Wycena ekonomiczna usług ekosystemowych jako punkt odniesienia dla regulacji prawnych
Magdalena Michalak
Uniwersytet Łódzkihttps://orcid.org/0000-0002-5031-9162
Agnieszka Rzeńca
Uniwersytet Łódzkihttps://orcid.org/0000-0003-1167-1363
Abstrakt
Koncepcja usług ekosystemowych pojawiła się w literaturze naukowej już kilkadziesiąt lat temu i od tego czasu stopniowo zyskuje na znaczeniu. Od niedawna odejmowane są również rozważania dotyczące możliwości, a także zasadności, włączenia koncepcji usług ekosystemowych oraz ich wyceny do języka prawa i uwzględniania ich w procesie legislacyjnym.
Głównym celem artykułu jest określenie zakresu zastosowania i przydatności metod wyceny usług ekosystemowych w procesie kształtowania regulacji prawnych. Cele szczegółowe obejmują omówienie istoty ekonomicznej wyceny usług ekosystemowych, prezentację wybranych metod wyceny wraz z ich klasyfikacją oraz analizę zakresu wykorzystania wyceny usług ekosystemowych w polskim systemie prawnym, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów dotyczących opłat za usuwanie drzew. Wnioski wskazują, że mimo rosnącego znaczenia koncepcji usług ekosystemowych, jej praktyczne zastosowanie w prawodawstwie pozostaje ograniczone. Sama wycena usług ekosystemowych nie stanowi odrębnego, obligatoryjnego mechanizmu, a istniejące regulacje uwzględniają ją jedynie pośrednio i w sposób uproszczony. Dotyczy to również obowiązującego w Polsce systemu opłat za usuwanie drzew, który opiera się na wysoce uproszczonym modelu kalkulacyjnym, jedynie w bardzo ograniczonym zakresie odzwierciedlającym ekonomiczną wartość drzew i świadczonych przez nie usług ekosystemowych.
Słowa kluczowe:
prawo ochrony środowiska, usługi ekosystemowe, metody wyceny usług ekosystemów, wycena ekonomiczna, opłaty za usuwanie drzewBibliografia
Baciu G.E., Dobrotă C.E., Apostol E.N., Valuing forest ecosystem services. Why is an integrative approach needed?, „Forests” 2021, nr 12(6). Google Scholar
Bohan D.A., Raybould A., Mulder C., Woodward G., Tamaddoni-Nezhad A., Bluthgen N. i in., Networking agroecology. Integrating the diversity of agroecosystem interactions, „Advances in Ecological Research” 2013, vol. 49. Google Scholar
Bouwma I., Schleyer C., Primmer E., Winkler K.J., Berry P., Young J. i in., Adoption of the ecosystem services concept in EU policies, „Ecosystem Services” 2018, vol. 29. Google Scholar
Bowman T., Thompson J., Colletti J., Valuation of open space and conservation features in residential subdivisions, „Journal of Environmental Management” 2009, vol. 90, nr 1. Google Scholar
Brown T.C., Bergstrom J.C., Loomis J.B., Defining, valuing and providing ecosystem goods and services, „Natural Resources Journal” 2007, vol. 47(2). Google Scholar
Chee Y.E., An ecological perspective on the valuation of ecosystem services, „Biological Conservation” 2004, vol. 120, nr 4. Google Scholar
Costanza R., d’Arge R., de Groot R. i in., The value of the world’s ecosystem services and natural capital, „Nature” 1997, nr 387. Google Scholar
Farber S.C., Costanza R., Wilson M.A., Economic and ecological concepts for valuing ecosystem services, „Ecological Economics” 2002, vol. 41(3). Google Scholar
Feldman I., Blaustein R., Ecosystem services as a framework for law and policy, „Environmental Law Reporter” 2007, nr 37. Google Scholar
Federczyk W., Opłaty za usunięcie drzew lub krzewów, [w:] W. Federczyk, A. Fogel, A. Kosieradzka-Federczyk (red.), Prawo ochrony środowiska w procesie inwestycyjno-budowlanym, Wolters Kluwer, Warszawa 2015. Google Scholar
Fiedor B. (red.), Kierunki rozwoju współczesnej ekonomii, Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław 1991. Google Scholar
Fisher B., Turner R.K., Morling P., Defining and classifying ecosystem services for decision making, „Ecological Economics” 2009, vol. 68(3). Google Scholar
Greiber T., Schiele S. (red.), Governance of ecosystem services. Lessons learned from Cameroon, China, Costa Rica and Ecuador, IUCN Environmental Policy and Law Paper No. 79, Gland 2011. Google Scholar
de Groot R.S., Wilson M.A, Boumans R.J., A typology for the classification, description and valuation of ecosystem functions, goods and services, „Ecological Economics” 2002, vol. 41(3). Google Scholar
