacuła J. (2018a): Polszczyzna w GUŁagu. Leksyka. Bielsko-Biała.   Google Scholar

Pacuła J. (2018b): „Sentencje niewinne” przekute w bolesne hasła. O proweniencji, przeobrażeniach i powinowactwie kilku sloganów funkcjonujących w totalitaryzmach XX-wiecznych. [W:] Sieć znaczeń. Red. T. Bielak, K. Borkowska. Bielsko-Biała, s. 34–48.   Google Scholar

Pacuła J. (2018c): Słownictwo łagrowe dotyczące choroby głodowej. [w:] Dyskurs (para)medyczny. Gatunki – funkcje – przeobrażenia. Red. A. Dombrowski, W. Żarski. Wrocław–Kraków, s. 169–181.   Google Scholar

Pihan-Kijasowa A. (1998): Pamiętniki polskich zesłańców jako przedmiot badań lingwistycznych. [W:] Viribus Unitis. Księga poświęcona Profesor Monice Gruchmanowej w 75-lecie urodzin. Red. M. Borejszo, S. Mikołajczak. Poznań, s. 135–148.   Google Scholar

Pihan-Kijasowa A. (2005a): Leksykalne zapożyczenia rosyjskie w najstarszych pamiętnikach polskich zesłańców. [W:] Ad perpetuam rei memoriam Prof. Wojciechowi Rzepce. Red. J. Migdał. Poznań, s. 313–325.   Google Scholar

Pihan-Kijasowa A. (2005b), Syberia w świetle XIX-wiecznych pamiętników zesłańczych. [W:] Język polski. Współczesność. Historia. Red. W. Książek-Bryłowa, H. Duda. Lublin, s. 165–174.   Google Scholar

Pihan-Kijasowa A. (2008): Udział leksyki religijnej w słownictwie pamiętników zesłańczych z XIX w. „Prace Komisji Językoznawczej BTN”. T. 18, s. 321–332.   Google Scholar

Piotrowski A., Ziółkowski M. (1976): Zróżnicowanie językowe a struktura społeczna. Warszawa.   Google Scholar

Pirożnikow E. (2014): Rola pożywienia zbieranego z natury w życiu Polaków deportowanych do ZSRR w okresie drugiej wojny światowej. „Etnobiologia Polska”. Vol. 4, s. 135–172.   Google Scholar

Puzynina J. (1988): Ironia jako element języka osobniczego. [W:] Język osobniczy jako przedmiot badań lingwistycznych. Red. J. Brzeziński. Zielona Góra, s. 35–44.   Google Scholar

Sarnowski M. (2004): Eponimy pochodzenia rosyjskiego: „stachanowiec” w języku polskim. „Acta Polono-Ruthenica”. T. IX, s. 273–282.   Google Scholar

Siekierski Z. (2002): Kreacja rzeczywistości łagrowej. [W:] Dialog, komparatystyka, literatura. Profesorowi Eugeniuszowi Czaplejewiczowi w czterdziestolecie pracy naukowej i dydaktycznej. Red. E. Kasperski, D. Ulicka. Warszawa, s. 451–465.   Google Scholar

Skarga B. (2008): Po wyzwoleniu… (1944–1956). Kraków.   Google Scholar

Sucharski T. (2006): Poddana „dławiącej nienawiści”? Rosja Beaty Obertyńskiej. „Pamiętnik Literacki” nr 97/2, s. 31–50.   Google Scholar

Sucharski T. (2007): Literatura Holocaustu i literatura gułagu? Literatura doświadczenia totalitarnego! „Słupskie Prace Filologiczne. Seria Filologia Polska” nr 5, s. 93–120.   Google Scholar

Sucharski T. (2013): „Dom niewoli”, czyli Sybir. O kreacji przestrzeni w literaturze doświadczenia sowieckiego. [W:] Sybir. Wysiedlenia – losy – świadectwa. Red. J. Ławski, S. Trzeciakowska, Ł. Zabielski. Białystok, s. 487–516.   Google Scholar

Sucharski T. (2018): Kobieta w łagrze stalinowskim w tekstach polskich pisarek. „Konteksty Kultury”. T. 15, z. 1, s. 116–133.   Google Scholar

Supady J. (2001): Życie i śmierć w łagrach sowieckich. Łódź.   Google Scholar

Święch J. (1990): Literatura cierpienia i cierpienia literatury. [W:] Świadectwa i powroty nieludzkiego czasu. Materiały konferencji naukowej poświęconej martyrologii lat II wojny światowej w literaturze. Red. J. Święch. Lublin, s. 79–103.   Google Scholar

Taylor N. (1994): Proza zsyłkowa. [W:] Literatura emigracyjna 1939–1989. T. 1. Red. J. Garliński, Z. Jagodziński, J. Olejniczak, I. Opacki, M. Pytasz. Katowice, s. 261–289.   Google Scholar

Ушаков Д. Н. (red.) (1935–1940): Толковый словарь русского языка. Т. 1–4. Москва.   Google Scholar

Wesołowska D. (1990): Słownik obozowy jako dowód zbrodni hitlerowskich. [W:] Świadectwa i powroty nieludzkiego czasu. Materiały konferencji naukowej poświęconej martyrologii lat II wojny światowej w literaturze. Red. J. Święch. Lublin, s. 131–138.   Google Scholar

Wesołowska D. (1996): Słowa z piekieł rodem. Lagerszpracha. Totalitaryzm i język. Kraków.   Google Scholar

Wilkoń A. (2000): Typologia odmian językowych współczesnej polszczyzny. Katowice.   Google Scholar

Zdanowicz A. i in. (red.) (1861): Słownik języka polskiego. Wilno.   Google Scholar

Zinurova O. (2014): Orientalny rusycyzm czy zrusyfikowany orientalizm? W sprawie wyrazów: dżigit, jurta, kumys, kibitka, papacha. „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio FF, Philologiae”. Vol. 32, s. 103–111.   Google Scholar


Published
2019-11-06

Cited by

Pacuła, J. (2019). Words from of “house of captivity”. Lexis from the Soviet forced-labour camp and from exile in the memoir of Beata Obertyńska. Prace Językoznawcze, 21(4), 177–194. https://doi.org/10.31648/pj.4694

Jarosław Pacuła 
Uniwersytet Śląski
https://orcid.org/0000-0002-9972-7925



License

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Access to the electronic edition of the journal is open (open access). It does not require any fees, logging in or providing personal data. Every person, regardless of race, gender, sexual orientation, ethnic origin, nationality, faith or political opinion, may read articles published in "Prace Językoznawcze", download versions of texts in PDF file format, identical to the printed version, and submit for publication texts of their authorship, concerning linguistic issues and meeting editorial substantive and editorial requirements and academic ethical standards binding in science.

Authors of texts may place PDF files with their texts or the entire issue of a journal on scientific Internet portals, indicating the source of the text. The number of PDF files to be used is unlimited. It is forbidden to use the texts commercially or to derive material benefits from them. The Editorial Board has the right to publish the received texts in printed and electronic editions and to disseminate their entirety as well as abstracts and keywords on the website of the journal, the publishing platform of the University of Warmia and Mazury, in printed editions and in Internet scientific databases.