Istota, podstawy prawne i charakter zasad roczności i uprzedniości budżetowej we Francji i w Polsce

Urszula Kinga Zawadzka-Pąk

Uniwersytet w Białymstoku
https://orcid.org/0000-0002-3774-4295


Abstrakt

Zasady budżetowe mogą charakter normatywny (dyryktywalny) lub opisowy (postulatywny). Ich celem  jest optymalizacja realizacji zadań państwa, zgodnie z celami politycznymi i gospodarczymi, a także zapewnienie skutecznego upoważnienia parlamentarnego udzielanemu władzy wykonawczej. Celem artykułu jest ustalenie istoty, podstaw prawnych, a w konsekwencji charakteru zasad roczności i uprzedniości we francuskim i polskim porządku prawnym. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że w pewnym zakresie przyjęte rozwiązania są zbieżne w obu państwach, zaś w pewnym odmienne. Zasada roczności zarówno we francuskim jak i polskim porządku prawnym jest zasadą budżetową zarówno w ujęciu normatywnym (dyrektywalnym) jak i  opisowym (postulatywnym). Jeśli natomiast chodzi o zasadę uprzedniości to we francuskim porządku prawnym uprzedniość nie jest traktowana jako zasada w ujęciu opisowym, jest jednak wymogiem prawnym. Z kolei w Polsce, zasada uprzedniości według części doktryny jest traktowana jako zasada budżetowa w ujęciu opisowym (dyrektywalnym), nie istnieje natomiast żaden przepis prawny, który w stosunku do ustawy budżetowej taki wymóg by zawierał.


Słowa kluczowe:

prawo budżetowe, roczność, uprzedniość, budżet państwa, zasady budżetowe


Albert J.-L., Finances publiques, Dalloz, Paryż 2022.   Google Scholar

Babbie E., Badania społeczne w praktyce, tłum. W. Betkiewicz i in., Wyd. Nauk. PWN, Warszawa 2004.   Google Scholar

Bouley D., Budget annuality and the complementary period in the French public finance law environment, „IMF Public Financial Management Blog, 27 marca 2009 r., www.blog-pfm.imf.org.   Google Scholar

Bouvier M., Esclassan M.-Ch., Lassale J.-P., Finances publique, LGDJ, Paryż 2025.   Google Scholar

Brunet P., Hamon F., Troper M., Droit constitutionnel, LGDJ, Paryż 2025.   Google Scholar

Buisson J., Annualité et pluriannualité, [w:] G. Orsoni (red.), Finances publiques. Dictionnaire encyclopédique, Economica, Aix-Marseille–Paryż 2017.   Google Scholar

Camby J.-P., Budget et Parlement, [w:] G. Orsoni (red.), Finances publiques. Dictionnaire encyclopédique, Economica, Aix-Marseille–Paryż 2017.   Google Scholar

Check H., Kott S., L’antériorité budgétaire, un principe à trois temps, „Gestion & Finances Publiques” 2024, nr 4.   Google Scholar

De Courson C., Rapport no 719 fait au nom de la Commission des finances, de l’économie générale et du contrôle budgétaire sur le projet de loi spéciale prévue par l’article 45 de la loi organique du 1er août 2001 relative aux lois de finances, Assemble Nationale, 12 grudnia 2024 r.   Google Scholar

Dębowska-Romanowska T., Prawo finansowe. Część konstytucyjna wraz z częścią ogólną, C.H. Beck, Warszawa 2010.   Google Scholar

Dzwonkowski H., Prawo budżetowe budżetu państwa, [w:] H. Dzwonkowski, J. Gliniecka (red.), Prawo finansowe, C.H. Beck, Warszawa 2013.   Google Scholar

Eckhardt K., Ograniczenia czasowe w konstytucyjnej procedurze uchwalania ustawy budżetowej, [w:] M. Grybowski, B. Przywora (red.), Konstytucyjne determinanty finansów publicznych – perspektywa polska i porównawcza. 66. Zjazd Katedr i Zakupów Prawa Konstytucyjnego, Uniwersytet Jana Długosza, Częstochowa 2025.   Google Scholar

Feret E., Zasada roczności budżetu, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego. Seria Prawnicza” 2003, nr 7.   Google Scholar

Grodyński T., Zasady gospodarstwa budżetowego w Polsce na tle porównawczym, Polska Akademja Umiejętności, Kraków 1932.   Google Scholar

Grzeszczuk M., Zasada prawdy obiektywnej jako zasada stosowania prawa, „Studia Iuridica Lublinensia” 2016, nr 1.   Google Scholar

