Professional language – specialized language: language variant, sociolect, style or pragmalect? A critique of the (pre)term pragmalect in the context of multiple methodological approaches
Beata Jarosz-Mazur
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lubliniehttps://orcid.org/0000-0002-3251-9734
Abstract
The article concerns the functionality of describing professional and specialised languages with the use of pragmalect, a recently coined term, instead of the previously applied term sociolect, generally understood as a variant of language used in specific social groups, but also associated in functional pragmatics with all variants of language. The word pragmalect has a clear structure and can intuitively be linked to language/speech (-lect) that is used to achieve a specific communicative goal (Gr. prágma ‘action’). A substitution
experiment involving the replacement of the terms sociolect and language variant
with the preliminary term (pre-term) pragmalect in excerpts from Polish academic
texts on professional and specialized languages has revealed significant complications
that can arise because of the postulated implementation of this word. These problems
are caused both by the multiplicity of methodological approaches (including the nonidentity
of języki zawodowe [professional languages] and języki specjalistyczne
[specialized languages/languages for specific purposes], recognizing them or not
as language variants, sociolects or styles), and by the necessity of applying the typology
of pragmalects (associated with the pre-term), within which it is difficult to adequately
place professional subcodes.
Keywords:
professional language, specialized language, pragmalectReferences
Danielewiczowa M. (2018): Terminomania i terminofobia we współczesnej lingwistyce. [W:] Terminy w językoznawstwie synchronicznym i diachronicznym. Red. T. Mika, D. Rojszczak-Robińska, O. Ziółkowska. Poznań, s. 11–30. Google Scholar
Dunaj B. (1985): Sytuacja komunikacyjna a zróżnicowanie polszczyzny mówionej. „Język Polski” 55, s. 88–98. Google Scholar
Furkó B.P. (2013): Irish English Stereotypes. A Variational Pragmatic Analysis. „Acta Universitatis Sapientiae”. S. „Philologica” 2, s. 123–135.
Crossref
Google Scholar
Gajda S. (1990): Wprowadzenie do teorii terminu. Opole. Google Scholar
Górnicz M. (2019): Wewnątrzjęzykowe uwarunkowania zapożyczeń technolektalnych w języku polskim. Warszawa. Google Scholar
Grabias S. (2003): Język w zachowaniach społecznych. Lublin. Google Scholar
Grucza F. (1994): O językach specjalistycznych (=technolektach) jako pewnych składnikach rzeczywistych języków ludzkich. [W:] Języki specjalistyczne. Red. F. Grucza, Z. Kozłowska. Warszawa, s. 7–27. Google Scholar
Grucza F. (1997): Języki ludzkie a wyrażenia językowe, wiedza a informacja, mózg a umysł ludzki. [W:] Podejścia kognitywne w lingwistyce, translatoryce i glottodydaktyce. Red. F. Grucza, M. Dakowska. Warszawa, s. 7–22. Google Scholar
Grucza F. (2002): Języki specjalistyczne – indykatory i/lub determinanty rozwoju cywilizacyjnego. [W:] Problemy technolingwistyki. Red. J. Lewandowski. Warszawa, s. 9–26. Google Scholar
Grucza S. (2008): Lingwistyka języków specjalistycznych. Warszawa. Google Scholar
Hajduk Z. (1989–1990): Uwarunkowania postępu poznawczego w teoriach rozwoju nauki. „Roczniki Filozoficzne” 3, s. 83–160. Google Scholar
ISO 21636-1:2024: Language coding – A framework for language varieties – Part 1: Vocabulary, https://www.iso.org/obp/ui/en/#iso:std:84965:en Google Scholar
, dostęp: 04.09.2025. Google Scholar
Jarosz B. (2016): Typologie socjolektów w polskiej literaturze językoznawczej. Implikacje terminologiczne. [W:] Tradycja i współczesność w języku i literaturze. Red. S. Gaś, D. Kalecińska, S. Wawrzyniak. Poznań, s. 139–155. Google Scholar
Jarosz B. (2018): O (nie)tożsamości pojęć język specjalistyczny, język specjalny, język fachowy, język profesjonalny, język zawodowy, profesjolekt, technolekt. „Polonica” 38, s. 85–108.
