Professional language – specialized language: language variant, sociolect, style or pragmalect? A critique of the (pre)term pragmalect in the context of multiple methodological approaches

Beata Jarosz-Mazur

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
https://orcid.org/0000-0002-3251-9734


Abstract

The article concerns the functionality of describing professional and specialised languages with the use of pragmalect, a recently coined term, instead of the previously applied term sociolect, generally understood as a variant of language used in specific social groups, but also associated in functional pragmatics with all variants of language. The word pragmalect has a clear structure and can intuitively be linked to language/speech (-lect) that is used to achieve a specific communicative goal (Gr. prágma ‘action’). A substitution
experiment involving the replacement of the terms sociolect and language variant
with the preliminary term (pre-term) pragmalect in excerpts from Polish academic
texts on professional and specialized languages has revealed significant complications
that can arise because of the postulated implementation of this word. These problems
are caused both by the multiplicity of methodological approaches (including the nonidentity
of języki zawodowe [professional languages] and języki specjalistyczne
[specialized languages/languages for specific purposes], recognizing them or not
as language variants, sociolects or styles), and by the necessity of applying the typology
of pragmalects (associated with the pre-term), within which it is difficult to adequately
place professional subcodes.


Keywords:

professional language, specialized language, pragmalect


Danielewiczowa M. (2018): Terminomania i terminofobia we współczesnej lingwistyce. [W:] Terminy w językoznawstwie synchronicznym i diachronicznym. Red. T. Mika, D. Rojszczak-Robińska, O. Ziółkowska. Poznań, s. 11–30.   Google Scholar

Dunaj B. (1985): Sytuacja komunikacyjna a zróżnicowanie polszczyzny mówionej. „Język Polski” 55, s. 88–98.   Google Scholar

Furkó B.P. (2013): Irish English Stereotypes. A Variational Pragmatic Analysis. „Acta Universitatis Sapientiae”. S. „Philologica” 2, s. 123–135.
Crossref   Google Scholar

Gajda S. (1990): Wprowadzenie do teorii terminu. Opole.   Google Scholar

Górnicz M. (2019): Wewnątrzjęzykowe uwarunkowania zapożyczeń technolektalnych w języku polskim. Warszawa.   Google Scholar

Grabias S. (2003): Język w zachowaniach społecznych. Lublin.   Google Scholar

Grucza F. (1994): O językach specjalistycznych (=technolektach) jako pewnych składnikach rzeczywistych języków ludzkich. [W:] Języki specjalistyczne. Red. F. Grucza, Z. Kozłowska. Warszawa, s. 7–27.   Google Scholar

Grucza F. (1997): Języki ludzkie a wyrażenia językowe, wiedza a informacja, mózg a umysł ludzki. [W:] Podejścia kognitywne w lingwistyce, translatoryce i glottodydaktyce. Red. F. Grucza, M. Dakowska. Warszawa, s. 7–22.   Google Scholar

Grucza F. (2002): Języki specjalistyczne – indykatory i/lub determinanty rozwoju cywilizacyjnego. [W:] Problemy technolingwistyki. Red. J. Lewandowski. Warszawa, s. 9–26.   Google Scholar

Grucza S. (2008): Lingwistyka języków specjalistycznych. Warszawa.   Google Scholar

Hajduk Z. (1989–1990): Uwarunkowania postępu poznawczego w teoriach rozwoju nauki. „Roczniki Filozoficzne” 3, s. 83–160.   Google Scholar

ISO 21636-1:2024: Language coding – A framework for language varieties – Part 1: Vocabulary, https://www.iso.org/obp/ui/en/#iso:std:84965:en   Google Scholar

, dostęp: 04.09.2025.   Google Scholar

Jarosz B. (2016): Typologie socjolektów w polskiej literaturze językoznawczej. Implikacje terminologiczne. [W:] Tradycja i współczesność w języku i literaturze. Red. S. Gaś, D. Kalecińska, S. Wawrzyniak. Poznań, s. 139–155.   Google Scholar

Jarosz B. (2018): O (nie)tożsamości pojęć język specjalistyczny, język specjalny, język fachowy, język profesjonalny, język zawodowy, profesjolekt, technolekt. „Polonica” 38, s. 85–108.
Crossref   Google Scholar

Jarosz B. (2023): Język zawodowy polskich dziennikarzy prasowych (XIX–XXI w.). Lublin.   Google Scholar

Jusufbegović R. (2022): Bosansko-turski rukopisni rječnik iz Narodne biblioteke “Sv. Ćirilo i Metodije” u Sofiji. [W:] Kulturno-historijski tokovi u Bosni 15–19. stoljeća. Red. A. Husić. Sarajewo, s. 60–97.
Crossref   Google Scholar

