Ingerencja organów podatkowych w prawo do prywatności podatnika
Abstrakt
Prawo do prywatności i jego regulacje stanowią istotny element badań w wielu obszarach nauk prawnych, w tym prawie podatkowym. Celem niniejszego opracowania jest wskazanie i analiza wybranych zagrożeń ingerujących w konstytucyjny wzorzec prawa do prywatności na gruncie prawa podatkowego. Nieustannie rozwijające się i zmieniające we wskazanym zakresie ustawodawstwo wzorzec ten zniekształca, co skutkuje rozmywaniem granic miedzy tym co „prywatne”, a tym co „publiczne”. Proces zmian dotyka norm prawa materialnego, jak i procesowego, a w szczególności- uprawnień organów podatkowych. Dokonana analiza obowiązujących norm dotyczących prawa do prywatności w kontekście prawa podatkowego i praktyki organów podatkowych skłania do refleksji i pozwala dostrzec coraz większą ilość aktów normatywnych regulujących poruszaną w tekście problematykę oraz ich częste zmiany. Przeprowadzone badania dotyczące obecnego poziomu ingerencji organów podatkowych w prywatność jednostek uprawnia do stwierdzenia o postępującym zawężaniu jej interpretacji. Jeżeli tempo tej ingerencji nie zostanie zahamowane, to wkrótce będzie można mówić o jej „zanikaniu”. Spory zakres informacji dotyczących podatników jest dostępny podmiotom trzecim- organom podatkowym. Informacje te w założeniu mają korzystać z ochrony na podstawie różnych przepisów gwarantujących składowe prawa do prywatności- tajemnicy bankowej, lekarskiej czy też tajemnic zawodowych zawodów prawniczych, ale ze względu na stopień i charakter ingerencji organów podatkowych ich gwarancyjny charakter stopniowo traci na znaczeniu.
Słowa kluczowe:
prawo podatkowe, ingerencja, organ podatkowy , prawo do prywatności , podatnik, Krajowa Administracja SkarbowaBibliografia
Braciak J., Prawo do prywatności, [w:] B. Banaszak, A. Preisner (red.), Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, C.H. Beck, Warszawa 2002. Google Scholar
Brzeziński B., Prawo podatkowe, TNOiK, Toruń 1999. Google Scholar
Dębowska-Romanowska T., Istota i treść władztwa finansowego, [w:] T. Dębowska-Romanowska, A. Jankiewicz (red.), Konstytucja, ustrój, system finansowy państwa. Księga pamiątkowa ku czci prof. Natalii Gajl, Wyd. TK, Warszawa 1999. Google Scholar
Dębowska-Romanowska T., Obliczenie podatku a gwarancje praw obywatelskich, „Państwo i Prawo” 1998, z. 7. Google Scholar
Dębowska-Romanowska T., Prawo finansowe. Część konstytucyjna wraz z częścią ogólną, C.H. Beck, Warszawa 2010. Google Scholar
Dowgier R., Konstytucyjne podstawy stanowienia prawa podatkowego w Polsce, [w:] J. Matwiejuk (red.), Konstytucyjno-ustawowa regulacja stosunków społecznych w Rzeczypospolitej Polskiej i Republice Białoruś, Temida 2, Białystok 2009. Google Scholar
Dzwonkowski H., Stosunek prawny – obowiązek podatkowy – zobowiązanie podatkowe, [w:] H. Dzwonkowski, J. Głuchowski, A. Pomorska (red.), W kręgu prawa podatkowego i finansów publicznych. Księga dedykowana prof. Cezaremu Kosikowskiemu w 40-lecie pracy naukowej, Wyd. UMCS, Lublin 2005. Google Scholar
Etel L. (red.), Ordynacja podatkowa, t. 1: Zobowiązania podatkowe. Art. 1–119zzk. Komentarz aktualizowany, 2025, Lex. Google Scholar