Crossref
Google Scholar
Jarosz B. (2023): Język zawodowy polskich dziennikarzy prasowych (XIX–XXI w.). Lublin. Google Scholar
Jusufbegović R. (2022): Bosansko-turski rukopisni rječnik iz Narodne biblioteke “Sv. Ćirilo i Metodije” u Sofiji. [W:] Kulturno-historijski tokovi u Bosni 15–19. stoljeća. Red. A. Husić. Sarajewo, s. 60–97.
Crossref
Google Scholar
Karpiński Ł. (2017): Systemy leksykalno-komunikacyjne. Warszawa. Google Scholar
Kiklewicz A. (2010): Tęcza nad potokiem… Kategorie lingwistyki komunikacyjnej, socjolingwistyki i hermeneutyki lingwistycznej w ujęciu systemowym. Łask. Google Scholar
Król-Kumor M. (2018): Modele słowotwórcze w wybranych żargonach języka polskiego. „Studia Rusycystyczne” 26, s. 83–95. Google Scholar
Kubiak B. (2002): Pojęcie języka specjalistycznego. „Języki Obce w Szkole” 5, s. 6–11. Google Scholar
Lakoff R.T. (1974): What you can do with words: politeness, pragmatics, and performatives. „Berkeley Studies in Syntax and Semantics” 1, s. 1–55. Google Scholar
Leszczak [Лещак] O. (2009): Социолект – идиолект – идиостиль: проблема разграничения понятий с точки зрения функционального прагматизма. [W:] Методологічні проблеми гуманітарних досліджень. Red. O. Leszczak [Лещак]. Kamieniec Podolski, s. 110–115. Google Scholar
Lewandowski J. (2002): Paratypologie i quasi-klasyfikacje polskich języków profesjonalnych. [W:] Problemy technolingwistyki. Red. J. Lewandowski. Warszawa, s. 27–40. Google Scholar
Ligara B. (2011): Relacje między językiem ogólnym a językiem specjalistycznym w perspektywie językoznawstwa polonistycznego, stosowanego i glottodydaktyki. „LingVaria” 2, s. 163–181. Google Scholar
Lukszyn J., Zmarzer W. (2006): Teoretyczne podstawy terminologii. Warszawa. Google Scholar
Łuczyński E. (2019): Dyslekt jako odmiana biolektu. „Poradnik Językowy” 2, s. 83–91. Google Scholar
Pajewska E. (2003): Słownictwo tematycznie związane z lasem w kontekście badań nad językami specjalistycznymi. Szczecin. Google Scholar
Piekot T. (2008): Język w grupie społecznej. Wprowadzenie do analizy socjolektu. Wałbrzych. Google Scholar
Satkiewicz H. (1994): Norma polszczyzny ogólnej a języki subkultur. [W:] Języki subkultur. Red. J. Anusiewicz, B. Siciński. Wrocław, s. 9–17. Google Scholar
Sawicka A. (2009): Krótka charakterystyka języków specjalistycznych. „Komunikacja Specjalistyczna” 2, s. 188–198. Google Scholar
Sawicka G. (2006): Język a konwencja. Bydgoszcz. Google Scholar
Slowik M. (2018): Zdvořilý řečový habitus jako sociokulturní regulativ vztahové sítě III. Vnitřní pořádek řečové hry. „Lidé Města” 3, s. 411–467.
Crossref
Google Scholar
Smolińska M. (2021): Wpływ hierarchicznej struktury instytucjonalnej na zachowania językowe grupy na przykładzie wojska i socjolektu żołnierskiego w czasach Ludowego Wojska Polskiego. „Studia Filologiczne” 34, s. 637–653. Google Scholar
Szczerbowski T. (2018): Polskie i rosyjskie słownictwo slangowe. Kraków. Google Scholar
Thomas J. (1983): Cross-cultural pragmatic failure. „Applied Linguistics” 4, s. 91–112.
Crossref
Google Scholar
Walczak B. (2017): Relacja socjolekt–idiolekt na przykładzie języka Zagłoby. [W:] Socjolekt – idiolekt – idiostyl: historia i współczesność. Red. U. Sokólska. Białystok, s. 411–429. Google Scholar
Waniakowa J. (2005): Język specjalistyczny czy specjalistyczna odmiana języka?. „Polonica” 24–25, s. 131–138. Google Scholar
Wilkoń A. (2000): Typologia odmian językowych współczesnej polszczyzny. Katowice. Google Scholar
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
https://orcid.org/0000-0002-3251-9734
