Sprawność narracyjna polonijnych dzieci dwujęzycznych w wieku 6 lat. Badanie kazuistyczne
Rafał Młyński
Uniwersytet Jagielloński w Krakowiehttps://orcid.org/0000-0001-9069-0612
Agata Guzek
Chicago Public Schools in Chicagohttps://orcid.org/0009-0000-8583-0625
Magdalena Murzyn
Uniwersytet Jagielloński w Krakowiehttps://orcid.org/0009-0009-8089-9696
Julia Olszewska
Uniwersytet Jagielloński w Krakowiehttps://orcid.org/0009-0005-8739-1992
Natalia Starzec
https://orcid.org/0009-0000-6514-9277
Abstract
Celem artykułu jest ukazanie sprawności narracyjnej pięciorga dwujęzycznych dzieci w wieku 6 lat, neurotypowych i mieszczących się w normie intelektualnej. Badanie dotyczyło tworzenia samodzielnej narracji na podstawie sześcioelementowej historyjki obrazkowej. Materiał językowy zebrano w języku polskim oraz angielskim z wykorzystaniem narzędzia MAIN (Multilingual Assessment Instrument for Narratives). Analizę makrostruktury narracji przeprowadzono zgodnie z wytycznymi autorów MAIN, uwzględniając obecność takich elementów jak: wprowadzenie, inicjujący stan mentalny, cel działania, próba działania, wynik działania oraz finalny stan mentalny. Analiza mikrostruktury została oparta na konstrukcie teoretycznym Stanisława Grabiasa,
Tomasza Woźniaka oraz Marka Kurkowskiego i obejmowała ocenę płynności narracji,
przebiegu ciągów fonicznych oraz sprawności gramatycznej i leksykalnej. Dodatkowo
dokonano oceny sposobu językowego wyrażania przez dzieci stanów mentalnych
bohaterów historyjek obrazkowych. Uzyskane wyniki wskazują na podobne cechy
mikro- i makrostruktury narracji w języku polskim i angielskim. Jednocześnie badane
dzieci wykazały trudności w językowym wyrażaniu stanów mentalnych bohaterów.
Rezultaty analiz zinterpretowano w odniesieniu do aktualnej literatury logopedycznej,
a na ich podstawie sformułowano wnioski aplikacyjne, istotne dla rozwijania kompetencji
narracyjnej, zwłaszcza w języku polskim jako kodzie odziedziczonym.
Schlagworte:
narracja, dwujęzyczność, logopedia, MAIN, makrostruktura, mikrostrukturaLiteraturhinweise
Akinci M-A., Harriet J., Kern S. (2001): Influence of L1 Turkish on L2 French narratives. [W:] Narrative development in a multilingual context. Red. L. Verhoeven, S. Strömqvist, Amsterdam–Filadelfia, s. 189–208.
Crossref
Google Scholar
Altman C. i in. (2016): Macrostructure, microstructure, and mental state terms in the narratives of English–Hebrew bilingual preschool children with and without specific language impairment. „Applied Psycholinguistics” 37(1), s. 165–193.
Crossref
Google Scholar
Błasiak-Tytuła M. (2015): Narracja a rozumienie u dzieci dwujęzycznych. [W:] Nowa logopedia. Rozumienie – diagnoza i terapia. Red. M. Błasiak-Tytuła, M. Korendo, A. Siudak. Kraków, s. 135–145. Google Scholar
Boerma T. (2016): Narrative abilities of monolingual and bilingual children with and without language impairment: implications for clinical practice. „International Journal of Language and Communication Disorders” 51(6), s. 626–638.
Crossref
Google Scholar
Bohnacker U. (2016): Tell me a story in English or Swedish: Narrative production and comprehension in bilingual preschoolers and first graders. „Applied Psycholinguistics” nr 37, s. 19–48.
Crossref
Google Scholar
Bokus B. (1991): Tworzenie opowiadań przez dzieci: o linii i polu narracji. Warszawa. Google Scholar
Botvin G.J., Sutton-Smith B. (1977): The development of structural complexity in children’s fantasy narratives. „Developmental Psychology” 13(4), s. 377–388.
Crossref
Google Scholar
Cieszyńska J. (2006): Kocham czytać. Poradnik dla rodziców i nauczycieli. Kraków. Google Scholar
Cieszyńska J. (2012): Rozwój mowy polskich dzieci na obczyźnie – zjawiska normatywne czy zaburzenia rozwojowe? [W:] Nowa logopedia. Diagnoza różnicowa zaburzeń komunikacji językowej Red. M. Michalik, A. Siudak, Z. Orłowska-Popek. T. 3. Kraków, s. 58–72. Google Scholar
Curenton S.M., Justice L.M. (2004): African American and Caucasian preschoolers’ use of decontextualized language: Literate language features in oral narratives. „Language, Speech, and Hearing Services in Schools” 35, s. 240–253.
Crossref
Google Scholar
Fiestas E., Pena E. (2004): Narrative discourse in bilingual children. „Language, Speech and Hearing Services in Schools” nr 35, s. 155–168.
