Chorwacja zdemolowała Polaków. Nasi zdewastowani. O nowych ekspresywnych znaczeniach czasowników (z)dewastować oraz (z)demolować w polszczyźnie
Abstract
Celem artykułu jest przedstawienie semantyki i funkcji czasowników: dewastować, zdewastować i demolować, zdemolować, które we współczesnym dyskursie sportowym zyskują nietradycyjne, nacechowane emocjonalnie znaczenia. Materiał analityczny artykułu stanowią teksty zamieszczane na portalach internetowych. Czasowniki dewastować i zdewastować oraz demolować i zdemolować używane są w nowych znaczeniach: ‘pokonywać/pokonać przeciwnika, uzyskując nad nim wyraźną przewagę’ (nawiązujących do metaforycznych znaczeń tych czasowników, związanych z działaniem na czyjąś szkodę, funkcjonujących w polszczyźnie od dawna). Informowanie o wyniku sportowym z użyciem czasowników demolować, zdemolować oraz dewastować, zdewastować presuponuje niezaprzeczalność przewagi wygrywającego zawodnika bądź drużyny i znaczącą różnicę poziomów między nimi a pokonanymi. Jako neosemantyzmy budują schemat składniowy nieznany znaczeniom bazowym tych czasowników – z dopełnieniem osobowym (dewastować/demolować + KOGO). Zmiana znaczenia tych czasowników dokonuje się głównie pod wpływem języka angielskiego. Czasowniki demolować, zdemolować oraz dewastować, zdewastować w nowych znaczeniach pojawiają się głównie w relacjach dziennikarzy sportowych, a także w komentarzach sportowców oraz trenerów i w wypowiedziach kibiców. Jako składniki tekstu neosemantyzmy te wzmacniają ekspresywność wypowiedzi, wprowadzają do niej wartościowanie i intensyfikują siłę przekazu. Kierunek semantyzacji tych czasowników wpisuje się w powszechną we współczesnych mediach dążność do dosadności i skłonność do brutalizacji języka.
Schlagworte:
neosemantyzacja, zdewastować, zdemolować, brutalizacja języka, język mediów, dyskurs sportowyLiteraturhinweise
Bańko M. (2021): Językowe przejawy dyskryminacji (?) pieszych w Polsce. [W:] Język polski – między tradycją a nowoczesnością: księga jubileuszowa z okazji stulecia Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego. Red. E. Horyń, E. Młynarczyk, P. Żmigrodzki. Kraków, s. 53–67.
Crossref
Google Scholar
Grochala B. (2019): Język sportu a wyrażanie emocji – nowa (?) perspektywa oglądu. „Prace Językoznawcze” XXI/4, s. 19–29.
Crossref
Google Scholar
Grochala-Woźniak B. (2021): Język sportu w perspektywie mediolingwistycznej – zarys problematyki. „Poradnik Językowy” z. 4, s. 7–18.
Crossref
Google Scholar
Kubiszyn-Mędrala Z. (2021): Strategie językowe w paratekstach internetowych (wybrane przykłady). [W:] Generacija Interneta. The Internet Generation. Red. D. Stolac, A. Vlastelić. Zagreb–Rijeka, s. 197–210. Google Scholar
Kukowicz-Żarska K. (2022): Emocjonalizacja przekazu jako wyznacznik potencjału współczesnego dyskursu sportowego. „Forum Filologiczne Ateneum” X, s. 143–159.
Crossref
Google Scholar
Nowowiejski B. (2008): Refleksje nad współczesną polską leksyką sportową. [W:] Nowe zjawiska w języku, tekście i komunikacji II. Red. M. Rutkowski, K. Zawilska. Olsztyn, s. 23–35. Google Scholar
Ożóg K. (2001): Polszczyzna przełomu XX i XXI wieku. Wybrane zagadnienia. Rzeszów. Google Scholar
Słabczyński R. (2015a): Masakra — wyraz modny współczesnej polszczyzny. „Język Polski” XCV/5, s. 239–245.
Crossref
Google Scholar
Słabczyński R. (2015b): Brutalizacja mediów i jej wpływ na zachowania językowe Polaków. [W:] Współczesne media. Medialny obraz świata. T. 1: Zagadnienia teoretyczne. Red. I. Hofman, D. Kępa-Figura. Lublin, s. 145–163. Google Scholar
Sułkowski B. (2006): Przemoc i pornografia śmierci jako przynęty medialne. Łódź. Google Scholar
Tworek A. (2000): Język sportu – próba definicji (analiza języka polskiego i niemieckiego). [W:] „Język a Komunikacja” I: Język trzeciego tysiąclecia. Red. G. Szpila. Kraków, s. 331–340. Google Scholar
Witalisz A. (2007): Anglosemantyzmy w języku polskim – ze słownikiem. [W:] „Język a Komunikacja” XVI. Kraków. Google Scholar
Witalisz A. (2016): Przewodnik po anglicyzmach w języku polskim. Kraków. Google Scholar
``` Google Scholar
