Provisions of criminal law in personal data protection – some remarks

Katarzyna Pruszkiewicz-Słowńska

doi:10.31648/sp.11957

Provisions of criminal law in personal data protection – some remarks

Katarzyna Pruszkiewicz-Słowńska

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie UWM
https://orcid.org/0000-0001-8441-0143

DOI: https://doi.org/10.31648/sp.11957

Abstrakt

Zagadnienie kryminalizacji przestępstw przeciwko ochronie danych osobowych w polskim porządku prawnym jest przedmiotem wielu opracowań naukowych. Brakuje jednak publikacji, które porządkowałaby informacje na temat uprawnień pokrzywdzonego w procesie karnym w przypadku przetwarzania jego danych osobowych bez podstawy prawnej lub bez upoważnienia. Przepisy karne dotyczące ochrony danych osobowych funkcjonowały już w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, obecnie w ustawie z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, jednak nadal wielu administratorów przetwarza dane osobowe nie mając świadomości, że codziennie naraża się na konsekwencje. W związku z tym powstaje pytanie na ile wprowadzenie nowych przepisów w zakresie naruszeń bezpieczeństwa danych osobowych rzeczywiście zapewniło większą skuteczność i doprecyzowanie systemu ich ochrony.

Przedmiotem i celem niniejszego opracowania jest analiza wybranych przepisów karnych w zakresie ochrony danych osobowych z uwzględnieniem uprawnień pokrzywdzonego przestępstwem nieuprawnionego przetwarzania danych osobowych. Artykuł ma charakter teoretycznoprawny z wykorzystaniem elementów analizy dogmatycznej. Podjęta tematyka ma swój także wymiar praktyczny - przedstawia wybrane sprawy rozpoznawane przez sądy krajowe.

Intencją wprowadzenia przepisów karnych w ochronie danych osobowych było obwarowanie odpowiedzialnością karną jedynie sytuacji wyjątkowych, obejmujących najcięższe naruszenia. Analiza wybranych spraw karnych rozpoznawanych przez sądy krajowe wskazuje, że postepowania te kończą się warunkowym wymierzeniem kary grzywny lub karą pozbawienia wolności. Nie ulega wątpliwości, że przepisy kształtujące odpowiedzialność karną mają dla przeciętnego obywatela walor odstraszający, co do zasady jednak ich skuteczność dla osiągnięcia celów RODO może budzić wątpliwości.

Słowa kluczowe:

prawo karne, pokrzywdzony, dane osobowe, przetwarzanie danych osobowych, naruszenie

Bibliografia

Barta P., Litwiński P., Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, C.H. Beck, Warsaw 2015. Google Scholar

Bielak-Jomaa E., Lubasz D. (eds.), RODO. Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Komentarz, 2018, Lex. Google Scholar

Dudka K. (ed.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, 2023, Lex. Google Scholar

Fajgielski P., Komentarz do rozporządzenia nr 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), [in:] idem, Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, 2022, Legalis. Google Scholar

Litwiński P. (ed.), Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, 2018, Legalis. Google Scholar

Poniatowski P., Niedopuszczalne lub nieuprawnione przetwarzanie danych osobowych – aspekty prawnokarne, „Prokuratura i Prawo” 2021, No. 10. Google Scholar

Schabowski J., Nielegalne przetwarzanie danych osobowych. Sankcje karne, [in:] P. Litwiński (ed.), Odo. Compliance. Praktyczny komentarz z przykładami i orzecznictwem, 2025, Legalis. Google Scholar

Świecki D. (ed.), Kodeks postępowania karnego, Vol. 1: Komentarz aktualizowany, 2025, Lex. Google Scholar

Pobierz

Opublikowane

2026-03-21

Cited By /
Share

Pruszkiewicz-Słowńska, K. (2026). Provisions of criminal law in personal data protection – some remarks. Studia Prawnoustrojowe, (71). https://doi.org/10.31648/sp.11957