Franczak A., Ochrona praw podatnika a dopuszczalny zakres informacji przekazywanych w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Glosa aprobująca do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 maja 2021 r. (III FSK 928/21, LEX nr 3181325), „Studia Iuridica Lubliniensa” 2023, t. 32, nr 2, DOI: 10.17951/sil.2023.32.2.347-358. Google Scholar
Garlicki L., Zubik M. (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. 2, 2016, Lex. Google Scholar
Golda C., Tajemnica zawodowa radcy prawnego, adwokata oraz doradcy podatkowego a obowiązek raportowania schematów podatkowych przez promotorów, „Kwartalnik Prawno-Finansowy” 2020, nr 3, DOI: 10.34616/144580. Google Scholar
Gomułowicz A., Podatki a etyka, Wolters Kluwer, Warszawa 2013. Google Scholar
Kosikowski C., Finanse publiczne w świetle Konstytucji RP oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (na tle porównawczym), Wyd. Sejmowe, Warszawa 2004. Google Scholar
Kosikowski C., Kontrola tworzenia prawa podatkowego, [w:] E. Ruśkowski (red.), Kontrola tworzenia i stosowania prawa podatkowego pod rządami Konstytucji RP, Wolters Kluwer, Warszawa 2006. Google Scholar
Kutyłowski M., Nowe perspektywy ochrony prawa do prywatności, [w:] E. Galewska, S. Kotecka (red.), X-lecie. Księga pamiątkowa z okazji dziesięciolecia Centrum Badań Problemów Prawnych i Ekonomicznych Komunikacji Elektronicznej i Studenckiego Koła Naukowego, Oficyna Prawnicza, Wrocław 2012. Google Scholar
Łączkowski W., Orzecznictwo Polskiego Trybunału Konstytucyjnego dotyczące trybu uchwalania ustaw podatkowych, „Roczniki Nauk Prawnych” 1998, t. VIII. Google Scholar
Mastalski R., Interpretacja prawa podatkowego. Źródła prawa podatkowego i jego wykładnia, Wyd. UWr, Wrocław 1989. Google Scholar
Mastalski R., Prawo podatkowe, C.H. Beck, Warszawa 2014. Google Scholar
Motyka K., Prawo do prywatności i dylematy współczesnej ochrony praw człowieka na przykładzie Stanów Zjednoczonych, Verba, Lublin 2006. Google Scholar
Mrozowski M., Powstanie i zanik prywatności, [w:] Prawo do prywatności a media. Materiały z Seminarium zorganizowanego przez Generalnego Inspektora Danych Osobowych 20.09.2003 r. w Warszawie, Warszawa 2005. Google Scholar
Oniszczuk J., Podatki i inne daniny w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, KiK, Warszawa 2001. Google Scholar
Safjan M., Prawo do ochrony życia prywatnego, [w:] Szkoła Praw Człowieka, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 2006. Google Scholar
Sagan M., Tajemnica bankowa a prawo do prywatności w prawie polskim, Wyd. UR, Rzeszów 2021. Google Scholar
Strzelec D., Zadania Krajowej Administracji Skarbowej, 2017, Lex. Google Scholar
Teszner K., Administracja podatkowa i kontrola skarbowa w Polsce, Wolters Kluwer, Warszawa 2012. Google Scholar
Teszner K., Podstawowe konstrukcje w zakresie realizacji zobowiązań podatkowych, [w:] L. Etel (red.), Prawo daninowe, seria: System Prawa Finansowego, t. 3, Wolters Kluwer, Warszawa 2010. Google Scholar
Tuleja P. (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, 2023, Lex. Google Scholar
Uliasz J., Konstytucyjna ochrona prywatności w świetle standardów międzynarodowych, Wyd. UR, Rzeszów 2018. Google Scholar
Wróblewski B., Zajęcki M., O normatywności, redundantności i zbędności przepisów prawnych, „Przegląd Sejmowy” 2017, nr 5. Google Scholar
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
