Wielojęzyczny słownik biblizmów: czy potrzebny? Czy możliwy?
Abstract
Biblia jest wspólnym dobrem kultury europejskiej, ale w każdym języku narodowym
zostawiła nieco odmienny ślad. Autor stawia tezę, że wielojęzyczny słownik frazeologii
pochodzenia biblijnego mógłby pomóc w określaniu części wspólnej tego dziedzictwa i jego
narodowych części odmiennych. W związku z tym autor charakteryzuje trzy pojęcia: korpus
biblizmów, kanon biblizmów oraz leksykograficzny kanon biblizmów. Wykorzystując
wiele przykładów z różnych języków (głównie polskiego, rosyjskiego i niemieckiego) autor
analizuje trzy drogi dochodzenia do wielojęzycznego słownika biblizmów: rozszerzanie
obecnych słowników dwujęzycznych, zestawianie narodowych leksykograficznych kanonów
biblizmów oraz słownik ideograficzny, budowany według zasady: od wspólnych dla
różnych języków postaci, miejsc, obrazów i motywów biblijnych do ich zróżnicowanych
językowo pochodnych frazeologicznych.
Schlagworte:
biblizm, frazeologizm, leksykografia wielojęzyczna, korpus, kanonLiteraturhinweise
Bogusławski A. (2008): Semantyka, pragmatyka. Leksykografa głos demarkacyjny. Warszawa. Google Scholar
Bura R. (2003): Polska, czeska i górnołużycka frazeologia pochodzenia biblijnego a Nowy Testament Jakuba Wujka, Biblia kralicka oraz Nowy Testament Michała Frencla. Kraków. Google Scholar
Bura R. (2007): Frazeologia w górnołużyckiej Biblii z roku 1728 na tle porównawczym czesko-polskim. „Studia Linguistica Universitatis Iagiellonicae Cracoviensis” 124, s. 41−48. Google Scholar
Büchmann G. (2003 [1864]): Der große Büchmann. Geflügelte Worte. Knaur. Google Scholar
Chlebda W. (1997): Biblizmy języka polskiego i rosyjskiego. Koncepcje opisu leksykograficznego. [W:] Współczesny język polski i rosyjski. Konfrontacja przekładowa. Red. A. Bogusławski, J. Mędelska. Warszawa, s. 23−66. Google Scholar
Chlebda W. (1998): Biblizmy języka rosyjskiego. Koncepcje opisu leksykograficznego. [W:] Biblia w literaturze i folklorze narodów wschodniosłowiańskich. Red. R. Łużny, D. Piwowarska. Kraków, s. 15−33. Google Scholar
Chlebda W. (2008): O pewnej perspektywie słownikowego opisu biblizmów. [W:] Studia i szkice slawistyczne. T. 9. Red. B. Kodzis. Opole, s. 6783. Google Scholar
Chlebda W. (2010): Europeizmy frazeologiczne (1). Biblizmy. [W:] Podręczny idiomatykon polsko-rosyjski. T. 5. Red. W. Chlebda. Opole, s. 19−59. Google Scholar
Chlebda W. (2011): Szkic do obrazu wieży Babel. Perspektywa słownikowo-tekstowa. [W:] My w wieży Babel. Między przekleństwem a błogosławieństwem. Red. M. Cieszkowski, J. Szczepaniak. Bydgoszcz, s. 25−38. Google Scholar
Chlebda W. (2012): Czy zjednoczona Europa może stworzyć europejski słownik biblizmów? [W:] Sprache im Kulturkontext. Festschrift für Alicja Nagórko. Frankfurt am Main, s. 187−195. Google Scholar
Chlebda W. (red.) (2013): Podręczny idiomatykon polsko-rosyjski. T. 6. Opole. Google Scholar
Chlebda W. (red.) (2018): Europa. T. 2. Leksykonu aksjologicznego Słowian i ich sąsiadów. Red. J. Bartmiński. Lublin−Opole. Google Scholar
Chlebda W., Lewicki R. (1988): Materiały do dwujęzycznego słownika tytułów. „Przegląd Rusycystyczny” 3−4, s. 69−85. Google Scholar
Chlebda W., Dobrotová I. (red.) (2015): Tematický česko-polsko-ruský a polsko-česko-ruský slovník pohraničí. Tematyczny czesko-polsko-rosyjski i polsko-czesko-rosyjski słownik pogranicza. Opole. Google Scholar
Dziamska-Lenart G. (2007): Frazeologizmy biblijne w nowych słownikach frazeologicznych. [W:] Język religijny dawniej i dziś. T. 3. Red. P. Bortkiewicz, S. Mikołajczak, M. Rybka. Poznań, s. 205−231. Google Scholar
Godyń J. (1995): „Od Adama i Ewy zaczynać”. Mały słownik biblizmów języka polskiego. Warszawa. Google Scholar
Hauck R. (1997): „Ангел” в чешской, русской и немецкой фразеологии. [W:] Problemy frazeologii europejskiej. T. 2: Frazeologia i religia. Red. A. M. Lewicki, W. Chlebda. Warszawa, s. 309−319. Google Scholar