Guigue A., Le recours au principe de continuité de la vie nationale par le Conseil constitutionnel lors du contrôle des projets de loi de finances, „Gestion & Finances Publiques” 2023, nr 5.   Google Scholar

Hanusz A., Budżet państwa, [w:] A. Hanusz (red.), Prawo finansowe, Wyd. Sejmowe, Warszawa 2022.   Google Scholar

Kosikowski C., Zasady budżetowe, „Finanse” 1967, nr 5.   Google Scholar

Kuca G., Procedura budżetowa we współczesnym prawie konstytucyjnym. Analiza porównawcza na przykładzie państw UE, Wolters Kluwer, Warszawa 2018.   Google Scholar

L’objectif est de battre ce budget!, wywiad z E. Coquerelem z 19 października 2025 r., https://www.youtube.com/watch?v=B_pZVJK4qi8.   Google Scholar

Madec P., Plane M., Sampognaro R., Budget 2026: Un déficit de compromis, „Policy brief” nr 154 z 26 lutego 2026 r.   Google Scholar

Mariański M., Budner-Iwanicka L., Podstawy prawne funkcjonowania izb obrachunkowych w Polsce i we Francji. Wybrane aspekty prawnoporównawcze, „Studia Prawnoustrojowe” 2024, nr 63, DOI: 10.31648/sp.9662.   Google Scholar

Mariański M., Piechota-Oloś E., Prawno-porównawcze aspekty regulacji zakresu tajemnicy skarbowej, „Studia Prawnoustrojowe” 2025, nr 68, DOI: 10.31648/sp.11117.   Google Scholar

Oliva É., Vers de nouveaux principes constitutionnels du droit des finances publiques?, „Revue française d’administration publique” 2022, nr 2.   Google Scholar

Opałek K., Problemy metodologiczne nauki prawa, PWN, Warszawa 1962.   Google Scholar

Papadopoulos T., Les principes budgétaires de l’Etat, Éditions universitaires européennes, Saarbrückem 2010.   Google Scholar

Pest P., Government shutdown (zamknięcie rządu federalnego) jako skutek nieuchwalenia budżetu w Stanach Zjednoczonych Ameryki, [w:] E. Feret, P. Majka (red.), Księga Zjazdu Katedr i Zakładów Prawa Finansowego i Prawa Podatkowego „Misja prawa finansowego – wyzwania współczesności”, Wyd. UR, Rzeszów 2023.   Google Scholar

Pest P., Zasady budżetowe a współczesność, Wolters Kluwer, Warszawa 2025.   Google Scholar

Safjan M., Bosek L. (red.), Konstytucja RP. Komentarz, t. 2, 2016, Legalis.   Google Scholar

Sójka-Zielińska K., O stosowaniu metody porównawczej w historii prawa, „Państwo i Prawo” 1963, nr 12.   Google Scholar

Szołno-Koguc J., Zasady gospodarki budżetowej w ujęciu teoretycznym, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio H (Oeconomia)” 2005, vol. 39.   Google Scholar

Walasik A., Stosowanie doktrynalnych zasad budżetowych w polskim prawie budżetowym, „Państwo i Prawo” 1999, nr 1.   Google Scholar

Waserman F., Finances publiques, La documentation française, Paryż 2023.   Google Scholar

Weralski M., Budżet państwowy, [w:] System instytucji prawno-finansowych PRL, t. 2, Warszawa 1982.   Google Scholar

Wróblewski A., Zagadnienia teorii wykładni prawa ludowego, Inst. Państwa i Prawa PAN, Warszawa 1959.   Google Scholar

Zawadzka-Pąk U.K., Regionalne izby obrachunkowe we Francji, „Finanse Komunalne” 2010, nr 11.   Google Scholar

Zawadzka-Pąk U.K., Zasada rzetelności we francuskim prawie budżetowym, „Studia Iuridica Toruniensia” 2025, t. 37.   Google Scholar

Zubik M., Budżet państwa w polskim prawie konstytucyjnym, Wyd. Sejmowe, Warszawa 2001.   Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2026-09-23

Cited By /
Share

Zawadzka-Pąk, U. K. (2026). Istota, podstawy prawne i charakter zasad roczności i uprzedniości budżetowej we Francji i w Polsce. Studia Prawnoustrojowe, (73). https://doi.org/10.31648/sp.12900

Urszula Kinga Zawadzka-Pąk 
Uniwersytet w Białymstoku
https://orcid.org/0000-0002-3774-4295