Reflections on pupils’ rights as human rights in the context of selected sources of them

Danuta Kurzyna-Chmiel

Uniwersytet Śląski w Katowicach
https://orcid.org/0000-0001-9168-5874


Abstract

The article, Reflections on pupils’ rights as human rights in the context of selected sources of them, addresses important contemporary issues. The article aims to show the main sources determining the status of pupils in our country, rather than an in-depth analysis of their rights and freedoms. To achieve its intentions, the primary source of these rights and freedoms—the dignity of the human being/child—is discussed. It is noted here that the rights owed to those who study and educate both children and adults are most widely associated with the right to education as a subjective right, a human right. It belongs to every human being, regardless of the differences that divide people, such as gender, disability, or skin colour. It has been established that dignity is the source of all human rights and freedoms. It has been recognised as a value superior to national state laws, which place it most often among the main constitutional legal principles. The consideration also included, in particular, the three main acts of international law in the area studied. It was emphasised that the sources of international law establish a minimum catalogue of human rights and freedoms, including those of pupils, which must later be guaranteed by the states-parties to the relevant agreement. In our country, the majority of regulations on pupils’ rights are contained in the Constitution and also in administrative law, with the Education Law at the forefront.


Keywords:

human rights, pupils, education, dignity, subjective rights


Andrzejewski M., Prawna ochrona rodziny, Warszawa 1999, s. 140-141; Z. Hołda, Prawa człowieka. Wiadomości wstępne, [w:] Prawa człowieka. Zarys wykładu, (red.) J. Hołda, Z. Hołda, D. Ostrowska, J.A. Rybczyńska, Kraków 2004.   Google Scholar

Andrzejczuk R. Prawa człowieka w świetle koncepcji praw podmiotowych, Roczniki Nauk Prawnych Annals of Juridical Sciences, Tom XVII, numer 1 – 2007.   Google Scholar

Babiuch H., Prawo do edukacji w świetle uniwersalnych i regionalnych systemów ochrony praw człowieka, [w:] J. Jaskiernia (red.), Uniwersalny i regionalny wymiar ochrony praw człowieka. Nowe wyzwania - nowe rozwiązania, t. 3, Warszawa 2014.   Google Scholar

Bała P., Konstytucyjne prawo do nauki a polski system oświaty, Warszawa 2009.   Google Scholar

Brzozowski W. w: Brzozowski W., Krzywoń A., Wiącek M., Prawa człowieka, Wolters Kluwer Warszawa 2018.   Google Scholar

Complak K., Uwagi o godności człowieka oraz jej ochrona w świetle nowej konstytucji, Przegląd Sejmowy 1998, nr 5.   Google Scholar

Czarny L., Konstytucyjne pojęcie godności człowieka a rozumienie godności w polskim języku prawnym (w:) Godność człowieka jako kategoria prawa, red. K. Complak, Wrocław 2001.   Google Scholar

Czyż E., Standardy ochrony podstawowych praw dziecka – regulacje prawne i praktyka, [w:] Prawa dziecka. Szkoła Praw Człowieka, Warszawa 2002.   Google Scholar

Duniewska Z., Godność, życie i zdrowie człowieka – między wieloznacznością a jednoznacznością, ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSISFOLIA IURIDICA Numer specjalny, 2023.   Google Scholar

Duniewska Z., Poszanowanie i ochrona godności człowieka w działaniach podmiotów administracyjnych [w:] Ius et administratio, Rzeszów 2006.   Google Scholar

Encyclopedia of Public International Law, t. 8, Amsterdam-New York-Oxford 198   Google Scholar

Florczak A., Prawa człowieka i ich ochrona. Repetytorium, Wrocław 2014.   Google Scholar

Garlicki L., Komentarz do art. 70, [w: ] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. 3, red. L. Garlickiego, Warszawa 2003.   Google Scholar

Garlicki L., Polskie prawo konstytucyjne, Warszawa 2001.   Google Scholar

Gronowska B., Jasudowicz T., Mik C., Karta Narodów Zjednoczonych z dnia 26 czerwca 1945 roku [w:] Prawa człowieka. Dokumenty międzynarodowe. Toruń 1993r.,   Google Scholar

Jasudowicz T., Prawo do nauki, [w:] B. Gronowska, T. Jasudowicz, M. Balcerzak, M. Lubiszewski, R. Mizerski, Prawa człowieka i ich ochrona, Toruń 2005, s. 381–382.   Google Scholar

Kapelańska-Pręgowska J., Dziecko i jego prawa, [w:] Leksykon ochrony praw człowieka. 100 podstawowych pojęć, red. M. Balcerzak, S. Szykuna, Warszawa 2010, s. 81.   Google Scholar

Kurzyna-Chmiel D., Aktualna sytuacja prawna mniejszości narodowych i etnicznych, ze szczególnym uwzględnieniem praw w dziedzinie oświaty, „Studia Prawnoustrojowe” 2022, nr 55.   Google Scholar

Kurzyna-Chmiel, Prawo do nauki obcokrajowców – analiza krajowych rozwiązań prawnych w obszarze systemu oświaty, „Studia Prawnoustrojowe” 2020, nr 47.   Google Scholar

Mikołajczyk-Lerman G., Konwencja o prawach dziecka a realizacja praw dziecka z niepełnosprawnością w relacjach rówieśniczych, „Przegląd Socjologii Jakościowej” 2017, t. 13, nr 4.   Google Scholar

Oksztulski M., Prawo do godności osób autystycznych, [w:] M. Perkowski, W. Zoń (red.), Umiędzynarodowienie krajowego obrotu prawnego, t. 1, Białystok 2016, s. 91.   Google Scholar

Osiatyński W., Prawa człowieka i ich granice, Kraków 2011.   Google Scholar

Piechowiak M., Filozofia praw człowieka. Prawa człowieka w świetle ich międzynarodowej ochrony. Lublin, Towarzystwo Naukowe KUL 2012.   Google Scholar

Radwański Z., Prawo cywilne. Cześć ogólna, Warszawa 1977.   Google Scholar

Schulz A.N., O Konwencji o prawach dziecka i o jej wpływie na prawo polskie, [w:] Prawa dziecka. Konteksty prawne i pedagogiczne, red. M. Andrzejewski, Poznań 2012.   Google Scholar

Wilczyński P. W kwestii godności człowieka jako kategorii prawa, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica, Numer specjalny, 2023.   Google Scholar

Wronkowska S., Analiza pojęcia prawa podmiotowego, Poznań 1973.   Google Scholar

Zieliński A., Pojmowanie godności ludzkiej w świetle praw ekonomicznych i socjalnych, [w:] Godność człowieka a prawa ekonomiczne i socjalne: Księga jubileuszowa w piętnastą rocznicę ustanowienia Rzecznika Praw Obywatelskich, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 2003.   Google Scholar


Published
2025-06-24

Cited by

Kurzyna-Chmiel, D. (2025). Reflections on pupils’ rights as human rights in the context of selected sources of them. Studia Prawnoustrojowe, (68). https://doi.org/10.31648/sp.11233

Danuta Kurzyna-Chmiel 
Uniwersytet Śląski w Katowicach
https://orcid.org/0000-0001-9168-5874