Soldiers’ slang in the Polish People’s Army – the phenomenon of fala and its functional equivalents in the National People’s Army of the German Democratic Republic
Abstract
The article presents an analysis of military slang in the Polish People’s Army (Ludowe Wojsko Polskie, LWP), with particular emphasis on the phenomenon of fala [wave] (beas-
ting practices in the army) – an informal system of customs and hierarchy among recruits, dependent on the length of service. The aim of the study is to show how soldiers’ everyday language reflected their experiences related to fala during their service. The source
material includes glossaries, collections of lexical items, and autobiographical accounts
of former conscripts who completed compulsory military service between 1975 and 1989.
The analysis focused on selected lexical items, which were compared with their functional
equivalents in the military slang of the National People’s Army (Nationale Volksarmee,
NVA) of the former German Democratic Republic (GDR). The adopted lexical-pragmatic
comparative perspective made it possible to capture both similarities arising from similar
institutional frameworks of service and differences conditioned by local linguistic and
cultural contexts. The synthesis confirms the transnational character of the phenomenon
of beasting in the military: analogous service frameworks in both armies fostered the
emergence of comparable communicative practices and linguistic mechanisms.
Keywords:
Polish military slang, Polish People’s Army, military beasting (fala), German military slang, functional equivalents, intragroup communicationReferences
Baranowska A. (2009): Proces kształtowania się tożsamości w instytucji totalnej na przykładzie żołnierzy-mieszkańców obozu Babilon w Iraku. „Socjologia” XLV, s. 22–30. Google Scholar
Dębska A. (1997): Fala w wojsku. Ukryta struktura życia koszarowego. Warszawa. Google Scholar
Faliszewska P. (2018): Kodyfikacja języka wojskowego – wybrane postulaty językowe publikowane na łamach miesięcznika Bellona. „Słowo. Studia językoznawcze” 9, s. 33–48.
Crossref
Google Scholar
Figura H.Z. (2015): Ludowe Wojsko Polskie czy Wojsko Polskie. „Kwartalnik Bellona” 2, s. 215–219. Google Scholar
Głowacki J. (1990): O języku żołnierskim. „Poradnik Językowy” 2, s. 119–122. Google Scholar
Goffman E. (2006): Charakterystyka instytucji totalnych. [W:] Współczesne teorie socjologiczne. Red. A. Jasińska-Kania, L.M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski. Warszawa, s. 316–335. Google Scholar
Grabias S. (2001): Język w zachowaniach społecznych. Lublin. Google Scholar
Jankowska A. (2014): Miejsce języka wojskowego wśród odmian współczesnej polszczyzny. „Obronność. Zeszyty Naukowe” 2(10), s. 40–44. Google Scholar
Jarosz B. (2016): Typologie socjolektów w polskiej literaturze językoznawczej. Implikacje terminologiczne. [W:] Badania nad językiem i kulturą. Red. S. Gaś, D. Kalecińska, S. Wawrzyniak. Poznań, s. 139–154. Google Scholar
Jarosz B. (2018): O (nie)tożsamości pojęć: język specjalistyczny, język specjalny, język fachowy, język profesjonalny, język zawodowy, profesjolekt, technolekt. „Polonica” XXXVIII, s. 1–24.
Crossref
Google Scholar
Jędrzejko M. (2002a): Życie według fali. Istota i charakter żołnierskiej subkultury. Warszawa. Google Scholar
Jędrzejko M. (2002b): Koty, wicki i rezerwa. Zwyczaje, obrzędy i język „fali”. Warszawa. Google Scholar
Kanarski L. (1994): Podkultura żołnierska. Warszawa. Google Scholar
Kania S. (1969): O polskiej gwarze żołnierskiej. „Poradnik Językowy” nr 2, s. 126–140. Google Scholar
Kania S. (1973): U źródeł gwary żołnierzy Ludowego Wojska Polskiego. „Poradnik Językowy” z. 9, s. 544–548. Google Scholar
Kania S. (1978): Polska gwara żołnierska lat 1914–1939. Zielona Góra. Google Scholar
Kania S. (1986): Polska gwara konspiracyjno-partyzancka 1939–1945. Warszawa–Poznań. Google Scholar
Kania S. (1995): Słownik argotyzmów. Warszawa. Google Scholar
Klapper M. (2014): Leksyka żołnierzy Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Afganistanie jako najmłodsza warstwa polskiego profesjolektu żołnierskiego. „Język Polski” XCIV, z. 2, s. 130–141.
