Przestępczość żywnościowa z perspektywy zielonej kryminologii
Łukasz Lenartowicz
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie UWMhttps://orcid.org/0000-0002-2185-238X
Abstrakt
Celem artykułu jest przedstawienie przestępczości żywnościowej w ujęciu zielonej kryminologii, ze szczególnym uwzględnieniem jej skutków dla konsumentów, środowiska, dobrostanu zwierząt oraz bezpieczeństwa żywności. Artykuł niniejszy odnosi się do szeroko rozumianego bezpieczeństwa żywności, które jest obecnie wyzwaniem cywilizacyjnym. W artykule zostały opisane czynniki mające wpływ na skalę zjawiska przestępczości żywnościowej (food crime), a także jej przykłady oraz przedstawiono problem destrukcyjnego wpływu człowieka na środowisko naturalne, który znajduję się w obszarze zainteresowań ekokryminologii (zielonej kryminologii). Zaakcentowano, która strona w sporze konsument – przedsiębiorca jest na słabszej pozycji. Wymieniano obszary, na których koncentruje się interes przestępczy związany z rynkiem spożywczym. Zwrócono uwagę na to, że państwowe służby kontrolne nie wskazują na rażące zagrożenia występujące w sferze rynku żywności, ale też świadomie minimalizują skalę nieprawidłowości. Wskazano, że w celu ujawniania i wyeliminowania nieprawidłowości w obrębie rynków spożywczych powstają wyspecjalizowane organy, których zadaniem jest ograniczenie procederu przestępczego.
Słowa kluczowe:
ekokryminologia, przestępczość, przestępczość żywnościowa, konsumentBibliografia
Agri-food fraud: what does it mean?, https://food.ec.europa.eu/food-safety/eu-agri-food-fraud-network/what-does-it-mean_en. Google Scholar
Alemanno A., Gabbi S. (red.), Foundations of EU food law and policy. Ten years of the European Food Safety, https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/SSRN_ID2248085_code553230.pdf?abstractid=2248085&mirid=1. Google Scholar
Baker C.S. i in., Genetic evidence of illegal trade in protected whales links Japan with the US and South Korea, https://royalsocietypublishing.org/rsbl/article/6/5/647/48901/Genetic-evidence-of-illegal-trade-in-protected. Google Scholar
Błachut J., Gaberle A., Krajewski K., Kryminologia, Arche, Gdańsk 2007. Google Scholar
Croall H., Food crime, [w:] P. Beirne, N. South (red.), Issues in green criminology. Confronting harms against environments, humanity and other animals, Willan Publishing, Cullompton 2007. Google Scholar
Croall H., Food, crime, harm and regulation, „Criminal Justice Matters” 2012, vol. 90, nr 1, DOI: 10.1080/09627251.2012.751218. Google Scholar
Davies J., Corporate harm and embedded labour exploitation in agri-food supply networks, „European Journal of Criminology” 2020, vol. 17, nr 1, DOI: 10.1177/147737 0819874416. Google Scholar
Elliott Ch., Elliott review into the integrity and assurance of food supply networks: final report. A national food crime prevention framework, Department for Environment, Food & Rural Affairs, London 2014. Google Scholar
Gale F., Buzby J.C., Imports from China and food safety issues, „Economic Information Bulletin” 2009, nr 52. Google Scholar
Gladkova E., The criminogenic nature of food production harm responses: a case study of anaerobic digestion technology subsidies in Northern Ireland, „International Journal for Crime, Justice and Social Democracy” 2022, vol. 11, nr 2, DOI: 10.5204/ ijcjsd.1977. Google Scholar
Grzyb M., Zielona kryminologia, „Archiwum Kryminologii” 2012, t. 33. Google Scholar
Jawor A., Handel podrabianą i przeterminowaną żywnością. Ukryty rynek i realne straty, https://infosecurity24.pl/za-granica/handel-podrabiana-i-przeterminowana-zywnoscia-ukryty-rynek-i-realne-straty. Google Scholar
Leonkiewicz J., Kryzysy przemysłu spożywczego – rola mediów w kształtowaniu opinii społecznej, [w:] W. Pływaczewski, R. Płocki (red.), Nielegalny rynek żywności. Skala zjawiska i możliwości przeciwdziałania, Wyd. WSPol, Szczytno 2013. Google Scholar
Lord N., Flores Elizondo C.J., Spencer J., The dynamics of food fraud: the interactions between criminal opportunity and market (dys)functionality in legitimate business, „Criminology & Criminal Justice” 2017, vol. 17, nr 5, DOI: 10.1177/174889581668 4539. Google Scholar
