The antroponymy of Russian Germans after the political and social changes in the new homeland (in the 1920s and 1930s)

Jolanta Mędelska

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy

Michał Sobczak

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy


Abstract

The use of personal names by Soviet Germans remains virtually unexplored. The authors
excerpted anthroponyms registered in the 1920s and 1930s from the dictionary of names
of Alma-Ata Germans. The material sample contains 75 male and 107 female names.
It reflects the state of German anthroponymy, since Germans came to Kazakhstan
mainly from the colonies of the Volga and Novorossiya, so they represent members of old
communities of colonists. It was found that in the analysed period they chose mainly names
used in the German ethnic area (Бертгольд, Гильда), including – less frequently – double
names (Петр-Макс, Ильза-Гертруда), which constituted more than 80% of the names.
More than 10% of the material consisted of Slavic names (Радомир, Людмила), and only
2% were Central Asian names (Сергазиз, Аниль). This shows that Soviet Germans slowly
opened to other communities. Namesake Sovietisms are represented by four male names
(e.g. Радий from the name of the chemical element radium, Рем – an abbreviation from
революция, электрификация, механизация) and three female names (e.g. Сталина).


Keywords:

anthroponymy, Soviet Germans, Sovietization of language


Bogoslovskaâ Z.M., Malkova R.A., Ŝegolihina Û.V. (2015): Ličnye imena kak proâvlenie istoričeskoj   Google Scholar

pamâti rossijskih nemcev. „Еžеgodnik MAIIKRN” № 1, s. 336–347.   Google Scholar

Bondaletov V.D. (2016): Russkaâ onomastika. Moskva.   Google Scholar

Bondarenko E.D. (2013): Sovetskie scenarii imânarečeniâ: dialog s tradiciej. „Političeskaâ lingvistika ” 4(46), s. 166–171.   Google Scholar

Cieszkowski M. (2017): Sowietyzacja języka Niemców rosyjskich w latach 20. i 30. XX wieku. T. III: Wczesny sowiecki język niemiecki (na podstawie prasy, wydawnictw książkowych i materiałów propagandowych wydawanych w Związku Sowieckim). Bydgoszcz.   Google Scholar

Delert D. (1924): Novye imena. Rostov-na-Donu.   Google Scholar

Denninghaus V. (2004): Bor’ba za nemeckuû molodež: CB Nemsekcij pri CK VLKSM i religioznye molodežnye formoobrazovaniâ v SSSR (1922–1930 gg.). [W:] Klûčevye problemy istorii rossijskih nemcev. Materialy X meždunarodnoj konferencii associacii issledovatelej istorii i kul’tury rossijskih nemcev. Red. А.А. German. Мoskva, s. 72–85.   Google Scholar

Dziekońska J. (2001): Antroponimia epoki radzieckiej. „Studia Wschodniosłowiańskie” 1, s. 207–214.   Google Scholar

Filatov А.N. (1967): О novyh i starych obrâdah. Моskvа.   Google Scholar

Istoriâ stanovleniâ organov ZAGS, , dostęp: 03.05.2021.   Google Scholar

Kurilo O. (2010): Die Lebenswelt der Russlanddeutschen in den Zeiten des Umbruchs 1917–1991. Essen.   Google Scholar

Licenberger О. А. (1995): Lûteranskaâ cerkov’ v Saratovskom Povolž’e v gody sovetskoj vlasti. [W:] Rossijskie nemcy na Donu, Kavkaze i Volge. Materialy Russko-Germanskoj naučnoj konferencii, 22–26 sentâbrâ 1994 g. Red. Е.А. Šervud. Мoskva, s. 275–281.   Google Scholar

Меdvedev V.V. (2018): „Sovetizaciâ” tradicionnoj kul’tury čuvašej v 20–30-е gody XX vekа. „Naučnyj dialog” № 3, s. 186–197.
Crossref   Google Scholar

Mędelska J., Cieszkowski M., Jankowiak-Rutkowska M. (2017): Sowietyzacja języka Niemców rosyjskich w latach 20. i 30. XX wieku. T. I: Losy Niemców rosyjskich i stan ich języka (do 1941 roku). Cz. 1: Zbiorowość niemiecka na ziemi rosyjskiej (od zarania do początków   Google Scholar