Crossref
Google Scholar
Gagarina N. (2016): Narratives of Russian–German preschool and primary school bilinguals: Rasskaz and Erzaehlung. „Applied Psycholinguistics” 37, nr 1, s. 91–122.
Crossref
Google Scholar
Gagarina N. i in. (2019): MAIN: Multilingual Assessment Instrument for Narratives – Revised. Materials for use. „ZAS Papers in Linguistics” 63.
Crossref
Google Scholar
Gámez P.B. i in. (2016): Narrative production skills of language minority learners and their English-only classmates in early adolescence. „Applied Psycholinguistics” 37(4), s. 933–96.
Crossref
Google Scholar
Gaweł K., Langdon H., Węsierska K. (2015): Współpraca polskiego logopedy z tłumaczem – potrzeby, możliwości i perspektywy. „Neurolingwistyka Praktyczna” nr 1, s. 50–65. Google Scholar
Grabias S. (2008): Postępowanie logopedyczne. Diagnoza, programowanie terapii, terapia. „Logopedia”. T. 38, s. 13–27. Google Scholar
Grabias S. (2012): Teoria zaburzeń mowy. Perspektywy badań, typologie zaburzeń, procedury postępowania logopedycznego. [W:] Logopedia. Teoria zaburzeń mowy. Red. S. Grabias, M. Kurkowski. Lublin, s. 15–71. Google Scholar
Grabias S., Woźniak T., Kurkowski M. (2002): Logopedyczny test przesiewowy dla dzieci. Lublin. Google Scholar
Grabias S. (2019): Język w zachowaniach społecznych. Podstawy socjolingwistyki i logopedii. Lublin. Google Scholar
Hickmann M. (2003): Children’s discourse: Person, space and time across languages. Cambridge. Google Scholar
Iluz-Cohen P., Walters J. (2012): Telling stories in two languages: Narratives of bilingual preschool children with typical and impaired language. „Bilingualism: Language and Cognition” 15(1), s. 58–74.
Crossref
Google Scholar
Jaworska O. (2018): Dwujęzyczność polsko-angielska na podstawie wypowiedzi trojga rodzeństwa. „Biuletyn Logopedyczny” nr 32, s. 15–35. Google Scholar
Jęczeń U. (2022): Przyczyny niepowodzeń w tworzeniu wypowiedzi narracyjnych w grupie dzieci z niepełnosprawnością w stopniu lekkim. „Logopaedica Lodziensia” nr 6, s. 97–115.
Crossref
Google Scholar
Jęczeń U., Sroka M. (2023): Współtworzenie tekstu narracyjnego przez dziecko i osobę dorosłą w zespole Pradego-Williego i zespołu Downa. Studia dwóch przypadków. „Logopedia” 52/2, s. 225–247. Google Scholar
Jia R., Yiu E., Sorenson-Duncan T., Paradis J. (2010): Story grammar in the narratives of Chinese heritage language children. In First International Conference on Heritage/Community Languages. UCLA. Los Angeles, CA. Google Scholar
Kapalková S. i in. (2016): Narrative abilities in early successive bilingual Slovak–English children: a cross-language comparison. „Applied Psycholinguistics” 37, s. 145–164.
Crossref
Google Scholar
Korendo M., Błasiak-Tytuła M. (2019): Potrzeba programowania języka polskiego dzieci dwujęzycznych w świetle badań włoskich. „Logopedia” 48/2, s. 335–346. Google Scholar
Kosutar S. (2022): The relationship between narrative microstructure and macrostructure: Differences between six- and eight-year-olds. „Psychology of Language and Communication” 26, nr 1, s. 126–153.
Crossref
Google Scholar
Kozłowska M. (2025): Narracja w padaczce wieku rozwojowego. Lublin. Google Scholar
Kupersmitt J. (2004): Form-Function Relations in Spanish Narratives: A Comparative Study of Bilingual and Monolingual Speakers. [W:] Relating Events in Narrative: Typological and Contextual Perspectives. Red. S. Strömqvist, L. Verhoeven. Mahwah, s. 395–434. Google Scholar
Kurowska M. (2022): Umiejętności narracyjne dzieci i młodzieży z padaczką. Badania własne. „Logopaedica Lodziensia” nr 6, s. 135–158.
Crossref
Google Scholar
Lipińska E. (2015): Dwujęzyczność kognitywna. „Lingvaria” X, s. 55–68.
Crossref
Google Scholar
Lipski W. (2019): Zaburzenia narracji w wypowiedziach osoby chorującej na schizofrenię paranoidalną – studium przypadku. „Logopedia” 48/2, s. 449–478. Google Scholar
Lipski W., Mycek A. (2019): Narracja w schizofrenii. Studium przypadku. „Biuletyn Logopedyczny” nr 33, s. 195–207. Google Scholar
Lucero A. (2015): Cross-Linguistic Lexical, Grammatical, and Discourse Performance on Oral Narrative Retells Among Young Spanish Speakers. „Child Development” nr 86(5), s. 1419–1433.
