Przekraczanie granic: Błędne sformułowania w przestrzeni publicznej – wyniki badań nad krajobrazem językowym (linguistic landscape)

Anna Dargiewicz

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie UWM
https://orcid.org/0000-0001-8258-6540


Abstrakt

Linguistic landscape zajmuje się językiem w przestrzeni publicznej. Miasto jest nie
tylko miejscem komunikacji ustnej, ale także miejscem, w którym komunikujemy
się za pomocą słowa pisanego (por. Metten 2011: 90). Teksty obecne w przestrzeni
publicznej są niewątpliwie dowodem na nieograniczoną kreatywność użytkowników
języka, co ilustruje również korpus pozyskany w wyniku badania krajobrazu językowego
niemieckiej przestrzeni publicznej. Kreatywność ta przejawia się w tworzeniu form
językowych, które zwracają uwagę, zaskakują lub skłaniają do refleksji ze względu na
swoją osobliwość, która wzbudza zainteresowanie odbiorcy. Często są to nowe formacje
językowe, a jednocześnie dowody na to, że użytkownicy języka poszukują różnorodnych
środków wyrazu w celu komunikowania się w szczególny, zaskakujący sposób, łącząc np.
słowa/morfemy słowotwórcze na nieznane wcześniej sposoby. W rezultacie przekazywane
informacje niewątpliwie przyciągają większą uwagę odbiorcy. Uwagę odbiorców zwracają
także niepoprawne sformułowania, które można znaleźć w analizowanych tekstach
pojawiających się w przestrzeni publicznej. Niestety użytkownicy języka nie zawsze dbają
o to, by treści w przestrzeni publicznej były poprawne językowo. Jest to niewątpliwie
duża wada tekstów, które służyć mają naszemu wspólnemu dobru. Celem niniejszego
artykułu jest refleksja nad problemem błędnych sformułowań występujących w tekstach
pojawiających się w przestrzeni publicznej na podstawie wyników przeprowadzonego
badania korpusowego.


Słowa kluczowe:

linguistic landscape, błędy, przestrzeń publiczna, norma językowa


Androutsopoulos J./ Kuhlee F. (2021): Die Sprachlandschaft des schulischen Raums. Ein diskursfunktionaler Ansatz für linguistische Schoolscape-Forschung am Beispiel eines Hamburger Gymnasiums. „Zeitschrift für Angewandte Linguistik“ 75/1, S. 195–243.
Crossref   Google Scholar

Backhaus P. (2007): Linguistic Landscapes. A Comparative Study of Urban Multiligualism in Tokyo. Clevedon/Buffalo/Toronto.
Crossref   Google Scholar

Carstensen B. (1970): Stil und Norm. Zur Situation der linguistischen Stilistik. „Zeitschrift für Dialektologie und Linguistik“ 37(4), S. 257–279. Pdf unter: https://www.jstor.org/stable/40500722   Google Scholar

, Zugriff: am 26.11.2023.
Crossref   Google Scholar

Cherubim D. (1980; Reprint 2010): Fehlerlinguistik. Beiträge zum Problem der sprachlichen Abweichung. Tübingen.
Crossref   Google Scholar

Dargiewicz A. (2023): „Schön, dass du wieder da bist!“ aber „Bitte Abstand halten!“ und „Maske tragen“. Zur Kommunikation im öffentlichen Raum in der Pandemiezeit am Beispiel der Linguistic-Landscape-Recherche der Universitäts- und Hansestadt Greifswald. [In:] Wende? Wenden! – Linguistische Annäherungen. Bd. 1. Hrsg. A. Dargiewicz/ J. Szczęk. Göttingen, S. 245–267.
Crossref   Google Scholar

Duden. Die Grammatik (2009). Bd. 4. 8., überarb. Aufl. Mannheim/ Wien/ Zürich.   Google Scholar

Duden – Deutsches Universalwörterbuch. Das große Bedeutungswörterbuch (2023). 10. Aufl. Mannheim/ Wien/ Zürich.   Google Scholar

Hennig M. (2012): Was ist ein Grammatikfehler? [In:] Kommunikation und Öffentlichkeit: Sprachwissenschaftliche Potenziale zwischen Empirie und Norm. Hrsg. S. Günthner/ W. Imo/ D. Meer/ J.G. Schneider. Berlin/ Boston, S. 121–148.
Crossref   Google Scholar

