Self-governing professions of public trust versus professional organisations
Joanna Smarż
Uniwersytet Radomski im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiuhttps://orcid.org/0000-0002-2450-8162
Abstract
This article aims to analyse the functioning of professional self-governing bodies established under Article 17(1) of the Constitution of the Republic of Poland. These self-governing bodies oversee the proper performance of professions of public trust, acting in the public interest. The decision to establish them falls within the competence of the legislator, who determines whether a given profession requires such supervision. Professional self-governments perform both corporate and public tasks, and their responsibilities are derived directly from the law that establishes them. Consequently, their responsibilities cannot be transferred to organisations lacking constitutional authorisation. Attempts to create so-called professional organisations with competencies analogous to those of professional self-governments should therefore be criticised. A particularly controversial example is the draft law from 2023, which proposed allowing such organisations to be established by ministerial administrative decision. This would violate the separation of powers principle, contravene Article 17 of the Polish Constitution, and create a dual system of competencies. Introducing pluralism in professional organisations within a single public trust profession would lead to lower professional standards and unequal treatment of professionals.
Keywords:
Constitution of the Republic of Poland, professional self-governments, professional organizations, profession of public trustReferences
Banaszak B., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Legalis el. 2012. Google Scholar
Gierach E., Dostęp do wykonywania prawniczych zawodów zaufania publicznego w świetle orzecznictwa TK, ,,Zeszyty Prawnicze Biuro Analiz Sejmowych” 2009, nr 3-4. Google Scholar
Hauser M., Odpowiednie stosowanie przepisów prawa - uwagi porządkujące, ,,Przegląd Prawa i Administracji” LXV 2005, nr 65. Google Scholar
Hausner J. i Długosz D., Tezy w sprawie zawodów zaufania publicznego, [w:] Zawody zaufania publicznego a interes publiczny - korporacyjna reglamentacja versus wolność wykonywania zawodu, Warszawa 2002. Google Scholar
Kmieciak R., Formy organizacyjne samorządu w III Rzeczypospolitej [w:] Polska w XX wieku. Politologiczna charakterystyka dokonań i perspektyw rozwoju, (red.) R. Kmieciak, Poznań 2000. Google Scholar
Mrożek J., Samorząd zawodowy a pojęcie administracji publicznej, ,,Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny” 2019, nr 2. Google Scholar
Nowacki J., Odpowiednie stosowanie przepisów prawa, ,,Państwo i Prawo” 1964, nr 3. Google Scholar
Patyra S., Smarż J., Idea pluralizmu samorządów zawodowych – refleksje na tle wniosków skierowanych do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej ustawy Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy o izbach lekarskich, ,,Przegląd Sejmowy” 2024, nr 5(184). Google Scholar
Safjan M., Bosek L., Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, Legalis el. 2016. Google Scholar
Sarnecki P., Opinia w sprawie wykładni art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, „Przegląd Sejmowy” 2001, nr 2. Google Scholar
Sarnecki P., Pojęcie zawodu zaufania publicznego (art. 17 ust. 1 Konstytucji) na przykładzie adwokatury [w:] Konstytucja, wybory, parlament, (red.) L. Garlickiego, Warszawa 2000. Google Scholar
Smarż J., O możliwości wprowadzania ograniczeń w dostępie do wykonywania zawodu zaufania publicznego, ,,Inżynieria i Budownictwo” 2019, nr 5. Google Scholar
Smarż J., Relacja pojęć ,,wolny zawód” i ,,zawód zaufania publicznego”, o którym mowa w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, cz. I, ,,Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2020, nr 4. Google Scholar
Smarż J., Relacja pojęć ,,wolny zawód” i ,,zawód zaufania publicznego”, o którym mowa w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, cz. II, ,,Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2021, nr 1. Google Scholar
Smarż J., Zakres konstytucyjnej pieczy nad wykonywaniem zawodów zaufania publicznego, ,,Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2022, nr 5. Google Scholar
Smarż J., Charakter członkostwa w samorządach zawodowych w świetle art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, ,,Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2023, nr 4. Google Scholar
Smarż J., Samorządy zawodowe jako wspólnota osób wykonujących ten sam zawód, ,,Studia Administracyjnoprawne” 2024, nr 65. Google Scholar
Tabernacka M., Pojęcie zawodu zaufania publicznego, „Acta Uniwersitatis Wratislaviensis. Przegląd Prawa i Administracji” 2004, Tom 62. Google Scholar
Wykrętowicz S., Samorząd jako wyraz demokracji obywatelskiej [w:] Samorząd w Polsce. Istota, formy, zadania, (red.) S. Wykrętowicz, Poznań 2008. Google Scholar
Uniwersytet Radomski im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu
https://orcid.org/0000-0002-2450-8162
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
