Codzienność komunikacyjna w konkretnym felietonowym przystosowaniu
Abstract
Obiektem analiz w opracowaniu są felietony Elizy Kąckiej publikowane w „Tygodniku Powszechnym” w latach 2023–2024. Są to teksty oryginalnie tworzone i mogą być zaliczone do nowych zjawisk tekstowych i komunikacyjnych. Przedmiotem artykułu są procesy, którym podlegają zasłyszane przez felietonistkę potoczne rozmowy (zaistniałe w środkach miejskiej komunikacji, pociągach, parkach, bibliotekach itd.), które czyni ona odpowiednimi, a więc przystosowanymi, do reguł indywidualnie realizowanej poetyki felietonu. Istotą owych procesów przystosowawczych jest zmiana i kumulacja (stapianie) różnych tożsamości przekształcanych tekstów. Potoczne teksty bazowe (zasłyszane) zyskują zarazem status tekstów zapisanych i składników felietonowej mozaiki. Wspomniane procesy stają się składnikami felietonowych konceptów, czyli typowych dla konkretnego twórcy sposobów zaskakiwania i aktywizowania czytelnika. Dla Elizy Kąckiej jest to przede wszystkim design tekstu, kształtowany przez grafizację i wizualizację wypowiedzi zarówno standardową, jak i kreatywną (stylizatorską). Pozwala to felietonistce kryć się za mozaikowo kształtowanym światem przedstawionym i tworzyć wielobarwny Polaków portret własny.
Schlagworte:
komunikacja, prasa, gatunek wypowiedzi, felieton, felietonowy konceptyzmLiteraturhinweise
Antos G., Spitzmüller J. (2015): Jakie ‘znaczenie’ ma design tekstu? Rozważania o teorii wiedzy typograficznej. [W:] Lingwistyka mediów. Antologia tłumaczeń. Red. R. Opiłowski, J. Jarosz, P. Staniewski. Wrocław–Dresden, s. 183–195. Google Scholar
Bartmiński J. (2001): Styl potoczny. [W:] Współczesny język polski. Red. J. Bartmiński. Lublin, s. 115–134. Google Scholar
Głowiński M. (1973): Gry powieściowe. Warszawa. Google Scholar
Grzenia J. (2005): O grafizacji pisma. [W:] Spotkanie. Księga jubileuszowa dla Profesora Aleksandra Wilkonia. Red. M. Kita, B. Witosz. Katowice, s. 139–144. Google Scholar
Iwańczyk P. (2024): O sporcie inaczej. Felietony z tygodnika „Piłka Nożna” w ujęciu genologicznym. Lublin. Google Scholar
Kępa-Figura D. (2023): Gatunek jako kategoria mediolingwistyczna a działy mediolingwistyki otwartej. „Prace Językoznawcze” XXV/3, s. 61–73.
Crossref
Google Scholar
Kępa-Figura D. (2024): Stylistyka mediów jako dział mediolingwistyki otwartej. [W:] Teksty – konteksty – podteksty. Red. Z. Bilut-Homplewicz, A. Hanus, W. Kochmańska, A. Mac, B. Drozd. Rzeszów, s. 99–111. Google Scholar
Kita M. (2007): Gra funkcjami w języku potocznym. [W:] Potoczność a zachowania językowe Polaków. Red. B. Boniecka, S. Grabias. Lublin, s. 33–45. Google Scholar
Kudra B. (2007): Grafizacja w nagłówkach prasowych. [W:] Na językoznawczych ścieżkach. Prace ofiarowane Profesorowi Jerzemu Podrackiemu. Red. A. Mikołajczak, R. Pawelec. Warszawa, s. 155–158. Google Scholar
Labocha J. (2021a): Tekst pisany – tekst zapisany. [W:] tejże: Język, tekst, komunikacja. Studia i szkice. Red. M. Mycawka, K. Tutak. Kraków, s. 123–129. Google Scholar
Labocha J. (2021b): Tekst, wypowiedź, dyskurs jako kategorie tekstologiczne. [W:] tejże: Język, tekst, komunikacja. Studia i szkice. Red. M. Mycawka, K. Tutak. Kraków, s. 167–173.