XX wieku). Bydgoszcz.   Google Scholar

Mędelska J., Cieszkowski M., Sobczak M. (2017): Sowietyzacja języka Niemców rosyjskich w latach 20. i 30. XX wieku. T. I: Losy Niemców rosyjskich i stan ich języka (do 1941 roku). Cz. 2: Losy Niemców rosyjskich w latach 20. i 30. XX wieku. Bydgoszcz.   Google Scholar

Mędelska J., Sobczak M. (2022): System antroponimiczny Niemców rosyjskich (1763–1917) jako przykład wpływu zmiany otoczenia etniczno-społecznego na stan nazewnictwa osobowego. „Roczniki Humanistyczne” 70, nr 6, s. 129–145.
Crossref   Google Scholar

Miakiszew W. (2019): Sovetskie „Vseobŝie nastolnye kalendari” 20-h godov XX veka kak provodniki revolûcii v imânarečenii (mužskoj imeslov). „Slavia Orientalis” LXVIII, nr 3, s. 561–580.   Google Scholar

Miakiszew W. (2019): Sovetskie „Vseobŝie nastolnye kalendari” 20-h godov XX veka kak provodniki revolûcii v imânarečenii (ženskij imeslov). „Slavia Orientalis” LXIX, nr 3, s. 693–712.   Google Scholar

Nazarov A.I. (1990): Ličnye imena sovetskih nemcev (slovar’-spravočnik). Alma-Ata.   Google Scholar

Nazarov A.I. (2006): Tradicionnye i innovacionnye elementy v imennike nemcev Almaty. [W:] Trudy V konferencii Naučnogo ob’edineniâ nemcev Kazahstana, 19–21 oktâbrâ 2005, Almaty. Red. E.G. Boss. Астана, s. 214–232.   Google Scholar

Nazarov A.I.: Slovar’ ličnyh imen nemcev. Almaty.   Google Scholar

Nessler А.F. (1929): Russko-nemeckij slovar’. Moskva.   Google Scholar

Petrovskij N.A. (2000): Slovar’ russkih ličnyh imen. Моskvа.   Google Scholar

Rut М.E. (2021): Vokrug otčestva: počti publičističeskie zametki. „Voprosy onomastiki”. T. 18, № 1, s. 224–236.   Google Scholar

Seliŝev А.М. (1928): Âzyk revolûcionnoj epohi. Iz nablûdenij nad russkim âzykom poslednih let (1917–1926). Моskvа.   Google Scholar

Slovar’ ličnyh imen nemcev Almaty, , dostęp: 05.06.2021.   Google Scholar

Smol’nikovа N. (1999): Braki mežnacional’nye. [W:] Nemcy Rossii: enciklopediâ. Red. V. Karev i in. T. I. Моskva, s. 238.   Google Scholar

Superanskaâ A.V. (2009): Antroponimiâ v toponimii. „Voprosy geografii” 132, s. 188–193.   Google Scholar

Superanskaâ A.V. (2010): Imâ – čerez veka i strany. Моskvа.   Google Scholar

Superanskaâ A.V., Suslova A.V. (2008): O russkih familiâh. Sankt-Peterburg.   Google Scholar

Suslova A.V. (1979): Iz istorii antroponimii sovetskogo perioda (20-е gody). [W:] Vostočnaâ onomastika. Issledovaniâ i materialy. Red. А.V. Superanskaâ. Моskvа, s. 302–316.   Google Scholar

Suslova A.V., Superanskaâ A.V. (1991): О russkih imenah. Leningrad.   Google Scholar

Syčalina Е.V. (2016): Оficial’nye i neoficial’nye antroponimy povolžskih nemcev. [W:] Itogi razvitiâ âzykovyh variantov povolžskih nemcev v pervoj polovine ХХ veka. Red. А.Â. Minor, L.I. Tetûev. Saratov, s. 100–111.   Google Scholar

Šnajder V.G., Ktitorov S.N. (2012): Nemcy Armavira. Аrmavir.   Google Scholar


Published
2022-09-30

Cited by

Mędelska, J. ., & Sobczak, M. . (2022). The antroponymy of Russian Germans after the political and social changes in the new homeland (in the 1920s and 1930s). Prace Językoznawcze, 24(3), 131–147. https://doi.org/10.31648/pj.7910

Jolanta Mędelska 
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
Michał Sobczak 
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy