Pozwolenie konserwatorskie jako potencjalne źródło zagrożenia dla wolności religijnej w ochronie zabytków sakralnych
Abstrakt
Pozwolenie konserwatorskie stanowi jedną z władczych form działania organów ochrony zabytków. Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zawiera otwarty katalog przesłanek, w których uzyskanie takiego pozwolenia jest niezbędne. Decyzje wydawane na tej podstawie są podejmowane w warunkach luzu decyzyjnego, który wypełniany jest przede wszystkim wykładnią pojęć z definicji zabytku. W odniesieniu do zabytków sakralnych proces ten nabiera szczególnego znaczenia ze względu na konstytucyjnie chronione wartości związane z wolnością religijną. Celem artykułu jest analiza pozwolenia konserwatorskiego jako potencjalnego źródła ingerencji w wolność religijną w odniesieniu do zabytków sakralnych, a także ocena, czy obowiązujący model wykonywania kompetencji konserwatorskich zapewnia zachowanie zasady proporcjonalności w ochronie zabytków. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że pominięcie funkcji religijnej zabytku przy wypełnianiu luzu decyzyjnego może skutkować nieproporcjonalną ingerencją w wolność religijną. Uwzględnienie tej funkcji jest zatem niezbędne dla zapewnienia proporcjonalności rozstrzygnięć organów ochrony zabytków oraz wszechstronnego wyważenia wartości obecnych w danym obiekcie.
Słowa kluczowe:
prawo administracyjne, pozwolenie konserwatorskie, ochrona zabytków, wolność religijna, autonomia kościołów i związków wyznaniowych, uznanie administracyjneBibliografia
Bielecki M., Oddziaływanie norm wewnętrznych kościołów i innych związków wyznaniowych na prawo polskie. Rozważania na kanwie wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 3 listopada 2021 r. – II CA 672/21, „Przegląd Prawa Wyznaniowego” 2022, t. 14. Google Scholar
Bijak P., Zabytki sakralne w systemie prawnym Polski – uwagi de lege ferenda, „Cywilizacja i Polityka” 2019, t. 17, nr 17. Google Scholar
Borecki P., Autonomia kościołów i związków wyznaniowych we współczesnym prawie polskim, „Studia z Prawa Wyznaniowego” 2012, t. 15. Google Scholar
Dziedziak W., O dyskrecjonalności administracji publicznej w procesach stosowania prawa, „Studia Iuridica Lublinensia” 2017, vol. 26, nr 3. Google Scholar
Janiszewski P., Aksjologiczne uwarunkowania uznania administracyjnego, „Folia Iuridica Universitatis Wratislaviensis” 2020, vol. 9(1). Google Scholar
Maziarz A., Wpływ tymczasowej ochrony zabytku nieruchomego na możliwość podjęcia i prowadzenia robót budowlanych, „Prawo i Więź” 2025, nr 1(54). Google Scholar
Mezglewski A., Misztal H., Stanisz P., Prawo wyznaniowe, C.H. Beck, Warszawa 2011. Google Scholar
Michalska M., Zasada proporcjonalności w orzecznictwie TK i ETPC – analiza prawno--porównawcza, „Krytyka Prawa” 2022, t. 14, nr 2. Google Scholar
Moś A., Zasady relacji między Rzecząpospolitą Polską a Kościołem katolickim w zakresie ochrony kościelnych dóbr kultury, Wyd. UG, Gdańsk 2021. Google Scholar
Reszczyński J., Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami w świetle polskiego prawa wyznaniowego, „Studia Ekonomiczne. Gospodarka. Społeczeństwo. Środowisko” 2022, nr 2(10). Google Scholar
Ura E., Luz decyzyjny w działaniach administracji publicznej, [w:] J. Korczak (red.), Administracja publiczna pod rządami prawa. Księga pamiątkowa z okazji 70-lecia urodzin prof. zw. dra hab. Adama Błasia, WPIA UWr, Wrocław 2016. Google Scholar
Zalasińska K., Recenzja książki Tomasza Sienkiewicza „Pozwolenie w ochronie zabytków”, „Santander Art and Culture Law Review” 2016, nr 2. Google Scholar
Zalasińska K., Czwojda Ł., Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2025. Google Scholar
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
