Powstanie styczniowe w Województwie Grodzieńskim w świetle raportów pułkownika Onufrego Gustawa Duchyńskiego (kwiecień–sierpień 1863 roku)

Kamil Zdrojewski

doi:10.31648/ep.12878

Published: 2026-06-30

No. XXVII/1 (2026)

The January Uprising in Grodno Voivodeship in the reports of Colonel Onufry Gustaw Duchyński (April–August 1863)

Kamil Zdrojewski

Echa Przeszłości

Section: ARTICLES

https://doi.org/10.31648/ep.12878

Abstract

The article examines the military activities of Colonel Onufry Gustaw Duchyński, Military Chief of Grodno Voivodeship, between April and August 1863, in the political and military context of the January Uprising. The commander's reports to the National Government constitute the main source of information for this study. These documents were analyzed in the context of existing scholarship, in particular the detailed memoirs of Ignacy Aramowicz, to paint a more comprehensive picture of events in Grodno region. The article addresses issues related to the organization of national administration, including the division of responsibilities, troop size, military equipment, and the competences of individual officers. The surviving source materials enabled the reconstruction of the combat routes and encampment sites of insurgent units in Grodno Voivodeship. The study also presents a portrait of Duchyński, assesses his effectiveness as a commander, analyzes his collaboration with Konstanty Kalinowski and Walery Wróblewski, and examines the opinions of his contemporaries. The research draws on additional archive materials, published sources, secondary literature, and the press

Keywords:

Onufry Gustaw Duchyński, Konstanty Kalinowski, January Uprising, National Government, Walery Wróblewski, Grodno Voivodeship, 1863

Most read articles by the same author(s)

Download files

pdf (Język Polski)

Citation rules

Zdrojewski, K. (2026). The January Uprising in Grodno Voivodeship in the reports of Colonel Onufry Gustaw Duchyński (April–August 1863). Echa Przeszłości, (XXVII/1), 67–91. https://doi.org/10.31648/ep.12878

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Archiwalia
Google Scholar

Biblioteka Uniwersytetu Wileńskiego, Czytelnia Rękopisów
Google Scholar

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Zbiór materiałów różnych dotyczących Powstania Styczniowego
Google Scholar

Biblioteka Narodowa, Dokumenty Życia Społecznego
Google Scholar

Źródła drukowane
Google Scholar

Aramowicz, Ignacy. Marzenia. Pamiętnik o ruchu partyzanckim w województwie grodzieńskiem w 1863 i 1864 r. (Bendlikon: W drukarni „Ojczyzny”, 1865).
Google Scholar

Białokoz, Adolf. Pamiętnik 1861-1864 (Białystok: Muzeum Podlaskie w Białymstoku, 2015).
Google Scholar

Władysław Brandt, „Mój udział w powstaniu” w W czterdziestą rocznicę Powstania Styczniowego 1863-1864, (Lwów: Nakładem Komitetu Wydawniczego, 1903), 78-79.
Google Scholar

Dokumenty Komitetu Centralnego Narodowego i Rządu Narodowego 1862-1864, red. E. Halicz, S. Kieniewicz, I. Miller (Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1968).
Google Scholar

Dokumenty Wydziału Wojny Rządu Narodowego 1863-1864, red. Kieniewicz, Stefan. Miller, Ilja (Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1974).
Google Scholar

Gieysztor, Jakób. Pamiętniki z lat 1857-1865, T. 1 (Wilno, Księgarnia Stowarzyszenia Nauczycielstwa Polskiego, 1921).
Google Scholar

Powierza, Paweł. Wspomnienia z powstania styczniowego 1863 roku (Białystok: Muzeum Wojska w Białymstoku, 1996).
Google Scholar

Opracowania
Google Scholar

Арлукевич, Александр Брониславович. „Войска Российской империи в Беларуси в период восстания 1863 – 1864 гг.”, Вестник Полоцкого государственного университета Серия A, Гуманитарные науки (2020).
Google Scholar

Bielecki, Robert. Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego, t. 1, (Warszawa: Trio, 1995) 390-391.
Google Scholar

Borejsza, Jerzy Wojciech. Patriota bez paszportu (Warszawa: Neriton, 2008).
Google Scholar

Borejsza, Jerzy Wojciech. „Z dziejów polskiej prasy emigracyjnej (1863-1865)”, Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego, 4/1, (1965): 50-65.
Google Scholar

Chankowski, Stanisław. Powstanie styczniowe w Augustowskiem (Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972).
Google Scholar

Długosz, Józef. „Oddziały powstańcze roku 1863 w Gubernii Grodzieńskiej”, Przegląd Narodowy, 10, (1912): 67-85.
Google Scholar

Dobrowolski, Radosław. „Przyczynek do Powstania Styczniowego w Puszczy Knyszyńskiej i Supraślu - wedle dokumentów, pamiętników i przekazów ustnych. Próba rekonstrukcji wydarzeń” w Powstanie 1863 r.: Podlaskie epizody, red. R. Dobrowolski, M. Zemło (Supraśl: Collegium Suprasliense, 2013: ; 171-203.
Google Scholar