Crossref
Google Scholar
Maciejewska A. (red.) (2021): Narracja w diagnozie i terapii logopedycznej. Siedlce. Google Scholar
McKeough A., Genereux R. (2003): Transformation in narrative thought during adolescence: The structure and content of story compositions. „Journal of Educational Psychology” 95(3), s. 537–552.
Crossref
Google Scholar
Miernik M. (2023): Narracja w bilingwizmie. Ocena sprawności językowych trojga rodzeństwa wychowywanego w środowisku polsko-ukraińskim. [W:] Wielojęzyczność. Wyzwanie współczesnej logopedii. Red. S. Kamińska. Siedlce, s. 209–221. Google Scholar
Młyński R., Majewska-Tworek A. (2024): Typy i funkcje przełączania kodu językowego (code-switching) w wywiadzie z dzieckiem bilingwalnym. „Prace Językoznawcze” XXVI/2, s. 271–286.
Crossref
Google Scholar
Muysken P. (1997): Code switching processes. Alternation, insertion, congruent lexicalization. [W:] Language Choices. Conditions, constraints, and consequences. Studies in Language, Culture and Society. Red. M. Puetz. Amsterdam, s. 361–380.
Crossref
Google Scholar
Ordóñez C.L. (2004): EFL and native Spanish in elite bilingual schools in Colombia: A first look at bilingual adolescent frog stories. „International Journal of Bilingual Education and Bilingualism” 7(5), s. 449–474.
Crossref
Google Scholar
Orłowska-Popek Z., Błasiak-Tytuła M. (2017): Dziennik wydarzeń jako technika kształtowania kompetencji komunikacyjnej w sytuacji dwujęzyczności. „Conversatoria Linguistica”. R. XI, s. 157–170. Google Scholar
Pearson B.Z. (2002): Narrative competence among monolingual and bilingual school children in Miami. [W:] Language and literacy in bilingual children. Red. K. Oller, R. Eilers. Clevedon, s. 135–174.
Crossref
Google Scholar
Pert S., Bradley B. (2018): Clinical Guidelines for Speech and Language Therapists: Bilingualism: Working with bilingual clients/patients with speech, language and communication needs. Royal College of Speech and Language Therapists. Google Scholar
Pesco D., Kay-Raining Bird E. (2016): Perspectives on bilingual children’s narratives elicited with the Multilingual Assessment Instrument for Narratives. „Applied Psycholinguistics” 37, s. 1–9.
Crossref
Google Scholar
Pluta A. (2012): Mechanizmy poznawcze teorii umysłu. „Roczniki Psychologiczne”. T. XV, nr 1, s. 7–30. Google Scholar
Przetacznik-Gierowska M. (1994): Od słowa do dyskursu. Warszawa. Google Scholar
Przybyla O. (2018): Kompetencja narracyjna uczniów z zaburzeniem rozwoju koordynacji. „Logopedia”. T. 47, nr 2, s. 303–316. Google Scholar
Rabiej A., Szelc-Mays M., Debski R. (2016): Czytam, bo lubię! Cz. 1, 2 i 3. Kraków. Google Scholar
Rezzonico S. i in. (2016): Narratives in Two Languages: Storytelling of Bilingual Cantonese–English Preschoolers. „Journal of Speech, Language and Hearing Research”. T. 59, s. 521–532.
Crossref
Google Scholar
Seretny A., Lipińska E. (2012): Między językiem ojczystym a obcym. Nauczanie i uczenie się języka odziedziczonego na przykładzie chicagowskiej diaspory polonijnej. Kraków. Google Scholar
Schroeder S. (2018): Do Bilinguals Have an Advantage in Theory of Mind? A Meta-Analysis. „Frontiers in Communication”. Vol. 3, s. 1–8.
Crossref
Google Scholar
Smoczyńska M. (1997): Przyswajanie systemu gramatycznego przez dziecko. [W:] Rozwój poznawczy i rozwój językowy dzieci z trudnościami w komunikacji werbalnej. Red. M. Mierzejewska, M. Przybysz-Piwkowa. Warszawa. Google Scholar
Szabelska E. (2020): Narracja i renarracja u dzieci z ADHD w wieku szkolnym. „Logopedia” 49/2, s. 85–102. Google Scholar
Wehner S. (2019): Comparison between Internal State Terms Production and Comprehension in Polish-English Bilingual Children. Empirical Thesis. University of Warsaw. Google Scholar
Westby C.E. (2005): Assessing and facilitating text comprehension problems. [W:] Language and reading disabilities. Red. H. Catts, A. Kamhi. Boston, s. 157–232. Google Scholar
Woźniak T. (2005): Narracja w schizofrenii. Lublin. Google Scholar
Żak-Święcicka M. (1993): Charakterystyka składniowa wypowiedzi dzieci w wieku przedszkolnym. Bydgoszcz. Google Scholar
