Sen w poezji Julii Hartwig
Anna Pajdzińska
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lubliniehttps://orcid.org/0000-0002-0321-2485
Abstrakt
Autorka, wykorzystując metody badań językowego obrazu świata oraz semantyki tekstu artystycznego, dokonuje rekonstrukcji dwóch obrazów snu – utrwalonego w polszczyźnie i wpisanego w utwory Julii Hartwig, wybitnej polskiej poetki współczesnej. Z porównania tych obrazów wynika, że: 1) poetyckie przedstawienie snu-stanu fizjologicznego jest w większym stopniu niż doznań sennych zakorzenione w polszczyźnie i w utrwalonych językowo schematach konceptualnych, a kreatywność przejawia się przede wszystkim na poziomie językowego ukształtowania tekstu; 2) poetycki obraz śnienia cechuje rozbudowana charakterystyka jego podmiotu i preferencja sądu o dominacji snu nad osobą śniącą; 3) ukazywana przez Hartwig interakcyjność dwóch procesów: śnienia i pamięci nie uobecnia się w językowym obrazie snu; 4) w poezji zakres sądów aksjologicznych został rozszerzony: śnieniu przypisywane bywają także ambiwalentne wartości etyczne oraz melioratywne wartości witalno-hedonistyczne, a spaniu – melioratywne wartości poznawcze.
Słowa kluczowe:
językowy obraz świata, semantyka tekstu poetyckiego, wartościowanie, pamięć, konceptualizacja, senBibliografia
Badyda E. (2008): Świat barw – świat znaczeń w poezji Zbigniewa Herberta. Gdańsk. Google Scholar
Bartmiński J. (2006): Językowe podstawy obrazu świata. Lublin. Google Scholar
Bartmiński J., Niebrzegowska-Bartmińska S., Nycz R. (red.) (2004): Punkt widzenia w tekście i w dyskursie. Lublin. Google Scholar
Bartmiński J., Tokarski R. (red.) (1998): Profilowanie w języku i w tekście. Lublin. Google Scholar
Dubisz S. (red.) (2003): Uniwersalny słownik języka polskiego. T. IV. Warszawa. Google Scholar
Freud S. (1987 [1901]): Psychopatologia życia codziennego. Marzenia senne. Przekład H. Ivánka, L. Jekels, W. Szewczuk. Warszawa. Google Scholar
Freud S. (1996 [1900]): Objaśnianie marzeń sennych. Przekład R. Reszke. Warszawa. Google Scholar
Fromm E. (1973 [1951]): Zapomniany język. Przekład J. Marzęcki. Warszawa. Google Scholar
Głaz A., Danaher D.S., Łozowski P. (red.) (2013): The Linguistic Worldview: Ethnolinguistics, Cognition, and Culture. London.
Crossref
Google Scholar
Grzegorczykowa R., Pajdzińska A. (red.) (1996): Językowa kategoryzacja świata. Lublin. Google Scholar
Jung C.G. (1993 [trzy eseje, pierwodruk: 1945, 1931, 1916]): O istocie snów. Przekład R. Reszke. Warszawa. Google Scholar
Kowalewska-Dąbrowska J. (2006): Językowy obraz Boga i człowieka w poezji Jana Twardowskiego. Gdańsk. Google Scholar
Lewicki A.M., Tokarski R. (red.) (1995): Kreowanie świata w tekstach. Lublin. Google Scholar
Maćkiewicz J. (1999): Co to jest „językowy obraz świata”. [W:] tejże: Słowo o słowie. Potoczna wiedza o języku. Gdańsk, s. 8–25. Google Scholar
Okopień-Sławińska A. (1973): Sny i poetyka. „Teksty” nr 2(8), s. 7–23. Google Scholar
Pajdzińska A. (2002): Którędy wyjść ze słowa? „Poznańskie Spotkania Językoznawcze” X, s. 77–85. Google Scholar
Pajdzińska A. (2004): W ostrym świetle lampy pamięci. [W:] W kręgu wiernej mowy. Red. M. Wojtak, M. Rzeszutko. Lublin, s. 215–224. Google Scholar
Pajdzińska A. (2005): Interpretacja w języku. [W:] Polonistyka w przebudowie. Literaturoznawstwo – wiedza o języku – wiedza o kulturze – edukacja. Zjazd Polonistów, Kraków, 22–25 września 2004. Red. M. Czermińska i in. T. I. Kraków. s. 293–304. Google Scholar
Pajdzińska A., Filar D. (1999): Językowy obraz świata a teksty poetyckie. [W:] Język. Teoria – dydaktyka. Red. B. Greszczuk. Rzeszów, s. 187–196. Google Scholar
Pajdzińska A., Tokarski R. (1996): Językowy obraz świata – konwencja i kreacja. „Pamiętnik Literacki” z. 4, s. 143–158. Google Scholar
Pajdzińska A., Krzyżanowski P. (red.) (1999): Przeszłość w językowym obrazie świata. Lublin. Google Scholar
Pajdzińska A., Tokarski R. (red.) (2001): Semantyka tekstu artystycznego. Lublin. Google Scholar
Piekarczyk D. (2004): Kwiaty we współczesnym językowym obrazie świata. Lublin. Google Scholar
Różyło A. (2004): Dzień, noc i inne pory doby – studium porównawcze polszczyzny ogólnej i poezji Haliny Poświatowskiej. Sandomierz. Google Scholar
Sadowska-Dobrowolska K. (2013): Wacław Mrozowski. Językowe studium choroby i śmierci. Lublin. Google Scholar
Tokarski R. (1995): Semantyka barw we współczesnej polszczyźnie. Lublin. Google Scholar
Tokarski R. (2013): Światy za słowami. Wykłady z semantyki leksykalnej. Lublin. Google Scholar
Weinrich H. (1971 [1963]): Semantyka śmiałej metafory. Przekład R. Handke. „Pamiętnik Literacki” z. 4, s. 101–121. Google Scholar
Wysocka A. (2009): O miłości uskładanej ze słów. Obraz miłości erotycznej w polszczyźnie ogólnej oraz poezji Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Anny Świrszczyńskiej i Haliny Poświatowskiej. Lublin. Google Scholar
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
https://orcid.org/0000-0002-0321-2485
Licencja
![Creative Commons License](http://i.creativecommons.org/l/by-nc-nd/4.0/88x31.png)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.