Dobrzyński, Jakub. Samsel, Agata. „Powstanie styczniowe na Podlasiu: przyczynek do badań nad udziałem ziemiaństwa Białostocczyzny w zrywie narodowym”, Juchnowieckie szepty o historii, 2, (2017): 97-113.
Google Scholar

Fajnhauz, Dawid. 1863: Litwa i Białoruś (Warszawa: Neriton, Instytut Historii PAN, 1999).
Google Scholar

Giller, Agaton. Historia powstania narodu polskiego w 1861-1864 r., 1 (Paryż: Księgarnia Luxemburgska, 1867).
Google Scholar

Góra, Stanisław. Partyzantka na Podlasiu 1863-1864 (Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1976).
Google Scholar

Jadczyk, Karol. Dowódcy powstania styczniowego. Portret zbiorowy (Łódź, Księży Młyn Dom Wydawniczy, 2016).
Google Scholar

Jadczyk, Karol. „Koncepcja wojny partyzanckiej w planach powstańczych z lat 1862–1863”, Przegląd Historyczno-Wojskowy, nr 4 (262), (2017): 44-63.
Google Scholar

Karbowski, Władysław. „Kampania Zygmunta Dołęgi-Sierakowskiego na Żmudzi w 1863 r.”, Studia i Materiały do Historii Wojskowości, XIV, cz II, 228: 193-289.
Google Scholar

Kieniewicz, Stefan. Powstanie styczniowe (Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983).
Google Scholar

Kozłowski, Eligiusz. „Zarys historii militarnej powstania styczniowego” w Powstanie styczniowe 1863-1864. Wrzenie, Bój, Europa, Wizje, red. Sławomir Kalembka (Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990).
Google Scholar

Łaniec, Stanisław. Litwa i Białoruś w dobie konspiracji i powstania zbrojnego (1861-1864) (Olsztyn: Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, 2002).
Google Scholar

Nawrot, Dariusz. Wyprawa Apolinarego Kurowskiego do Zagłębia Dąbrowskiego i wyzwolenie trójkąta granicznego w lutym 1863 roku (Sosnowiec: Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu, 2023).
Google Scholar

Лопатин, В.К. Памятка либавца: Краткая история 6-го пехотного Либавского полка (Санкт-Петербург: типография АО "Брокгауз — Ефрон", 1903).
Google Scholar

Presnarowicz, Sławomir. „Na probostwie w Białymstoku – udział mieszkańców plebanii starego kościoła farnego i innych osób w przygotowaniach do powstania styczniowego” w Małe Miasta. Dom polski w refleksji badawczej, red. M. Zemło, (Białystok – Dynów – Supraśl: Uniwersytet w Białymstoku, 2021), 421-441.
Google Scholar

Puzyrewski, Aleksander. Wojna Polsko-Ruska 1831 r., (Warszawa: M. Orgelbrand, 1899).
Google Scholar

Ramotowska, Franciszka. Tajemne państwo polskie w powstaniu styczniowym 1863-1864. Struktura organizacyjna (Warszawa: DiG, 1999).
Google Scholar

Смирнов, Анатолий Филиппович. Восстание 1863 года в Литве и Белорвссии (Москва: Издательство Российской Академии Наук, 1963).
Google Scholar

Stróżyk, Radosław. „2 Pułk Jazdy Wołyńskiej w powstaniu styczniowym 1863-1864”, Przegląd Historyczno-Wojskowy, nr 3 (253), (2015): 41-62.
Google Scholar

Szum, Ernest. Siemiatycze 1863 (Warszawa: Bellona, 2020).
Google Scholar

Załęski, Wojciech. „1863 – rozbite lustra nadziei będziemy składali do końca…”, w Powstanie 1863 r.: Podlaskie epizody, red. R. Dobrowolski, M. Zemło (Supraśl: Collegium Suprasliense, 2013).
Google Scholar

Zdanowicz, Henryk. Zarys dziejów powstania styczniowego na obszarze między Surażem iChoroszczą (Choroszcz: Miejsko-Gminne Centrum Kultury i Sportu w Choroszczy, 2023).
Google Scholar

Zieliński, Stanisław. Bitwy i potyczki 1863-1864: na podstawie materyałów drukowanych i rękopiśmiennych Muzeum Narodowego w Rapperswilu (Rapperswil: Nakładem Funduszu Wydawniczego Muzeum Narodowego w Rapperswilu).
Google Scholar

Жеребков, Алексей Герасимович. История Лейб-гвардии Казачьего его величества полка (Санкт-Петербург: Второе отделение Собственной Его Императорского Величества канцелярии, 1876).
Google Scholar

Prasa
Google Scholar

Głos Wolny, wrzesień 20, 1863.
Google Scholar

Wiadomości o powstaniu na Litwie, maj 12, 1863.
Google Scholar