Samorządy zawodów zaufania publicznego vs. organizacje zawodowe

Joanna Smarż

doi:10.31648/sp.11105

Samorządy zawodów zaufania publicznego vs. organizacje zawodowe

Joanna Smarż

Uniwersytet Radomski im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu
https://orcid.org/0000-0002-2450-8162

DOI: https://doi.org/10.31648/sp.11105

Abstrakt

Celem artykułu jest analiza działania samorządów zawodowych powołanych na podstawie art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Samorządy te nadzorują właściwe wykonywanie zawodów zaufania publicznego, działając w interesie publicznym. Ich powołanie leży w gestii ustawodawcy, który decyduje, czy dany zawód wymaga takiego nadzoru. Samorządy zawodowe realizują zarówno zadania korporacyjne, jak i publiczne, a ich kompetencje wynikają bezpośrednio z przepisów prawa, które je ustanawiają. W związku z tym ich obowiązków nie można przenosić na inne organizacje, które nie mają konstytucyjnego umocowania.

Próby tworzenia tzw. „organizacji zawodowych” o kompetencjach analogicznych do samorządów zawodowych należy więc ocenić krytycznie. Szczególnie kontrowersyjnym przykładem jest projekt ustawy z 2023 r., który proponował możliwość powoływania takich organizacji decyzją administracyjną ministra. Takie rozwiązanie naruszałoby zasadę trójpodziału władzy, pozostawałoby w sprzeczności z art. 17 Konstytucji RP oraz prowadziłoby do powstania dualnego systemu kompetencji. Wprowadzenie pluralizmu organizacji zawodowych w ramach jednego zawodu zaufania publicznego byłoby szkodliwe, skutkując obniżeniem standardów zawodowych i nierównym traktowaniem profesjonalistów.

Ostatecznie proponowane zmiany nie zostały wprowadzone w życie, jednak ich pojawienie się budzi obawy dotyczące przyszłości samorządów zawodowych w Polsce.

Słowa kluczowe:

prawo konstytucyjne, Konstytucja RP, samorządy zawodowe, organizacje zawodowe, zawód zaufania publicznego

Bibliografia

Banaszak B., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Legalis el. 2012. Google Scholar

Gierach E., Dostęp do wykonywania prawniczych zawodów zaufania publicznego w świetle orzecznictwa TK, ,,Zeszyty Prawnicze Biuro Analiz Sejmowych” 2009, nr 3-4. Google Scholar

Hauser M., Odpowiednie stosowanie przepisów prawa - uwagi porządkujące, ,,Przegląd Prawa i Administracji” LXV 2005, nr 65. Google Scholar

Hausner J. i Długosz D., Tezy w sprawie zawodów zaufania publicznego, [w:] Zawody zaufania publicznego a interes publiczny - korporacyjna reglamentacja versus wolność wykonywania zawodu, Warszawa 2002. Google Scholar

Kmieciak R., Formy organizacyjne samorządu w III Rzeczypospolitej [w:] Polska w XX wieku. Politologiczna charakterystyka dokonań i perspektyw rozwoju, (red.) R. Kmieciak, Poznań 2000. Google Scholar

Mrożek J., Samorząd zawodowy a pojęcie administracji publicznej, ,,Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny” 2019, nr 2. Google Scholar

Nowacki J., Odpowiednie stosowanie przepisów prawa, ,,Państwo i Prawo” 1964, nr 3. Google Scholar

Patyra S., Smarż J., Idea pluralizmu samorządów zawodowych – refleksje na tle wniosków skierowanych do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej ustawy Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy o izbach lekarskich, ,,Przegląd Sejmowy” 2024, nr 5(184). Google Scholar

Safjan M., Bosek L., Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, Legalis el. 2016. Google Scholar

Sarnecki P., Opinia w sprawie wykładni art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, „Przegląd Sejmowy” 2001, nr 2. Google Scholar

Sarnecki P., Pojęcie zawodu zaufania publicznego (art. 17 ust. 1 Konstytucji) na przykładzie adwokatury [w:] Konstytucja, wybory, parlament, (red.) L. Garlickiego, Warszawa 2000. Google Scholar

Smarż J., O możliwości wprowadzania ograniczeń w dostępie do wykonywania zawodu zaufania publicznego, ,,Inżynieria i Budownictwo” 2019, nr 5. Google Scholar

Smarż J., Relacja pojęć ,,wolny zawód” i ,,zawód zaufania publicznego”, o którym mowa w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, cz. I, ,,Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2020, nr 4. Google Scholar

Smarż J., Relacja pojęć ,,wolny zawód” i ,,zawód zaufania publicznego”, o którym mowa w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, cz. II, ,,Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2021, nr 1. Google Scholar

Smarż J., Zakres konstytucyjnej pieczy nad wykonywaniem zawodów zaufania publicznego, ,,Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2022, nr 5. Google Scholar

Smarż J., Charakter członkostwa w samorządach zawodowych w świetle art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, ,,Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2023, nr 4. Google Scholar

Smarż J., Samorządy zawodowe jako wspólnota osób wykonujących ten sam zawód, ,,Studia Administracyjnoprawne” 2024, nr 65. Google Scholar

Tabernacka M., Pojęcie zawodu zaufania publicznego, „Acta Uniwersitatis Wratislaviensis. Przegląd Prawa i Administracji” 2004, Tom 62. Google Scholar

Wykrętowicz S., Samorząd jako wyraz demokracji obywatelskiej [w:] Samorząd w Polsce. Istota, formy, zadania, (red.) S. Wykrętowicz, Poznań 2008. Google Scholar

Pobierz

Opublikowane

2025-06-24

Cited By /
Share