Connotations of colour names in Silesian toponymy and hydronymy (black, white, green)

Danuta Lech-Kirstein

Uniwersytet Opolski


Abstract

Colours belong to the basic means of human orientation in the world. They convey information
about values followed by a given society, are an expression of individual and
collective identity, evoke various associations and emotions, and reflect the perception
of the surrounding reality. The subject of the paper are geographical names of Silesia
containing a colour element: black, white and green – the most characteristic colours
of Silesia. Both genetically Polish and German names were examined, as the history of Silesia and the natural linguistic and cultural symbiosis make it possible to treat them
equally. Research on the names of colours in both languages does not show any major
differences in the connotations and prototypes of these names. The first part of the paper
explains terms related to the topic, such as hue vs. colour, and connotations. Then, three
colour elements are presented , starting from the etymology of the words, through their
connotations resulting from the folk perception of the world, beliefs and traditions, ending
with the analysis of geographical names containing these elements. Compounds proper,
solid compounds and juxtapositions linking adjectives with nouns confirm the prototype
patterns of white, green and black, but they also introduce new, unknown connotations.
The names with a colour element create a specific image of Silesia as a land that is dark,
dusky and wild, on the one hand, but bright, clean and full of life, on the other hand.


Keywords:

connotations, geographical names, names of hues vs. colours, Silesian onomastics

Bartmiński J. (1988): Definicja kognitywna jako narzędzie opisu konotacji. [W:] Konotacja. Red. J. Bartmiński. Lublin, s. 169–183.   Google Scholar

Biolik M. (2001a): Konotacje semantyczne oronimów Warmii i Mazur motywowanych nazwami ptaków. [W:] Polszczyzna Mazowsza i Podlasia. Cz. V. Frazeologia i składnia polszczyzny mówionej. Olsztyn, s. 211–219.   Google Scholar

Biolik M. (2001b): Współczesne konotacje semantyczne oronimów motywowanych nazwami zwierząt na Warmii i Mazurach. [W:] Toponimia i oronimia. Red. A. Cieślikowa, B. Czopek-Kopciuch. Kraków, s. 333–341.   Google Scholar

Bogdanowicz E. (2017): Konotacje nazw własnych (na materiale publicystyki prasowej). Białystok.   Google Scholar

Boryś W. (2005): Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków.   Google Scholar

Brückner A. (1989): Słownik etymologiczny języka polskiego. Warszawa.   Google Scholar

Brzozowska M. (2009): Etymologia a konotacja słowa. Studia semantyczne. Lublin.   Google Scholar

Czachorowska M., Stypa H. (2010): Porównania prototypowe barw w językach polskim i niemieckim. „Linguistica Bidgostiana”, s. 47–58.   Google Scholar

Doroszewski W. (red.) (1958, 1961): Słownik języka polskiego. T. I, III. Warszawa.   Google Scholar

Duden K. (2003): Deutsches Universalwörterbuch. Mannheim–Leipzig–Vien–Zürich.   Google Scholar

Duma J. (2003): Nazwy rzek polskich ze słowiańskim przymiotnikowym określeniem barwy wody. [W:] Metodologia badań onomastycznych. Red. M. Biolik. Olsztyn, s. 385–409.   Google Scholar

Gaponenko I. (2019): The Colour Names in Belarusian, Russian and Polish Toponymy: Frequency Ways of Implementation of Semantics, Ethnic Meaningful Characteristics. „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska”. Sectio FF. Vol. XXXVII, s. 41–53.   Google Scholar

Gonigroszek D. (2008): Językowy obraz świata barw i kolorów jako przykład kulturowych różnic w językach. „Językoznawstwo” nr 1(2), s. 91–99.   Google Scholar

Jakus-Borkowa E. (1989): Przymiotniki właściwościowe w hydronimii polskiej. [W:] Hydronimia słowiańska. Materiały z IX Konferencji Komisji Onomastyki Słowiańskiej przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów. Mogilany, 16.–18.09.86. Red. K. Rymut. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź, s. 141–149.   Google Scholar

Jurek K. (2011): Znaczenie symboliczne i funkcje koloru w kulturze. „Kultura – Media – Teologia” nr 4, s. 68–80.   Google Scholar

Lech-Kirstein D. (2011): Znaczenie konotacyjne i asocjacyjne nazw własnych (na przykładzie nazw drinków). „Паланістыка / Полонистика / Polonistyka” 2010, s. 315–334.   Google Scholar

Libera Z. (1987): Semiotyka barw w polskiej kulturze ludowej. „Etnografia Polska”. T. XXXI, z. 1, s. 115–138.   Google Scholar

Rospond S. (1970): Słownik etymologiczny nazw geograficznych Śląska. T. I; Borek H., Rospond S. (red.) (1985, 1986). T. II–III; Borek H. (red.) (1988). T. IV. Warszawa–Wrocław;   Google Scholar

Sochacka S. (red.) (1991–2016). T. V–XVII. Opole (skrót: NGŚ).   Google Scholar

Różycka I. (2001): Mikrotoponimy motywowane przez nazwy kolorów w kartotece „Słownika nazw terenowych Polski”. [W:] Współczesna leksyka. Red. K. Michalewski. Cz. II. Łódź, s. 76–88.   Google Scholar

Rutkowski M. (2012): Słownik metafor i konotacji nazw własnych. Olsztyn.   Google Scholar

Tokarski R. (1995): Semantyka barw we współczesnej polszczyźnie. Lublin.   Google Scholar

Wierzbicka A. (1999): Znaczenie nazw kolorów i uniwersalia widzenia. [W:] Język – umysł – kultura. Red. J. Bartmiński. Warszawa, s. 405–449.   Google Scholar

Zaręba A. (1954): Nazwy barw w historii i dialektach języka polskiego. Kraków.   Google Scholar


Published
2021-06-30

Cited by

Lech-Kirstein, D. (2021). Connotations of colour names in Silesian toponymy and hydronymy (black, white, green). Prace Językoznawcze, 23(2), 91–103. https://doi.org/10.31648/pj.6591

Danuta Lech-Kirstein 
Uniwersytet Opolski



License

Copyright (c) 2021 Wydawnictwo UWM

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Access to the electronic edition of the journal is open (open access). It does not require any fees, logging in or providing personal data. Every person, regardless of race, gender, sexual orientation, ethnic origin, nationality, faith or political opinion, may read articles published in "Prace Językoznawcze", download versions of texts in PDF file format, identical to the printed version, and submit for publication texts of their authorship, concerning linguistic issues and meeting editorial substantive and editorial requirements and academic ethical standards binding in science.

Authors of texts may place PDF files with their texts or the entire issue of a journal on scientific Internet portals, indicating the source of the text. The number of PDF files to be used is unlimited. It is forbidden to use the texts commercially or to derive material benefits from them. The Editorial Board has the right to publish the received texts in printed and electronic editions and to disseminate their entirety as well as abstracts and keywords on the website of the journal, the publishing platform of the University of Warmia and Mazury, in printed editions and in Internet scientific databases.