Powstanie styczniowe w Województwie Grodzieńskim w świetle raportów pułkownika Onufrego Gustawa Duchyńskiego (kwiecień–sierpień 1863 roku)

Kamil Zdrojewski

doi:10.31648/ep.12878

Veröffentlicht am: 2026-06-30

Nr. XXVII/1 (2026)

Der Januaraufstand in der Woiwodschaft Grodno im Lichte der Berichte von Oberst Onufry Gustaw Duchyński (April–August 1863)

Kamil Zdrojewski

Echa Przeszłości

Rubrik: BEITRÄGE UND ABHANDLUNGEN

https://doi.org/10.31648/ep.12878

Abstract

Der Artikel befasst sich mit den militärischen Aktivitäten des Kriegsleiters der Woiwodschaft Grodno, Oberst Onufry Gustaw Duchyński, von April bis August 1863 vor dem Hintergrund der politischen und militärischen Lage während des Januaraufstands. Die wichtigste Quelle für die Untersuchung dieses Themas sind die Berichte des Kommandanten an die Nationalregierung. Durch deren Gegenüberstellung mit dem bisherigen Wissensstand, insbesondere mit den detaillierten Erinnerungen von Ignacy Aramowicz, konnte ein umfassenderes Bild der Ereignisse in dem besprochenen Gebiet gezeichnet werden. Es wurden Fragen der nationalen Organisation angesprochen, u. a. die Aufgabenteilung, der tatsächliche Stand der Streitkräfte und der Bewaffnung sowie die Kompetenzen einzelner Personen. Anhand der erhaltenen Quellenmaterialien konnten der Kampfverlauf und die Lagerorte der Aufständischen in der Woiwodschaft Grodno ermittelt werden. Außerdem wurden die Person des Kommandanten und seine Zuverlässigkeit bei der Ausübung seiner Pflichten, die Zusammenarbeit mit Konstanty Kalinowski und Walery Wróblewski sowie Meinungsäußerungen seiner Zeitgenossen zu seiner Person vorgestellt. Bei den Untersuchungen wurden auch andere Archivmaterialien, Quellenpublikationen, Studien und Presseberichte herangezogen

Schlagworte:

Onufry Gustaw Duchyński, Konstanty Kalinowski, Januaraufstand, Nationalregierung, Walery Wróblewski, Woiwodschaft Grodno, 1863

Am häufigsten gelesenen Artikel dieser/dieses Autor/in

Kamil Zdrojewski, Das Gefecht bei Rutki am 20. Mai 1831 im Lichte des Berichts von General Ignacy Prądzyński , Echa Przeszłości: Nr. XXV/1 (2024)
Kamil Zdrojewski, Jakać Dworna. Miejsce pamięci Rosjan poległych w powstaniu listopadowym , Echa Przeszłości: Nr. XXIII/1 (2022)

Dateien herunterladen

pdf (Język Polski)

Zitierregeln

Zdrojewski, K. (2026). Der Januaraufstand in der Woiwodschaft Grodno im Lichte der Berichte von Oberst Onufry Gustaw Duchyński (April–August 1863). Echa Przeszłości, (XXVII/1), 67–91. https://doi.org/10.31648/ep.12878

Zitiert von / Teilen

Lizenz

Dieses Werk steht unter der Lizenz Creative Commons Namensnennung - Nicht-kommerziell - Keine Bearbeitungen 4.0 International.

Literaturhinweise

Archiwalia
Google Scholar

Biblioteka Uniwersytetu Wileńskiego, Czytelnia Rękopisów
Google Scholar

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Zbiór materiałów różnych dotyczących Powstania Styczniowego
Google Scholar

Biblioteka Narodowa, Dokumenty Życia Społecznego
Google Scholar

Źródła drukowane
Google Scholar

Aramowicz, Ignacy. Marzenia. Pamiętnik o ruchu partyzanckim w województwie grodzieńskiem w 1863 i 1864 r. (Bendlikon: W drukarni „Ojczyzny”, 1865).
Google Scholar

Białokoz, Adolf. Pamiętnik 1861-1864 (Białystok: Muzeum Podlaskie w Białymstoku, 2015).
Google Scholar

Władysław Brandt, „Mój udział w powstaniu” w W czterdziestą rocznicę Powstania Styczniowego 1863-1864, (Lwów: Nakładem Komitetu Wydawniczego, 1903), 78-79.
Google Scholar

Dokumenty Komitetu Centralnego Narodowego i Rządu Narodowego 1862-1864, red. E. Halicz, S. Kieniewicz, I. Miller (Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1968).
Google Scholar

Dokumenty Wydziału Wojny Rządu Narodowego 1863-1864, red. Kieniewicz, Stefan. Miller, Ilja (Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1974).
Google Scholar

Gieysztor, Jakób. Pamiętniki z lat 1857-1865, T. 1 (Wilno, Księgarnia Stowarzyszenia Nauczycielstwa Polskiego, 1921).
Google Scholar

Powierza, Paweł. Wspomnienia z powstania styczniowego 1863 roku (Białystok: Muzeum Wojska w Białymstoku, 1996).
Google Scholar

Opracowania
Google Scholar

Арлукевич, Александр Брониславович. „Войска Российской империи в Беларуси в период восстания 1863 – 1864 гг.”, Вестник Полоцкого государственного университета Серия A, Гуманитарные науки (2020).
Google Scholar

Bielecki, Robert. Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego, t. 1, (Warszawa: Trio, 1995) 390-391.
Google Scholar

Borejsza, Jerzy Wojciech. Patriota bez paszportu (Warszawa: Neriton, 2008).
Google Scholar