Klemm M./ Stöckl H. (2011): „Bildlinguistik“ – Standortbestimmung, Überblick, Forschungsdesiderate. [In:] Bildlinguistik. Theorien – Methoden – Fallbeispiele. Hrsg. H. Diekmannshenke/ M. Klemm/ H. Stöckl. Berlin, S. 7–18.   Google Scholar

Landry R./ Bourhis R.Y. (1997): Linguistic landscape and ethnolinguistic vitality: an empirical study. „Journal of Language and Social Psychology” 16(1), S. 23–49.
Crossref   Google Scholar

Lenz A.N./ Plewnia A. (2018b): Einleitung. [In:] Variation – Normen – Identitäten. Hrsg. A.N. Lenz/ A. Plewnia. Berlin/ Boston, S. 1–4.
Crossref   Google Scholar

Metten T. (2011): Schrift-Bilder – Über Graffitis und andere Erscheinungsformen der Schriftbildlichkeit. [In:] Bildlinguistik. Theorien – Methoden – Fallbeispiele. Hrsg. H. Diekmannshenke/ M. Klemm/ H. Stöckl. Berlin, S. 73–93.   Google Scholar

Naegeli H. (2015): „Die Kunst ist nie ein Schaden, sondern eine Bereicherung“. Interview Graffiti-Pionier Harald Naegeli. [In:] Rheinische Post, 3. Oktober 2015, S. D9   Google Scholar

>, Zugriff: 04.11.2023.   Google Scholar

Oksaar E. (1968): Sprachnorm und moderne Linguistik. [In:] Sprachnorm, Sprachpflege, Sprachkritik: Jahrbuch 1966/1967. Hrsg. H. Moser. Düsseldorf, S. 67–78.   Google Scholar

Peyer A./ Portmann P.R./ Brütsch E./ Gallmann P./ Lindauer T./ Linke A./ Nussbaumer M./ Looser R./ Sieber P. (1996): Norm, Moral und Didaktik – Die Linguistik und ihre Schmuddelkinder. [In:] Norm, Moral und Didaktik – Die Linguistik und ihre Schmuddelkinder. Eine Aufforderung zur Diskussion. Hrsg. A. Peyer/ P.R. Portmann. Tübingen, S. 9–46.
Crossref   Google Scholar

Ramge H. (1980): Fehler und Korrektur im Spracherwerb. [In:] Fehlerlinguistik. Beiträge zum Problem der sprachlichen Abweichung. Hrsg. D. Cherubim. Tübingen, S. 1–22.
Crossref   Google Scholar

Schmitz U. (2018): Media Linguistic Landscapes. Alle Linguistik sollte Medienlinguistik sein. „Journal für Medienlinguistik” 1(1), S. 1–34.
Crossref   Google Scholar

Shohamy E./ Gorter D. (2009): Linguistic landscape. Expanding the scenery. New York/London.
Crossref   Google Scholar

Spolsky B./ Cooper R.L. (1991): The languages of Jerusalem. Oxford.
Crossref   Google Scholar

Sprachnormen in der Diskussion: Beiträge vorgelegt von Sprachfreunden (1986). Berlin/New York.   Google Scholar

Ziegler E. (2018): Visuelle Mehrsprachigkeit in Migrationsgesellschaften: monolinguale Norm vs. plurilinguale Norm. [In:] Variation – Normen – Identitäten. Hrsg. A.N. Lenz/ A. Plewnia. Berlin/Boston, S. 127–155.
Crossref   Google Scholar

Ziegler E./ Marten H.F. (Hrsg.) (2021): Linguistic Landscapes im deutschsprachigen Kontext. Frankfurt/M.
Crossref   Google Scholar

Zikmund H./ Feudel G. (1973; Reprint 2022): Existenzformen, Funktionen und Geschichte der Sprache. Berlin/Boston.
Crossref   Google Scholar


Opublikowane
2026-03-31

Cited By /
Share

Dargiewicz, A. . (2026). Przekraczanie granic: Błędne sformułowania w przestrzeni publicznej – wyniki badań nad krajobrazem językowym (linguistic landscape). Prace Językoznawcze, 28(1), 153–172. https://doi.org/10.31648/pj.12285

Anna Dargiewicz 
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie UWM
https://orcid.org/0000-0001-8258-6540