Koziara S. (2001): Frazeologia biblijna w języku polskim. Kraków. Google Scholar
Koziara S. (2009): Tradycyjne biblizmy a nowe polskie przekłady Pisma Świętego (ujęcie filologiczno-normatywne). Kraków. Google Scholar
Koziara S. (2012): Tradycyjna frazeologia biblijna a nowe przekłady Pisma Świętego w języku polskim (na przykładzie tłumaczeń Ewangelii św. Mateusza). [W:] Problemy frazeologii europejskiej. T. 9. Red. A. M. Lewicki. Lublin, s. 9−22. Google Scholar
Koziara S. (2015): Szkice z polskiej frazeologii biblijnej. Łask. Google Scholar
Krajcarz M. (2012): O różnicach pomiędzy niderlandzkimi i polskimi frazeologizmami pochodzenia biblijnego. [W:] Problemy frazeologii europejskiej. T. 9. Red. A. M. Lewicki. Lublin, s. 23−50. Google Scholar
Krauss H. (2001): Skrzydlate słowa biblijne. Tłum. P. Pachciarek. Warszawa. Google Scholar
Lewicki A. M. (2003): Studia z teorii frazeologii. Łask. Google Scholar
Lewicki R. (2002): Христианство. Русско-польский словарь. Chrześcijaństwo. Słownik rosyjsko-polski. Warszawa. Google Scholar
Oleśkiewicz A. (2007): Europa języków. Związki frazeologiczne o proweniencji biblijnej i antycznej w europejskiej wspólnocie słownikowej. Kraków. Google Scholar
Ouředník P. (1994): Aniž jest co nového pod sluncem. Praha. Google Scholar
Popławski E. (2014): Frazemy z biblijnymi nazwami osobowymi w gwarach polskich. Kraków. Google Scholar
Rajnochová N. (2009): Из опыта работы над русско-чешским словарем библеизмов. (Проблема несоответствия библейских текстов). [W:] „Wort – Text – Zeit”. Phraseologische Einheiten in traditionellen und neuen wissenschaftlichen Paradigmen. „Greifswalder Beiträge zur Slawistik” IX, s. 85−86. Google Scholar
Rutkowski M. (2012): Słownik metafor i konotacji nazw własnych. Olsztyn. Google Scholar
Schäfer H. (2004): Biblische Redensarten und Sprichwörter. Hünfelden. Google Scholar
Sendek R. (2007): Studia z frazeologii bułgarskiej i macedońskiej. Kraków. Google Scholar
Sikorska E. (1979): Polska i angielska frazeologia pochodzenia biblijnego. „Prace Filologiczne” 29, s. 67−84. Google Scholar
Sosiński M. (2009): Fraseología comparada del polaco y del español. Warszawa. Google Scholar
Stĕpanova L. (2004): Česká a ruská frazeologie. Diachronní aspekty. Olomouc. Google Scholar
Szpila G. (2014): Znajomość przysłów wśród polskich studentów – minimum paremiologiczne. „Literatura Ludowa”, s. 87−101. Google Scholar
Walter H., Mokienko V. (2009): Deutsch-russisches Wörterbuch biblischer Phraseologismen. Mit historisch-etimologischen Kommentaren. Greifswald. Google Scholar
Walter H., Komorowska E., Krzanowska A. et al. (2010): Deutsch-polnisches Wörterbuch biblischer Phraseologismen mit historisch-etimologischen Kommentaren. Szczecin−Greifswald. Google Scholar
Zowczak M. (2013): Biblia ludowa. Interpretacje wątków biblijnych w kulturze ludowej. Toruń. Google Scholar
Жолобова А. О. (2005): Фразеологические единицы библейского происхождения в английском, испанском и русском языках. Online: , dostęp: 21.03. 2020. Google Scholar
Колесов В.В. (1994): Славянорусский и церковнославянский в древних переводах Евангелия. [W:] Переводы Библии и их значение в развитии духовной культуры славян. Санкт-Петербург, s. 23−30. Google Scholar
Лилич Г. А., Мокиенко В. М., Степанова Л. И. (1993): Библеизмы в русском, чешском и словацком литературных языках. „Вестник Санкт-Петербургского государственного университета”. Серия 2, вып. 3. № 16, s. 51−59. Google Scholar
Мокиенко В. М., Лилич Г. А., Трофимкина О. И. (2010): Толковый словарь библейских выражений и слов. Москва. Google Scholar
Степанова Л. (1997): К вопросу о библейских неологизмах. [W:] Problemy frazeologii europejskiej. T. 2: Frazeologia i religia. Red. A. M. Lewicki, W. Chlebda. Warszawa, s. 137−143. Google Scholar
Lizenz
![Creative-Commons-Lizenz](http://i.creativecommons.org/l/by-nd/4.0/88x31.png)
Dieses Werk steht unter der Lizenz Creative Commons Namensnennung - Keine Bearbeitungen 4.0 International.