Karpus K., The ‘ecosystem services’ concept in environmental law, „Journal of Agribusiness and Rural Development” 2017, vol. 46, nr 4. Google Scholar
Koetse M.J., Brouwer R., Van Beukering P.J.H., Economic valuation methods for ecosystem services, [w:] J.A Bouma, P.J.H. Van Beukering (red.), Ecosystem services: from concept to practice, Cambridge University Press, Cambridge 2015. Google Scholar
Kronenberg J., Usługi ekosystemów w miastach, [w:] T. Bergier, J. Kronenberg (red.), Przyroda w mieście. Usługi ekosystemów – niewykorzystany potencjał miast, seria: Zrównoważony Rozwój, t. 3, Fundacja Sendzimira, Kraków 2021. Google Scholar
Legesse F., Degefa S., Soromessa T., Valuation methods in ecosystem services: a meta-analysis, „World Journal of Forest Research” 2022, nr 1(1). Google Scholar
Łaszkiewicz E., Heyman A., Chen X., Cimburova Z., Nowell M., Barton D.N., Valuing access to urban greenspace using non-linear distance decay in hedonic property pricing, „Ecosystem Services” 2022, vol. 53. Google Scholar
Mauerhofer V., The law, ecosystem services and ecosystem functions: an in-depth overviews of coverage and interrelation, „Ecosystem Services” 2018, vol. 29. Google Scholar
Nyka M., Koncepcja usług ekosystemowych w międzynarodowo-prawnej ochronie środowiska morskiego Bałtyku, [w:] E. Cała-Wacinkiewicz (red.), Prawo międzynarodowe: idee a rzeczywistość, C.H. Beck, Warszawa 2018. Google Scholar
Nyka M., The concept of ecosystem services in regulation of human activity at sea, „Prawo Morskie” 2017, t. 33. Google Scholar
Pascual U., Muradian R., Brander L., Gómez-Baggethun E., Martín-López B., Verma M., Armsworth C.P., Christie M., Cornelissen H., Eppink F., Farley J., Loomis J., Pearson L., Perrings C., Polasky S., McNeely J.A., Norgaard R., Siddiqui R., Simpson R.D., The economics of valuing ecosystem services and biodiversity, [w:] P. Kumar (red.), The economics of ecosystems and biodiversity: ecological and economic foundations, Routledge, London 2012. Google Scholar
Reid W., Mooney H., Cropper A., Capistrano D., Carpenter S., Chopra K., Millennium Ecosystem Assessment 2005. Ecosystems and human well-being: synthesis, Island Press, Washington 2005. Google Scholar
Ruhl J.B., Gregg R.J., Integrating ecosystem servises into environmental law: a case study of wetlands mitigation banking, „Stanford Environmental Law Journal” 2001, vol. 20, nr 2. Google Scholar
Ruhl J.B., Kraft S.E., Lant C.L., The law and policy of ecosystem services, University Press/Island Press, Princeton 2007. Google Scholar
Selivanov E., Hlaváčková P., Methods for monetary valuation of ecosystem services: a scoping review, „Journal of Forest Science” 2021, vol. 67(11). Google Scholar
Soliveres S., van der Plas F., Manning P., Prati D., Gossner M.M., Renner S.C. i in., Biodiversity at multiple trophic levels is needed for ecosystem multifunctionality, „Nature” 2016, vol. 536. Google Scholar
Stępniewska M., Mizgajski A. (red.), Usługi ekosystemowe w zarządzaniu układami przyrodniczymi, Bogucki Wyd. Nauk., Poznań 2023. Google Scholar
Suchocka M., Heciak J., Błaszczyk M., Adamczyk J., Gaworski M., Gawłowska A., Mojski J., Kalaji Hazem M., Kais K., Kosno-Jończy J., Comparison of ecosystem services and replacement value calculations performed for urban trees, „Ecosystem Services” 2023, t. 63. Google Scholar
Szczepanowska H.B., Ekologiczne, społeczne i ekonomiczne korzyści z drzew na terenach zurbanizowanych, „Człowiek i Środowisko” 2007, vol. 31(3–4). Google Scholar
Szczepanowska H.B. (red.), Metoda wyceny wartości drzew na terenach zurbanizowanych dla warunków polskich, Inst. Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa, Warszawa 2009. Google Scholar
Wolff S., Schulp C.J.E., Verburg P.H., Mapping ecosystem services demand: a review of current research and future perspectives, „Ecological Indicators” 2015, vol. 55. Google Scholar
Żylicz T., Giergiczny M., Szkop Z., Valasiuk S., Draus B., Wasiak A., Ekonomiczne wartości usług ekosystemowych, [w:] M. Stępniewska, A. Mizgajski (red.), Usługi ekosystemowe w zarządzaniu układami przyrodniczymi, Bogucki Wyd. Nauk., Poznań 2023. Google Scholar
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