Crossref
Google Scholar
Kołodziejek E. (1997): Językowo-kulturowy fenomen fali żołnierskiej. [W:] Z polszczyzny historycznej i współczesnej. Red. T. Ampel. Rzeszów, s. 85–97. Google Scholar
Kołodziejek E. (2006): Człowiek i świat w języku subkultur. Szczecin. Google Scholar
Król-Kumor M. (2018): Modele słowotwórcze w wybranych żargonach języka polskiego. „Studia Rusycystyczne” T. 26, s. 83–95. Google Scholar
Kułacz S. (2023): Gwara żołnierska w dokumentach osobistych polskich weteranów armii Cesarstwa Niemieckiego. „Socjolingwistyka” 37(1), s. 43–56.
Crossref
Google Scholar
Kułacz S. (2025): Slawizmy w niemieckiej gwarze żołnierskiej na przestrzeni XX wieku. „Prace Językoznawcze” XXVII/1, s. 163–178.
Crossref
Google Scholar
Kupiszewski P. (1987): Język żołnierski. „Poradnik Językowy” 4, s. 273–281. Google Scholar
Kurdyła T. (2023): O podziałach odmian społecznych polszczyzny i nieostrości ich granic. „Język Polski” CIII, z. 3, s. 16–28.
Crossref
Google Scholar
Marciniak S. (1987): Język wojskowy. Warszawa. Google Scholar
Mikołajczyk B. (2021): Stopnie wojskowe to nie rzeczowniki, dlatego też nie mają rodzaju. Socjolingwistyczne aspekty dyskusji o feminizacji stopni wojskowych w Niemczech. „Socjolingwistyka” 35, s. 391–406.
Crossref
Google Scholar
Obara J. (2002): Berufliche und territoriale Bedingungen der lexikalischen Besonderheiten im Soziolekt der Wehrdienstleistenden Soldaten. „Acta Universitatis Wratislaviensis” 3(13), s. 15–46. Google Scholar
Obara J. (2008): Wpływ geograficznego usytuowania jednostek wojskowych, leksyki wojskowej i gwarowej na kształtowanie się socjolektalnego słownictwa żołnierzy na przykładzie Dolnego Śląska. [W:] Księga X-lecia Kollegium Karkonoskiego. Red. M. Ursel. Jelenia Góra, s. 161–171. Google Scholar
Pacuła J. (2019): O rozwoju semantycznym socjolektalnej ‘amby’. „Polonica” 39, s. 205–217.
Crossref
Google Scholar
Pasek M. (1994): Trepy, szweje, bażanty. Warszawa. Google Scholar
Piekot T. (2008): Język w grupie społecznej. Wprowadzenie do badań socjolektów. Wałbrzych. Google Scholar
Skibiński F. (1970): O polskim języku wojskowym. „Wojskowy Przegląd Historyczny” 3, s. 340–361. Google Scholar
Slater A. (2015): Militärsprache. Die Sprachpraxis der Bundeswehr und ihre geschichtliche Entwicklung. Freiburg i.Br. – Berlin – Wien. Google Scholar
Smolińska M. (2021): Wpływ hierarchicznej struktury instytucjonalnej na zachowania językowe grupy na przykładzie wojska i socjolektu żołnierskiego w czasach Ludowego Wojska Polskiego. „Studia Filologiczne Uniwersytetu Jana Kochanowskiego” 34, s. 637–653. Google Scholar
Wilkoń A. (2000): Typologia odmian językowych współczesnej polszczyzny. Wyd. drugie. Katowice. Google Scholar
Wojtasik L. (1969): Źródła języka żołnierskiego. „Zeszyty Naukowe WAP” 1, s. 90–105. Google Scholar
