O wielomotywacyjności i użytkowniku języka w słowotwórstwie ogólnopolskim
Аннотация
Artykuł poświęcono fundamentalnym dla słowotwórstwa kwestiom motywacji, ściślej: zjawisku wielomotywacyjności oraz miejscu intuicji językowej tzw. użytkownika języka w badaniach i opisach słowotwórczych. W pierwszej części artykułu przedstawiono założenia teoretyczne i rozstrzygnięcia w zakresie wielomotywacyjności przyjmowane w różnych modelach słowotwórstwa ogólnopolskiego, zwłaszcza słowotwórstwa opisowego binarnego oraz gniazdowego. Omówiono również kwestie wiedzy potocznej (intuicji użytkownika) w różnych podejściach badawczych i możliwości jej wykorzystania w badaniach. Druga część prezentuje wyniki ankiety słowotwórczej mającej za cel zbadać postrzeganie relacji motywacyjnych przez użytkowników polszczyzny. Przeanalizowano odpowiedzi na pytania 1–8 (pytania 9–10 są przedmiotem odrębnego opracowania): celnik, spokój – spokojny, stoczniowiec, hak – haczyk, optymizm – optymista, cham – chamstwo, metalowiec. Na tej podstawie sformułowano kilka wniosków badawczych o charakterze teoretycznym i metodologicznym: interpretacje użytkowników często, ale nie zawsze i nie w pełni są zgodne z naukowymi; ciążą one ku bliskości (i motywacji) formalnej, specyficznej jednak, rozumianej inaczej niż w sposób powszechnie przyjęty w słowotwórstwie, co prowadzi do różnic w określaniu motywacji; w interpretacjach użytkowników przejawia się pewna skłonność do wielomotywacyjności; definicje użytkowników można wyzyskać do weryfikacji „naturalności” parafraz.
Ключевые слова:
słowotwórstwo, teorie słowotwórcze, motywacja słowotwórcza, wielomotywacyjność, użytkownik językaБиблиографические ссылки
`Fijałkowska W. (2016): Czy język stać na luksus wielomotywacyjności?. „Poradnik Językowy” z. 9, s. 15–23. Google Scholar
Grzegorczykowa R. (1972): Zarys słowotwórstwa. Warszawa. Google Scholar
Grzegorczykowa R., Puzynina J. (1959): Z zagadnień słowotwórstwa synchronicznego. „Poradnik Językowy” z. 6/7, s. 241–253. Google Scholar
Grzegorczykowa R., Puzynina J. (1979): Słowotwórstwo współczesnego języka polskiego. Rzeczowniki sufiksalne rodzime. Warszawa. Google Scholar
Kreja B. (1972): Z zagadnień analizy słowotwórczej. [W:] Problemy współczesnego słowotwórstwa a dydaktyka uniwersytecka. Red. J. Puzynina. Warszawa, s. 59–78. Google Scholar
Kurdyła T. (2026): Czy w gwarach istnieją dyferencyjne kategorie słowotwórcze? (Uwagi o modelach słowotwórstwa opisowego). „AUPC. Studia Linguistica” [w przygot.]. Google Scholar
Nagórko A. (1998): Zarys gramatyki polskiej (ze słowotwórstwem). Warszawa. Google Scholar
Nagórko-Kufel A. (1975): O dwóch typach motywacji leksemów rzeczownikowych we współczesnej polszczyźnie. „Poradnik Językowy” z. 10, s. 525–532. Google Scholar
Nagórko-Kufel A. (1977): O eksperymencie w badaniach słowotwórczych. „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” XXXV, s. 141–151. Google Scholar
Puzynina J. (1972): O pojęciu synchronicznej pochodności derywatów. [W:] Problemy współczesnego słowotwórstwa a dydaktyka uniwersytecka. Red. J. Puzynina. Warszawa, s. 49–58. Google Scholar
Skarżyński M. (1999): Powstanie i rozwój polskiego słowotwórstwa opisowego. Kraków. Google Scholar
Skarżyński M. (2000): Liczebniki w słowotwórstwie współczesnej polszczyzny. (Studium gniazd słowotwórczych). Kraków. Google Scholar
Лицензия
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
