Names of wedding ceremonies and customs in Kuyavian dialects
Anna Paluszak-Bronka
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczyhttps://orcid.org/0000-0001-6494-8931
Abstract
The subject of this study is the names of wedding ceremonies and customs in Kuyavian dialects from the mid-19th to the end of the 20th century, while its aim is to offer semantic and genetic analysis of these names. This shall not only explain the motivation and origin of the analysed units, but also demonstrate the diversity of dialects in Kuyavia. The same wedding ceremony or custom in the subregions of Kuyavia may be called by different names: czepienie, czepiny, łoczepiny, kapiny, oczepienie, oczepiny, okapiny. Most of them come from the main names of ritual actions or customs, e.g.: przeprosiny, błogosławiny, rainy. Native names prevail in the collected material – wieczór panieński, dziewiczy, swaty, pierścionki. Names of wedding ceremonies and customs belong to the neutral layer of Polish, shared by all its varieties (błogosławieństwo, oczepiny, zaręczyny). Historically, many of them occur with typical Kuyavian dialects phonetics (łoczepiny, swoty). Dialect names include: grabiarka, rajtoki, zrękowiny. These are names of varying territorial scope.
Thanks to the analysed names, it is also possible to recreate the rural culture of Kuyavia.
Rich in diverse rituals and customs, the wedding ceremony was an important celebration
for the rural community.
Keywords:
Kuyavia, dialect, names of wedding ceremonies and customsReferences
Arszyńska E. (1996): Wstęp i opracowanie naukowe. [W:] F. Beciński: Wesele na Kujawach. Włocławek, s. 10–46. Google Scholar
Beciński A. (1996): Słowo o weselu na Kujawach. [W:] tegoż: Wesele na Kujawach. Włocławek, s. 47–50. Google Scholar
Dialekty i gwary polskie. Kompendium internetowe. Red. H. Karaś, , dostęp: 27.12.2025. Google Scholar
Dunin-Karwicka T. (2000): Rola tradycji w kulturze wsi kujawskiej. Toruń. Google Scholar
Figiel A. (2017): Symbolika włosów w polskiej kulturze ludowej. „Zeszyty Wiejskie” XXIII, s. 125–136.
Crossref
Google Scholar
Gloger Z. (1877): Nazwy weselne, wyrażenia i przedmioty używane przy godowych obrzędach ludu na przestrzeni byłej Rzeczpospolitej. Odbitka ze „Sprawozdań Komisyi Językowej Akademii Umiejętności”. Kraków. Google Scholar
Lange R., Krzyżaniak B., Pawlak A. (1979): Folklor Kujaw. Warszawa. Google Scholar
Kolberg O. (1962): Dzieła wszystkie. T. III: Kujawy (cz. 1). Wrocław–Poznań. Google Scholar
Kolberg O. (1962): Dzieła wszystkie. T. IV: Kujawy (cz. 2). Wrocław–Poznań. Google Scholar
Kukier R. (1975): Ludowe obrzędy i zwyczaje weselne na Kujawach. Poznań. Google Scholar
Kuryłowicz B.I. (2016): Zapomniany świat obrzędowości weselnej w dawnej Polsce (na podstawie słowniczka „Nazwy weselne” Zygmunta Glogera). „Białostockie Archiwum Językowe” nr 16, s. 173–190.
Crossref
Google Scholar
Kwaśniewicz K. (1981): Zwyczaje i obrzędy rodzinne. [W:] Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej. T. 2. Red. M. Biernacka. Wrocław, s. 89–126. Google Scholar
Masłowski K. (1935): Zarys etnograficzny Kujaw. Włocławek. Google Scholar
Ogrodowska B. (2000): Zwyczaje, obrzędy i tradycje w Polsce. Mały słownik. Warszawa. Google Scholar
Paluszak-Bronka A. (2024): Nazwy zup w gwarach kujawskich. „Prace Językoznawcze” XXVI/2, s. 119–134.
Crossref
Google Scholar
Plucińska A.J. (2014): Polskie zwyczaje rodzinne. Łódź. Google Scholar
Rak M. (2008): Iterativa w gwarach Podtatrza. Wstępna charakterystyka zagadnienia. [W:] W kręgu języka. Materiały konferencji „Słowotwórstwo–słownictwo–polszczyzna kresowa” poświęconej pamięci Profesor Zofii Kurzowej. Kraków 16–17 maja 2008. T. II. Red. M. Szpiczakowska, M. Skarżyński. Kraków, s. 357–364. Google Scholar
Szkulmowska W. (2006): Ziemia rodzinna to Kujawy. Cz. I: Słowo. Bydgoszcz. Google Scholar
Sawaniewska-Mochowa Z. (2017): Zasady opracowania słownika. [W:] Słownik gwary i kultury Kujaw. T. I. Red. Z. Sawaniewska-Mochowa, s. 16–17. Google Scholar
Sobierajski Z. (1952): Gwary kujawskie. Poznań. Google Scholar
Sobierajski Z. (1963): Jak mówią Kujawiacy. „Literatura Ludowa” VII/2–3, s. 14–17. Google Scholar
Surma M. (2020): POLTER, PULTERAM, POLTERABEND – tradycje i nazwy przedweselnego świętowania w wybranych gwarach Wielkopolski. „Prace Filologiczne” 75/2, s. 277–295.
Crossref
Google Scholar
Walczak B. (1997): Słownictwo obcego pochodzenia na warsztacie badacza: problem granic („głębokości”) opisu genetycznego. [W:] Leksyka słowiańska na warsztacie językoznawcy. Red. H. Popowska-Taborska. Warszawa, s. 269–280. Google Scholar
Wojciechowska A. (1967): Zwyczaje i obrzędy weselne. [W:] Kultura ludowa Wielkopolski. T. 3. Red. J. Burszta. Poznań, s. 125–175. Google Scholar
Wykowska G. (2024): Słownictwo związane z weselem na Mazowszu dawniej i dziś. [W:] Dialog pokoleń. T. 2. Red. E. Wierzbicka-Piotrowska. Warszawa, s. 167–181. Google Scholar
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
https://orcid.org/0000-0001-6494-8931