Borejsza, Jerzy Wojciech. „Z dziejów polskiej prasy emigracyjnej (1863-1865)”, Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego, 4/1, (1965): 50-65.
Google Scholar

Chankowski, Stanisław. Powstanie styczniowe w Augustowskiem (Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972).
Google Scholar

Długosz, Józef. „Oddziały powstańcze roku 1863 w Gubernii Grodzieńskiej”, Przegląd Narodowy, 10, (1912): 67-85.
Google Scholar

Dobrowolski, Radosław. „Przyczynek do Powstania Styczniowego w Puszczy Knyszyńskiej i Supraślu - wedle dokumentów, pamiętników i przekazów ustnych. Próba rekonstrukcji wydarzeń” w Powstanie 1863 r.: Podlaskie epizody, red. R. Dobrowolski, M. Zemło (Supraśl: Collegium Suprasliense, 2013: ; 171-203.
Google Scholar

Dobrzyński, Jakub. Samsel, Agata. „Powstanie styczniowe na Podlasiu: przyczynek do badań nad udziałem ziemiaństwa Białostocczyzny w zrywie narodowym”, Juchnowieckie szepty o historii, 2, (2017): 97-113.
Google Scholar

Fajnhauz, Dawid. 1863: Litwa i Białoruś (Warszawa: Neriton, Instytut Historii PAN, 1999).
Google Scholar

Giller, Agaton. Historia powstania narodu polskiego w 1861-1864 r., 1 (Paryż: Księgarnia Luxemburgska, 1867).
Google Scholar

Góra, Stanisław. Partyzantka na Podlasiu 1863-1864 (Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1976).
Google Scholar

Jadczyk, Karol. Dowódcy powstania styczniowego. Portret zbiorowy (Łódź, Księży Młyn Dom Wydawniczy, 2016).
Google Scholar

Jadczyk, Karol. „Koncepcja wojny partyzanckiej w planach powstańczych z lat 1862–1863”, Przegląd Historyczno-Wojskowy, nr 4 (262), (2017): 44-63.
Google Scholar

Karbowski, Władysław. „Kampania Zygmunta Dołęgi-Sierakowskiego na Żmudzi w 1863 r.”, Studia i Materiały do Historii Wojskowości, XIV, cz II, 228: 193-289.
Google Scholar

Kieniewicz, Stefan. Powstanie styczniowe (Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983).
Google Scholar

Kozłowski, Eligiusz. „Zarys historii militarnej powstania styczniowego” w Powstanie styczniowe 1863-1864. Wrzenie, Bój, Europa, Wizje, red. Sławomir Kalembka (Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990).
Google Scholar

Łaniec, Stanisław. Litwa i Białoruś w dobie konspiracji i powstania zbrojnego (1861-1864) (Olsztyn: Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, 2002).
Google Scholar

Nawrot, Dariusz. Wyprawa Apolinarego Kurowskiego do Zagłębia Dąbrowskiego i wyzwolenie trójkąta granicznego w lutym 1863 roku (Sosnowiec: Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu, 2023).
Google Scholar

Лопатин, В.К. Памятка либавца: Краткая история 6-го пехотного Либавского полка (Санкт-Петербург: типография АО "Брокгауз — Ефрон", 1903).
Google Scholar

Presnarowicz, Sławomir. „Na probostwie w Białymstoku – udział mieszkańców plebanii starego kościoła farnego i innych osób w przygotowaniach do powstania styczniowego” w Małe Miasta. Dom polski w refleksji badawczej, red. M. Zemło, (Białystok – Dynów – Supraśl: Uniwersytet w Białymstoku, 2021), 421-441.
Google Scholar

Puzyrewski, Aleksander. Wojna Polsko-Ruska 1831 r., (Warszawa: M. Orgelbrand, 1899).
Google Scholar

Ramotowska, Franciszka. Tajemne państwo polskie w powstaniu styczniowym 1863-1864. Struktura organizacyjna (Warszawa: DiG, 1999).
Google Scholar

Смирнов, Анатолий Филиппович. Восстание 1863 года в Литве и Белорвссии (Москва: Издательство Российской Академии Наук, 1963).
Google Scholar

Stróżyk, Radosław. „2 Pułk Jazdy Wołyńskiej w powstaniu styczniowym 1863-1864”, Przegląd Historyczno-Wojskowy, nr 3 (253), (2015): 41-62.
Google Scholar

Szum, Ernest. Siemiatycze 1863 (Warszawa: Bellona, 2020).
Google Scholar

Załęski, Wojciech. „1863 – rozbite lustra nadziei będziemy składali do końca…”, w Powstanie 1863 r.: Podlaskie epizody, red. R. Dobrowolski, M. Zemło (Supraśl: Collegium Suprasliense, 2013).
Google Scholar

Zdanowicz, Henryk. Zarys dziejów powstania styczniowego na obszarze między Surażem iChoroszczą (Choroszcz: Miejsko-Gminne Centrum Kultury i Sportu w Choroszczy, 2023).
Google Scholar

Zieliński, Stanisław. Bitwy i potyczki 1863-1864: na podstawie materyałów drukowanych i rękopiśmiennych Muzeum Narodowego w Rapperswilu (Rapperswil: Nakładem Funduszu Wydawniczego Muzeum Narodowego w Rapperswilu).
Google Scholar

Жеребков, Алексей Герасимович. История Лейб-гвардии Казачьего его величества полка (Санкт-Петербург: Второе отделение Собственной Его Императорского Величества канцелярии, 1876).
Google Scholar

Prasa
Google Scholar

Głos Wolny, wrzesień 20, 1863.
Google Scholar

Wiadomości o powstaniu na Litwie, maj 12, 1863.
Google Scholar