Ewolucja funkcji zadośćuczynienia pieniężnego we współczesnej praktyce sądowej
Jarosław Adam Szczechowicz
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie UWMhttps://orcid.org/0000-0002-4546-3178
Abstrakt
Instytucja zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę od wielu lat pozostaje przedmiotem intensywnej analizy zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie. Choć tradycyjnie przypisuje się jej przede wszystkim funkcję kompensacyjną, współczesna praktyka sądowa wskazuje na stopniową ewolucję sposobu rozumienia celów, jakie realizuje przyznawane świadczenie. Coraz wyższe kwoty zasądzanych zadośćuczynień, zmieniające się kryteria ich ustalania oraz rosnące znaczenie ochrony dóbr osobistych skłaniają do postawienia pytania, czy obecnie zadośćuczynienie zachowuje wyłącznie charakter kompensacyjny, czy też w praktyce realizuje również funkcję prewencyjną i represyjną. W artykule przyjęto, że funkcja kompensacyjna nadal zachowuje charakter podstawowy, jednak jej współczesna wykładnia obejmuje także elementy służące skuteczności ochrony prawnej. Analizie poddano najnowsze orzecznictwo Sądu Najwyższego, ze szczególnym uwzględnieniem judykatów odnoszących się do relacji między kompensacją a oddziaływaniem prewencyjnym i represyjnym. W rezultacie stwierdzono, że obserwowana ewolucja nie prowadzi do zmiany natury prawnej zadośćuczynienia, lecz do pogłębienia funkcjonalnego rozumienia tej instytucji.
Słowa kluczowe:
zadośćuczynienie pieniężne, krzywda, dobra osobiste, funkcja kompensacyjna, funkcja prewencyjna, funkcja represyjna, orzecznictwo Sądu NajwyższegoBibliografia
Garlicki S., Odpowiedzialność cywilna za nieszczęśliwe wypadki, Wyd. Prawnicze, Warszawa 1971. Google Scholar
Gniewek E., Machnikowski P. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, 2025, Legalis. Google Scholar
Radwański Z., Zobowiązania. Część ogólna, C.H. Beck, Warszawa 1997. Google Scholar
Skoczylas J.J., Odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez władzę publiczną, LexisNexis, Warszawa 2005. Google Scholar
Szpunar A., Uwagi o funkcjach odpowiedzialności odszkodowawczej, „Państwo i Prawo” 2003, nr 1. Google Scholar
Szpunar A., Zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową, Branta, Bydgoszcz 1999. Google Scholar
Szczechowicz J., Odpowiedzialność cywilna posiadacza mechanicznego środka komunikacji za szkody wyrządzone w ruchu lądowym, ElSet, Olsztyn 2013. Google Scholar
Winiarz J. (red.), Kodeks cywilny z komentarzem, t. 1, Wyd. Prawnicze, Warszawa 1989. Google Scholar
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie UWM
https://orcid.org/0000-0002-4546-3178
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
