Niesemantyczne operatory emocji

Anna Rogala

Uniwersytet Wrocławski
https://orcid.org/0000-0002-1372-0328


Abstrakt

Niniejsza praca poświęcona jest specyficznym jednostkom języka zwanym niesemantycznymi operatorami emocji, których zasadniczą funkcją jest wyrażanie uczuć.

Materiał do analizy pochodzi z popularnych internetowych vlogów oraz umieszczanych pod nimi komentarzy. Wyodrębnione stamtąd operatory podzielono następnie na zbiory uwidaczniające zarówno ich formalne właściwości, jak i funkcję polegającą na dopasowaniu konkretnej emocji do sytuacji komunikacyjnej. Pozwoliło to na stworzenie ich funkcjonalno-formalnej typologii inspirowanej podziałem znaków według Ch. S. Peirce’a. Typologia ta stanowi próbę wypełnienia luki na płaszczyźnie polskiego językoznawstwa z racji tego, że większość istniejących podziałów odnosi się albo jedynie do semantycznych wykładników emocji, albo opiera się na kryterium składniowym. Unaoczniła ona także problematyczną kwestię wyznaczania granic dla tego rodzaju jednostek: szczególnie w odniesieniu do onomatopei w funkcji niesemantycznych operatorów. Niesemantyczne operatory emocji stanowią istotny obiekt badań ze względu na to, że ich użycie podyktowane jest konwersacyjną regułą ekonomiczności. Dzięki jednostkom takim jak och, ehh, łał i wielu innym możemy przekazać przy minimum wysiłku niemały ładunek emocjonalny, wzmacniając przy tym nasz stosunek zarówno do odbieranego komunikatu, jak i jego nadawcy. Pomimo ich krótkiej formy i braku ideacyjnego znaczenia, posiadają one wiele ciekawych właściwości, dostarczając tym samym szerokiego pola do analizy, co zostanie wykazane w niniejszym artykule.


Słowa kluczowe:

językoznawstwo, operatory, emocje, niesemantyczny, typologia


Awdiejew A. (2004): Gramatyka interakcji werbalnej. Kraków.   Google Scholar

Awdiejew A., Habrajska G. (2006): Wprowadzenie do gramatyki komunikacyjnej. T. 2. Łask.   Google Scholar

Bańko M. (2009): Słownik onomatopei czyli wyrazów dźwięko- i ruchonaśladowczych. Warszawa.   Google Scholar

Bednarczyk M. (2014): Klasyfikacje wykrzykników w badaniach polskich i niemieckich. „Lingwistyka Stosowana” 11, s. 83–89.   Google Scholar

Czapiga Z. (2015): O ekspresywności wypowiedzeń emotywnych. „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica” 11, s. 19–27.   Google Scholar

Grochowski M. (1991): Status semantyczny wykrzykników właściwych. „Prace Filologiczne” 37, s. 155–163.   Google Scholar

Grzenia J. (2004): Strona WWW jako forma dialogowa. [W:] Dialog a nowe media. Red. M. Kita. Katowice, s. 22–32.   Google Scholar

Krzempek M. (2014): Miejsce wykrzyknika w systemie części mowy – wykrzyknik w ujęciu kognitywnym, http://www.academia.edu/15625912/Miejsce_wykrzyknika_w_systemie_części_mowy_wykrzyknik_w_ujęciu_kognitywnym   Google Scholar

Laskowska E. (1993): Wartościowanie w języku potocznym. Bydgoszcz.   Google Scholar

Lewiński P. (2006): Operatory emocji. [W:] Wyrażanie emocji. Red. K. Michalewski. Łódź, s. 53–61.   Google Scholar

Madeja A. (2012): „Sapie, dyszy i dmucha”, czyli o interiekcjach w nauczaniu języka polskiego jako obcego i rodzimego. „Postscriptum Polonistyczne” 2(10). Katowice, s. 219–230.   Google Scholar

Peirce Ch. S. (1998): The Essential Peirce. Selected Philosophical Writings. T. 2. Bloomington & Indianapolis.   Google Scholar

Rodak R. (2000): Frazemy jako emotywne operatory interakcyjne. [W:] „Język a Kultura”. T. 14: Uczucia w języku i tekście. Red. I. Nowakowska-Kempna. Wrocław, s. 187–198.   Google Scholar

Siatkowska E. (1977): Wyrazy dźwiękonaśladowcze a wykrzykniki. „Poradnik Językowy” 3, s. 99–105.   Google Scholar

Słownik współczesnego języka polskiego (1998). „Przegląd Reader’s Digest”. Warszawa. (SWJP)   Google Scholar

Słownik języka polskiego PWN, https://sjp.pwn.pl (SJP)   Google Scholar

Szkapienko T. (2016): Angloamerykańskie interiekcje w języku polskim i rosyjskim. „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”. T. LXII, s. 157–166.   Google Scholar

Wierzbicka A. (1969): Dociekania semantyczne. Wrocław, s. 3–61.   Google Scholar

Wierzbicka A. (1991): Cross-cultural pragmatics: the semantics of human interaction. Berlin.   Google Scholar

Wielki słownik języka polskiego. Red. P. Żmigrodzki, http://www.wsjp.pl/index.php?pokaz=autorzy&l=1&ind=0?pwh=0   Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2019-11-06

Cited By /
Share

Rogala, A. (2019). Niesemantyczne operatory emocji. Prace Językoznawcze, 21(4), 195–210. https://doi.org/10.31648/pj.4685

Anna Rogala 
Uniwersytet Wrocławski
https://orcid.org/0000-0002-1372-0328