Moroney R., Extra virgin olive oil. Great to taste, easy to fake, „The Wall Street Journal” z 19 stycznia 2015 r. Google Scholar
Mueller T., Extra virginity. The sublime and scandalous world of olive oil, W.W. Norton & Company, New York 2012. Google Scholar
Od redaktorów, [w:] W. Pływaczewski (red.), Prawnokarne i kryminologiczne aspekty ochrony środowiska, Katedra Kryminologii i Polityki Kryminalnej UWM, Olsztyn 2012. Google Scholar
Okraszewski M., Pietruszczak B., Oliwa niesprawiedliwa, „Polityka” 2007, nr 2. Google Scholar
Płocki R., Food crime – skala zjawiska, [w:] W. Pływaczewski, P. Chlebowicz (red.), Nielegalne rynki. Geneza, skala zjawiska oraz możliwości przeciwdziałania, Katedra Kryminologii i Polityki Kryminalnej UWM, Olsztyn 2012. Google Scholar
Pływaczewski W., Chorbot P., Ekokryminologia jako uzasadnienie badań na rzecz ochrony środowiska, [w:] M. Kotowska, W. Pływaczewski, Kryminologia wobec współczesnych zagrożeń ekologicznych, Katedra Kryminologii i Polityki Kryminalnej UWM, Olsztyn 2011. Google Scholar
Pływaczewski W., Ekokryminologia w Polsce i na świecie – bilans dotychczasowych doświadczeń (ze szczególnym uwzględnieniem oferty edukacyjnej i badawczej Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie), „Przegląd Policyjny” 2021, nr 2. Google Scholar
Pływaczewski W., Nielegalny handel chronionymi gatunkami dzikiej fauny i flory, „Przegląd Policyjny” 2010, nr 3(99). Google Scholar
Pływaczewski W., Nielegalny rynek chronionych gatunków dzikiej fauny i flory. Geneza, przejawy, przeciwdziałanie, Wyd. WSPol, Szczytno 2016. Google Scholar
Pływaczewski W., Ornitologia kryminalna, Difin, Warszawa 2019. Google Scholar
Ravenel R.M., Granoff I.M.G., Magee C.A. (red.), Illegal logging in the tropics: strategies for cutting crime, The Haworth Press, New York 2005. Google Scholar
Redo S., Kryminologiczne i praktyczne aspekty ochrony środowiska, [w:] E.W. Pływaczewski, S. Redo, E.M. Guzik-Makaruk, K. Laskowska, W. Filipkowski, E. Jurgielewicz-Delegacz, E. Glińska, M. Perkowska, Kryminologia. Stan i perspektywy rozwoju, Wolters Kluwer, Warszawa 2019. Google Scholar
Rog M., Zarys systemu organów kontroli żywności w Polsce, [w:] W. Pływaczewski, R. Płocki (red.), Nielegalny rynek żywności. Skala zjawiska i możliwości przeciwdziałania, Wyd. WSPol, Szczytno 2013. Google Scholar
Tacconi L., Obidzinski K., Agung F., Learning lessons to promote forest certification and control illegal logging in Indonesia, Center for International Forestry Research, Jakarta 2004. Google Scholar
Taylor N., Fitzgerald R., Understanding animal (ab)use: green criminological contributions, missed opportunities and a way forward, „Theoretical Criminology” 2018, vol. 22, nr 3, DOI: 10.1177/1362480618787173. Google Scholar
Taylor N., Twine R., Nonspeciesist criminology: animal abuse and the academy, [w:] P. Beirne, N. South (red.), Issues in green criminology: confronting harms against environments, humanity and other animals, Willan Publishing, Cullompton 2007. Google Scholar
Tysiące ton podrobionej żywności i napojów skonfiskowane podczas operacji Interpolu i Europolu, https://www.europol.europa.eu/content/thousands-tonnes-fake-food-and-drinkseized-interpol-europol-operation. Google Scholar
van Ruth S.M., Luning P.A., Silvis I.C.J., Yang Y., Huisman W., Differences in fraud vulnerability in various food supply chains and their tiers, „Food Control” 2018, vol. 84, DOI: 10.1016/j.foodcont.2017.08.020. Google Scholar
White R., Crimes against nature: environmental criminology and ecological justice, Willan Publishing, Cullompton 2008. Google Scholar
White R., Environmental harm: an eco-justice perspective, policy press, Bristol University Press, Bristol 2013. Google Scholar
White R., Heckenberg D., Green criminology: an introduction to the study of environmental harm, Routledge, London–New York 2014. Google Scholar
Ziółkowska K., Ziółkowski T., Prawne i zdrowotne aspekty fałszowania mleka i jego przetworów, [w:] W. Pływaczewski, R. Płocki (red.), Nielegalny rynek żywności. Skala zjawiska i możliwości przeciwdziałania, Wyd. WSPol, Szczytno 2013. Google Scholar
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie UWM
https://orcid.org/0000-0002-2185-238X
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
