Names of wedding ceremonies and customs in Kuyavian dialects

Anna Paluszak-Bronka

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
https://orcid.org/0000-0001-6494-8931


Abstract

The subject of this study is the names of wedding ceremonies and customs in Kuyavian dialects from the mid-19th to the end of the 20th century, while its aim is to offer semantic and genetic analysis of these names. This shall not only explain the motivation and origin of the analysed units, but also demonstrate the diversity of dialects in Kuyavia. The same wedding ceremony or custom in the subregions of Kuyavia may be called by different names: czepienie, czepiny, łoczepiny, kapiny, oczepienie, oczepiny, okapiny. Most of them come from the main names of ritual actions or customs, e.g.: przeprosiny, błogosławiny, rainy. Native names prevail in the collected material – wieczór panieński, dziewiczy, swaty, pierścionki. Names of wedding ceremonies and customs belong to the neutral layer of Polish, shared by all its varieties (błogosławieństwo, oczepiny, zaręczyny). Historically, many of them occur with typical Kuyavian dialects phonetics (łoczepiny, swoty). Dialect names include: grabiarka, rajtoki, zrękowiny. These are names of varying territorial scope.
Thanks to the analysed names, it is also possible to recreate the rural culture of Kuyavia.
Rich in diverse rituals and customs, the wedding ceremony was an important celebration
for the rural community.


Keywords:

Kuyavia, dialect, names of wedding ceremonies and customs


Arszyńska E. (1996): Wstęp i opracowanie naukowe. [W:] F. Beciński: Wesele na Kujawach. Włocławek, s. 10–46.   Google Scholar

Beciński A. (1996): Słowo o weselu na Kujawach. [W:] tegoż: Wesele na Kujawach. Włocławek, s. 47–50.   Google Scholar

Dialekty i gwary polskie. Kompendium internetowe. Red. H. Karaś, , dostęp: 27.12.2025.   Google Scholar

Dunin-Karwicka T. (2000): Rola tradycji w kulturze wsi kujawskiej. Toruń.   Google Scholar

Figiel A. (2017): Symbolika włosów w polskiej kulturze ludowej. „Zeszyty Wiejskie” XXIII, s. 125–136.
Crossref   Google Scholar

Gloger Z. (1877): Nazwy weselne, wyrażenia i przedmioty używane przy godowych obrzędach ludu na przestrzeni byłej Rzeczpospolitej. Odbitka ze „Sprawozdań Komisyi Językowej Akademii Umiejętności”. Kraków.   Google Scholar

Lange R., Krzyżaniak B., Pawlak A. (1979): Folklor Kujaw. Warszawa.   Google Scholar

Kolberg O. (1962): Dzieła wszystkie. T. III: Kujawy (cz. 1). Wrocław–Poznań.   Google Scholar

Kolberg O. (1962): Dzieła wszystkie. T. IV: Kujawy (cz. 2). Wrocław–Poznań.   Google Scholar

Kukier R. (1975): Ludowe obrzędy i zwyczaje weselne na Kujawach. Poznań.   Google Scholar

Kuryłowicz B.I. (2016): Zapomniany świat obrzędowości weselnej w dawnej Polsce (na podstawie słowniczka „Nazwy weselne” Zygmunta Glogera). „Białostockie Archiwum Językowe” nr 16, s. 173–190.
Crossref   Google Scholar

Kwaśniewicz K. (1981): Zwyczaje i obrzędy rodzinne. [W:] Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej. T. 2. Red. M. Biernacka. Wrocław, s. 89–126.   Google Scholar

Masłowski K. (1935): Zarys etnograficzny Kujaw. Włocławek.   Google Scholar

Ogrodowska B. (2000): Zwyczaje, obrzędy i tradycje w Polsce. Mały słownik. Warszawa.   Google Scholar

Paluszak-Bronka A. (2024): Nazwy zup w gwarach kujawskich. „Prace Językoznawcze” XXVI/2, s. 119–134.
Crossref   Google Scholar

Plucińska A.J. (2014): Polskie zwyczaje rodzinne. Łódź.   Google Scholar

Rak M. (2008): Iterativa w gwarach Podtatrza. Wstępna charakterystyka zagadnienia. [W:] W kręgu języka. Materiały konferencji „Słowotwórstwo–słownictwo–polszczyzna kresowa” poświęconej pamięci Profesor Zofii Kurzowej. Kraków 16–17 maja 2008. T. II. Red. M. Szpiczakowska, M. Skarżyński. Kraków, s. 357–364.   Google Scholar

Szkulmowska W. (2006): Ziemia rodzinna to Kujawy. Cz. I: Słowo. Bydgoszcz.   Google Scholar

Sawaniewska-Mochowa Z. (2017): Zasady opracowania słownika. [W:] Słownik gwary i kultury Kujaw. T. I. Red. Z. Sawaniewska-Mochowa, s. 16–17.   Google Scholar

Sobierajski Z. (1952): Gwary kujawskie. Poznań.   Google Scholar

Sobierajski Z. (1963): Jak mówią Kujawiacy. „Literatura Ludowa” VII/2–3, s. 14–17.   Google Scholar

Surma M. (2020): POLTER, PULTERAM, POLTERABEND – tradycje i nazwy przedweselnego świętowania w wybranych gwarach Wielkopolski. „Prace Filologiczne” 75/2, s. 277–295.
Crossref   Google Scholar

Walczak B. (1997): Słownictwo obcego pochodzenia na warsztacie badacza: problem granic („głębokości”) opisu genetycznego. [W:] Leksyka słowiańska na warsztacie językoznawcy. Red. H. Popowska-Taborska. Warszawa, s. 269–280.   Google Scholar

Wojciechowska A. (1967): Zwyczaje i obrzędy weselne. [W:] Kultura ludowa Wielkopolski. T. 3. Red. J. Burszta. Poznań, s. 125–175.   Google Scholar

Wykowska G. (2024): Słownictwo związane z weselem na Mazowszu dawniej i dziś. [W:] Dialog pokoleń. T. 2. Red. E. Wierzbicka-Piotrowska. Warszawa, s. 167–181.   Google Scholar


Published
2026-06-30

Cited by

Paluszak-Bronka, A. (2026). Names of wedding ceremonies and customs in Kuyavian dialects. Papers in Linguistics, 28(2), 213–227. https://doi.org/10.31648/pj.12519

Anna Paluszak-Bronka 
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
https://orcid.org/0000-0001-6494-8931