Karpiński Ł. (2017): Systemy leksykalno-komunikacyjne. Warszawa.   Google Scholar

Kiklewicz A. (2010): Tęcza nad potokiem… Kategorie lingwistyki komunikacyjnej, socjolingwistyki i hermeneutyki lingwistycznej w ujęciu systemowym. Łask.   Google Scholar

Król-Kumor M. (2018): Modele słowotwórcze w wybranych żargonach języka polskiego. „Studia Rusycystyczne” 26, s. 83–95.   Google Scholar

Kubiak B. (2002): Pojęcie języka specjalistycznego. „Języki Obce w Szkole” 5, s. 6–11.   Google Scholar

Lakoff R.T. (1974): What you can do with words: politeness, pragmatics, and performatives. „Berkeley Studies in Syntax and Semantics” 1, s. 1–55.   Google Scholar

Leszczak [Лещак] O. (2009): Социолект – идиолект – идиостиль: проблема разграничения понятий с точки зрения функционального прагматизма. [W:] Методологічні проблеми гуманітарних досліджень. Red. O. Leszczak [Лещак]. Kamieniec Podolski, s. 110–115.   Google Scholar

Lewandowski J. (2002): Paratypologie i quasi-klasyfikacje polskich języków profesjonalnych. [W:] Problemy technolingwistyki. Red. J. Lewandowski. Warszawa, s. 27–40.   Google Scholar

Ligara B. (2011): Relacje między językiem ogólnym a językiem specjalistycznym w perspektywie językoznawstwa polonistycznego, stosowanego i glottodydaktyki. „LingVaria” 2, s. 163–181.   Google Scholar

Lukszyn J., Zmarzer W. (2006): Teoretyczne podstawy terminologii. Warszawa.   Google Scholar

Łuczyński E. (2019): Dyslekt jako odmiana biolektu. „Poradnik Językowy” 2, s. 83–91.   Google Scholar

Pajewska E. (2003): Słownictwo tematycznie związane z lasem w kontekście badań nad językami specjalistycznymi. Szczecin.   Google Scholar

Piekot T. (2008): Język w grupie społecznej. Wprowadzenie do analizy socjolektu. Wałbrzych.   Google Scholar

Satkiewicz H. (1994): Norma polszczyzny ogólnej a języki subkultur. [W:] Języki subkultur. Red. J. Anusiewicz, B. Siciński. Wrocław, s. 9–17.   Google Scholar

Sawicka A. (2009): Krótka charakterystyka języków specjalistycznych. „Komunikacja Specjalistyczna” 2, s. 188–198.   Google Scholar

Sawicka G. (2006): Język a konwencja. Bydgoszcz.   Google Scholar

Slowik M. (2018): Zdvořilý řečový habitus jako sociokulturní regulativ vztahové sítě III. Vnitřní pořádek řečové hry. „Lidé Města” 3, s. 411–467.
Crossref   Google Scholar

Smolińska M. (2021): Wpływ hierarchicznej struktury instytucjonalnej na zachowania językowe grupy na przykładzie wojska i socjolektu żołnierskiego w czasach Ludowego Wojska Polskiego. „Studia Filologiczne” 34, s. 637–653.   Google Scholar

Szczerbowski T. (2018): Polskie i rosyjskie słownictwo slangowe. Kraków.   Google Scholar

Thomas J. (1983): Cross-cultural pragmatic failure. „Applied Linguistics” 4, s. 91–112.
Crossref   Google Scholar

Walczak B. (2017): Relacja socjolekt–idiolekt na przykładzie języka Zagłoby. [W:] Socjolekt – idiolekt – idiostyl: historia i współczesność. Red. U. Sokólska. Białystok, s. 411–429.   Google Scholar

Waniakowa J. (2005): Język specjalistyczny czy specjalistyczna odmiana języka?. „Polonica” 24–25, s. 131–138.   Google Scholar

Wilkoń A. (2000): Typologia odmian językowych współczesnej polszczyzny. Katowice.   Google Scholar


Published
2026-03-31

Cited by

Jarosz-Mazur, B. (2026). Professional language – specialized language: language variant, sociolect, style or pragmalect? A critique of the (pre)term pragmalect in the context of multiple methodological approaches. Papers in Linguistics, 28(1), 5–20. https://doi.org/10.31648/pj.12276

Beata Jarosz-Mazur 
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
https://orcid.org/0000-0002-3251-9734