Crossref
Google Scholar
Luginbühl M. (2015): Design tekstu widomości telewizyjnych. Multimodalne tworzenie znaczenia poprzez język, obraz, dźwięk. [W:] Lingwistyka mediów. Antologia tłumaczeń. Red. R. Opiłowski, J. Jarosz, P. Staniewski. Wrocław–Dresden, s. 163–181. Google Scholar
Miller D. (2024): rzeszuff ni϶nudno. Kreatywna orto/typografia w pejzażu językowym miasta. [W:] Teksty – konteksty – podteksty. Red. Z. Bilut-Homplewicz, A. Hanus, W. Kochmańska, A. Mac, B. Drozd. Rzeszów, s. 293–313. Google Scholar
Nieckula F. (2001): Język ustny a język pisany. [W:] Współczesny język polski. Red. J. Bartmiński. Lublin, s. 99–113. Google Scholar
Ożóg K. (2001): Ustna odmiana języka ogólnego. [W:] Współczesny język polski. Red. J. Bartmiński. Lublin, s. 85–98. Google Scholar
Pacuła J. (2012): Grafizacja i wizualizacja słowa w zapowiedziach medialnych. „Media i Społeczeństwo” 2, s. 74–94. Google Scholar
Piekot T. (2006): Werbalizacja i wizualizacja w dyskursie wiadomości prasowych. [W:] Ikoniczność znaku. Słowo – przedmiot – obraz – gest. Red. E. Tabakowska. Kraków, s. 99–116. Google Scholar
Poprawa M. (2020): Przestrzenie słowno-obrazowe w propagandowych drukach ulotnych lat 1918–1939. Próba analizy w świetle lingwistyki tekstowej i teorii wizualności. „Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie” nr 1(17), s. 203–230.
Crossref
Google Scholar
Skudrzykowa A. (1993): O pewnym sposobie tworzenia iluzji mówioności w literaturze (na przykładzie współczesnej prozy polskiej). [W:] Z problemów współczesnego języka polskiego. Red. A. Wilkoń, J. Warchala. Katowice, s. 42–55. Google Scholar
Skudrzykowa A. (2003): Literacka „mówioność”. [W:] Style literatury. Red. B. Witosz, M. Wojtak, E. Sławkowa, A. Skudrzykowa. Katowice, s. 30–37. Google Scholar
Skudrzyk A. (2005): Czy zmierzch kultury pisma? O synestezji i analfabetyzmie funkcjonalnym. Katowice. Google Scholar
Stöckl H. (2015): Lingwistyka mediów. O statusie i metodach (wciąż) konstytuującej się dyscypliny badawczej. [W:] Lingwistyka mediów. Antologia tłumaczeń. Red. R. Opiłowski, J. Jarosz, P. Staniewski. Wrocław–Dresden, s. 23–44. Google Scholar
Ślawska M. (2014): Formy dialogu w gatunkach prasowych. Katowice. Google Scholar
Ślawska M. (2016): Grafizacja w prasie, czyli o kilku przykładach organizacji przestrzeni tekstów prasowych. „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2(32), s. 137–147.
Crossref
Google Scholar
Van Dijk T. (1980): Textwissenschaft. Eine interdisciplindere Einführung. Tübingen.
Crossref
Google Scholar
Warchala J. (1991): Dialog potoczny a tekst. Katowice. Google Scholar
Warnke I., Spitzmüller J. (2022): Wielopoziomowa lingwistyczna analiza dyskursu – DIMEAN. [W:] W. Czachur, A. Hanus, D. Müller: Dyskurs, media, multimodalność. Przyczynek do dialogu germanistyczno-polonistycznego. Wrocław–Dresden, s. 79–102. Google Scholar
Wojtak M. (2001): Komediowe obrazy potoczności – zarys problematyki. [W:] Przejawy potoczności w tekstach artystycznych. Red. J. Brzeziński, K. Maćkowiak, C. Piątkowski. Zielona Góra, s. 133–144. Google Scholar
Wojtak M. (2004): Gatunki prasowe. Lublin. Google Scholar
Wojtak M. (2008): Analiza gatunków prasowych. Podręcznik dla studentów dziennikarstwa i kierunków pokrewnych. Lublin. Google Scholar
Wojtak M. (2009): Felietonista indywidualista, czyli o idiolekcie gatunkowo sprofilowanym. [W:] Język i styl twórcy w kręgu badań współczesnej humanistyki. Studia o języku i stylu artystycznym. T. V. Red. K. Maćkowiak, C. Piątkowski. Zielona Góra, s. 321–332. Google Scholar
Wojtak M. (2015): Rozłożone gazety. Studia z zakresu prasowego dyskursu, języka i stylu. Lublin. Google Scholar
Wojtak M. (2016): Zmienność w jedności, czyli o gatunkach prasowych i ich metamorfozach. [W:] Problemy i nadzieje współczesnego dziennikarstwa. Red. G. Filip. Rzeszów, s. 103–128. Google Scholar
Wojtak M. (2019): Wprowadzenie do genologii. Lublin. Google Scholar
Wojtczuk K. (2007): Między sacrum a profanum, czyli funkcje wykrzykników religijnych i quasi-religijnych w zachowaniach językowych współczesnych Polaków. [W:] Potoczność a zachowania językowe Polaków. Red. B. Boniecka, S. Grabias. Lublin, s. 89–100. Google Scholar
Worsowicz M. (2010): Edytorstwo prasowe – zagadnienia ogólne. [W:] O mediach i komunikacji społecznej. Red. E. Pleszkun-Olejniczakowa, J. Bachura, M. Worsowicz. Łódź, s. 129–139. Google Scholar
Żydek-Bednarczuk U. (1994): Struktura tekstu rozmowy potocznej. Katowice. Google Scholar
