Przestępstwa seksualne na gruncie przepisów międzynarodowego prawa karnego
Abstrakt
Wojenna przemoc seksualna (dalej: CRSV) w przepisach międzynarodowego prawa karnego pojawiła się dopiero w latach 90-tych XX wieku wraz z powstaniem Międzynarodowego Trybunału Karnego ds. byłej Jugosławii oraz Międzynarodowego Trybunału karnego dla Rwandy. Dzięki orzecznictwu tych trybunałów czyny noszące znamiona przestępstw seksualnych zostały ujęte w Rzymskim Statucie Międzynarodowego Trybunału Karnego. Celem artykułu jest ukazanie ewolucji penalizacji przemocy seksualnej w przepisach międzynarodowego prawa karnego oraz wskazanie kwalifikacji prawnej poszczególnych czynów wchodzących w skład szeroko pojętej przemocy seksualnej. W artykule ukazano wpływ orzecznictwa trybunałów karnych ad hoc na regulacje dotyczące odpowiedzialności jednostki za akty przemocy seksualnej w konfliktach zbrojnych. W pracy wykorzystano metodę dogmatyczno-prawną przy pomocy której przeanalizowano istniejące uregulowania prawne dotyczące zjawiska CRSV, ale także raporty organizacji pozarządowych i poglądy doktryny. Z kolei przy pomocy metody prawno-porównawczej dokonano komparatystyki uregulowań prawnych międzynarodowych trybunałów karnych. Analiza przepisów statutu MTK oraz trybunałów karnych ad hoc prowadzi do wniosku, że przestępstwa seksualne mogą wyczerpywać znamiona trzech z czterech zbrodni międzynarodowych ujętych w Rzymskim Statucie Międzynarodowego Trybunału Karnego i w zależności od konkretnego stanu faktycznego i intencjonalnego działania sprawcy mogą zostać uznane za zbrodnię ludobójstwa, zbrodnię przeciwko ludzkości, albo zbrodnię wojenną.
Słowa kluczowe:
prawo karne międzynarodowe, wojenna przemoc seksualna, Międzynarodowy trybunał Karny ds. byłej Jugosławii, Międzynarodowy Trybunał Karny, gwałtBibliografia
Cryer R. i in., An introduction to international criminal law and procedure, Cambridge University Press, New York 2010. Google Scholar
Karović S., Tretman silovanja u (međunarodnom) krivičnom pravu sa osvrtom na praksu ad hoc tribunala za bivšu Jugoslaviju, „Pravne Teme” 2017, nr 10. Google Scholar
Klamberg M., Commentary on the law of the International Criminal Court, Torkel Opsahl Academic EPublisher, Brussels 2017. Google Scholar
Lamb Ch., Nasze ciała, ich pole bitwy. Co wojna robi kobietom, Znak, Kraków 2022. Google Scholar
United Nations Human Rights, CEDAW-CRC Join Statement. Ensuring prevention, protection and assistance for children born of conflict related rape and their mothers, https://www.ohchr.org/en/documents/statements/cedaw-crc-joint-statement-ensuring-prevention-protection-and-assistance (data dostępu: 13.02.2026). Google Scholar
Mochmann I.C., Ingvill C., Lee S., The human rights of children born of war: case analyses of past and present conflicts, „Historical Social Research” 2010, vol. 35, nr 3(133). Google Scholar
OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights, Przemoc seksualna i przemoc związana z płcią w miejscach pozbawienia wolności – zapobieganie i reagowanie. Standardy, rozwiązania, przykłady z regionu OBWE, Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE (ODIHR), Warszawa 2023. Google Scholar
Schabas W.A., Article 6. genocide, [w:] O. Triffterer, K. Ambos (eds.), The Rome Statute of the International Criminal Court. A commentary, C.H. Beck/Hart/Nomos, München–Oxford–Baden-Baden 2016. Google Scholar
Stefański R.A. (red.), Kodeks karny. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2025. Google Scholar
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
