„Dobry protokół” przesłuchania w sprawie karnej – zasady, wymogi, standardy
Abstrakt
Przebiegowi i przeprowadzaniu czynności procesowo-kryminalistycznych związanych z przesłuchaniem poświęcono wiele prac naukowych. Sposób przeprowadzania tych czynności omawiany jest w podręcznikach z zakresu kryminalistyki, a także poruszany podczas zajęć praktycznych i wykładów z zakresu postępowania karnego. Nie da się przecenić znaczenia prawidłowej i rzetelnej dokumentacji czynności procesowych. Czynność ta jest badana zarówno na etapie postępowania sądowego, jak i w fazie przygotowawczej, czemu często towarzyszą późniejsze zarzuty, że protokół został sporządzony w sposób niewiarygodny, nie odzwierciedla rzeczywistego stanu faktycznego, jest wadliwy lub fałszywy. Zarzuty kierowane są również bezpośrednio przeciwko funkcjonariuszowi prowadzącemu czynność, oskarżając go o stronniczość lub interes w konkretnym wyniku, a także dotyczą atmosfery, w jakiej przeprowadzono przesłuchanie. Wyniki przedstawione w niniejszym artykule stanowią kontynuację (w formie odrębnego tekstu) refleksji autora rozwijanych przez lata i przedstawiają jego rozważania, wnioski oraz spostrzeżenia. W założeniach teoretycznych i badawczych położono nacisk na wytyczne i istotne elementy związane ze sporządzaniem protokołów, które powinny stanowić ramy dla rozważań osób prowadzących tę czynność. Postulatom, założeniom i zaleceniom towarzyszą komentarze oraz wskazania dotyczące ewentualnych błędów proceduralnych i ich wpływu na przebieg postępowania. Artykuł zawiera przykłady przydatne w praktycznej dokumentacji przesłuchań w odniesieniu do kwestii dowodowych, a także w praktyce ich stosowania. Należy jednak zwrócić uwagę na to, że poszczególne elementy tekstu stanowią raczej wytyczne niż pewniki, ponieważ każde przesłuchanie jest inne, zarówno pod względem osoby przesłuchiwanej, jak i zakresu czynu, którego dotyczy. Z tego powodu nie jest możliwe stosowanie automatycznych lub schematycznych podejść podczas przesłuchania.
Słowa kluczowe:
postępowane karne, protokół przesłuchania, wady, błędy, problemy dowodowe, cel przesłuchaniaBibliografia
Arntzen F., Psychologia zeznań świadków, PWN, Warszawa 1989. Google Scholar
Ask K., Vrij A. i in., Intending or pretending? Automatic evaluations of goal cues discriminate true and false intentions, „Applied Cognitive Psychology” 2013, nr 27. Google Scholar
Beccaria C., O przestępstwach i karach, Wyd. Prawnicze, Warszawa 1959. Google Scholar
Bentham J., Traktat o dowodach sądowych, oprac. E. Dumanc, Zrzeszenie Sędziów i Prokuratorów R.P., Gniezno 1934. Google Scholar
Czeczot Z., Czubalski M., Zarys kryminalistyki, Wyd. UW, Warszawa 1972. Google Scholar
Czeczot Z., Kryminalistyczna problematyka osobowych środków dowodowych, Wyd. UW, Warszawa 1976. Google Scholar
Graven J., L’Administration et la psychologie du témoignage en justice, „Revue Internationale de Criminologie et de Police Technique” 1960, nr 6. Google Scholar
Grčar M., Zeznania świadków jako przedmiot ekspertyzy psychologicznej, „Z Zagadnień Kryminalistyki” 1976, t. XI. Google Scholar
Gross H., Handbuch für Untersuchungsrichter als System der Kriminalistik, t. 1, J. Schweitzer, [b.m.w.] 1922. Google Scholar
Gurgul J., Glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 24 września 2015 r., sygn. II AKa 97/15, „Prokuratura i Prawo” 2017, nr 1. Google Scholar
Gurgul J., Problemy dokumentowania zeznań i wyjaśnień, „Nowe Prawo” 1977, nr 7–8. Google Scholar
Horoszowski P., Od zbrodni do kary, PWN, Warszawa 1963. Google Scholar
Horoszowski P., Ogólne zasady taktyki przesłuchania, „Nowe Prawo” 1954, nr 5–6. Google Scholar
Jagiełło D., Alibi – problematyka kryminalistyczna i procesowa, „Edukacja Prawnicza” 2012, nr 5. Google Scholar
Jagiełło D., Przesłuchanie dziecka, „Medyczna Wokanda” 2013, nr 5. Google Scholar
Jagiełło D., Przesłuchanie jako czynność dowodowa, C.H. Beck, Warszawa 2017. Google Scholar
Jagiełło D., Sposób odzwierciedlania w protokole emocji osób przesłuchiwanych w sprawie karnej – badanie praktyki, „Studia Prawnoustrojowe” 2023, nr 62. Google Scholar
Jagiełło D., Swoboda wypowiedzi podczas czynności przesłuchania, „Studia Prawnoustrojowe” 2019, nr 46. Google Scholar
Jakubski K.J., Ustalanie czynności dowodowych w postępowaniu przygotowawczym, „Prokuratura i Prawo” 1996, nr 1. Google Scholar
Krwawicz J., Ziembiński J., Poradnik dla milicjanta, Wyd. MSW, Warszawa 1958. Google Scholar
Kulicki M., Kryminalistyka. Wybrane zagadnienia teorii i praktyki śledczo-sądowej, Wyd. Nauk. UMK, Toruń 2005. Google Scholar
Kulicki M., Kwiatkowska-Wójcikiewicz V., Stępka L., Kryminalistyka. Wybrane zagadnienia teorii i praktyki śledczo-sądowej, Wyd. Nauk. UMK, Toruń 2009. Google Scholar
Lipczyńska M., Pytania w procesie karnym, „Problemy Kryminalistyki” 1963, nr 43. Google Scholar
Locard E., Traité de criminalistique, t. 7, J. Desvigne et fils, Lyon 1940. Google Scholar
Parandowski J., Alchemia słowa, Czytelnik, Warszawa 1976. Google Scholar
Rybarczyk Z., Wadliwe przesłuchanie lub zaprotokołowanie zeznań w aspekcie ich zmiany na rozprawie sądowej, „Wojskowy Przegląd Prawniczy” 1980, nr 4. Google Scholar
Stefański R.A., Ujawnianie wyjaśnień oskarżonego w nowym kodeksie postępowania karnego, „Prokuratura i Prawo” 1998, nr 6. Google Scholar
Stodolak E., Technika protokołowania, „Demokratyczny Przegląd Prawniczy” 1948, nr 6. Google Scholar
Śliwiński S., Polski proces karny przed sądem powszechnym. Zasady ogólne, PWN, Warszawa 1961. Google Scholar
Vrij A., Leal S., Mann S. i in., Drawings as an innovative and successful lie detection tool, „Applied Cognitive Psychology” 2010, nr 24. Google Scholar
Władyczko W., Analiza psychologiczna zeznań świadków, „Gazeta Sądowa Warszawska” 1937, nr 5. Google Scholar
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
