Cyfryzacja i algorytmizacja jako katalizator zmiany paradygmatów w nauce postępowania administracyjnego
Agnieszka Skóra
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie UWMhttps://orcid.org/0000-0003-2169-5326
Abstrakt
Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na zmianę niektórych paradygmatów teorii prawa oraz postępowania administracyjnego, zachodzącą pod wpływem procesów cyfryzacji i algorytmizacji administracji publicznej. Transformacja ta stanowi konsekwencję dostosowywania mechanizmów działania organów administracji do wymogów społeczeństwa informacyjnego oraz technologicznych uwarunkowań współczesnego państwa, w tym rozwoju usługi zaufania, sztucznej inteligencji, czy pogłębiania interoperacyjności systemów teleinformatycznych. Proces ten ma charakter trwały i nieodwracalny, powodując konieczność systemowej adaptacji zarówno po stronie podmiotów administrowanych, jak i organów administracji publicznej. Cyfryzacja i algorytmizacja w coraz większym stopniu oddziałują na konstrukcję, przebieg oraz model postępowania administracyjnego oraz na podstawowe konstrukcje pojęciowe prawa administracyjnego, tj. na sposób rozumienia organu administracji publicznej, kompetencji administracyjnej oraz stosunku administracyjnoprawnego. W konsekwencji współczesne paradygmaty prawa i postępowania administracyjnego ulegają stopniowej redefinicji.
Słowa kluczowe:
prawo administracyjne, paradygmaty teorii prawa administracyjnego, cyfryzacja postępowania administracyjnego, sztuczna inteligencja w administracji, aplikacje mobilne, usługi zaufaniaBibliografia
Adnan M., Ghazali M., Zuraifah Syazrah Othman N., E-participation within the context of e-government initiatives. A comprehensive systematic review, „Telematics and Informatics Reports” 2022, nr 8. Google Scholar
Bator A., Postanalityczna teoria i filozofia prawa. Nowe szanse, nowe zagrożenia?, „Przegląd Prawa i Administracji” 2015, vol. 102. Google Scholar
Chia H., In machines we trust: are robo-advisers more trustworthy than human financial advisers?, „Law, Technology and Humans” 2019, vol. 1(1). Google Scholar
Chrząszcz B., Paradygmat według koncepcji Thomasa Samuela Kuhna. Analiza metodologicznoprawna, „Folia Iuridica Universitatis Wratislaviensis” 2021, nr 10(1). Google Scholar
Ciekanowski Z., Wyrębek H., The importance of e-administration in building the information society, „Rocznik Bezpieczeństwa Morskiego” 2020, vol. XIV. Google Scholar
Eysymontt M., The „mObywatel” application as a sign of the increase of information of the Polish society – critical remarks on the practical applicability of the tool, „Acta Iuridica Resoviensa” 2022, nr 3(38). Google Scholar
Fulop Szilagyine E., Bereczk A., Usage patterns of e-administration services in Hungary, [w:] CEEeGov ’23. Proceedings of the Central and Eastern European eDem and eGov Days 2023, Budapest 2023. Google Scholar
Geburczyk F., Służebna funkcja postępowania administracyjnego jako paradygmat? Tło historyczne a perspektywa współczesna, „Państwo i Prawo” 2020, nr 7. Google Scholar
Geburczyk F., Zjawisko proceduralizacji w prawie administracyjnym a kierunki ewolucji procedury administracyjnej, C.H. Beck, Warszawa 2019. Google Scholar
Goban-Klas T., Sienkiewicz P., Społeczeństwo informacyjne: szanse, zagrożenia, wyzwania, Wyd. Fundacji Postępu Telekomunikacji, Kraków 1999. Google Scholar
Kamiński M., Normy kompetencji administracyjnej i normy merytoryczne ich realizacji jako element paradygmatyczny teorii prawa administracyjnego, [w:] W. Jakimowicz, M. Krawczyk, I. Niżnik-Dobosz (red.), Fenomen prawa administracyjnego, 2019, Lex. Google Scholar
Kantor-Kozdrowicki P., Racjonalność prawodawcy jako paradygmat nauk prawnych, „Folia Iuridica Universitatis Wratislaviensis” 2018, nr 7. Google Scholar
Kasprzyk B., E-administration digital services in Poland, „Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy” 2018, vol. 53(1). Google Scholar
Krawiec G., Kilka uwag o człowieku w prawie administracyjnym, „Studia Prawnoustrojowe” 2024, nr 66. Google Scholar
Krawiec G., Prawo administracyjne z perspektywy praw człowieka, Biuro RPO, Warszawa 2023. Google Scholar
Kuhn T.S., The structure of scientific revolutions, University of Chicago Press, Chicago 1996. Google Scholar
Matczak M., Imperium tekstu. Prawo jako postulowanie i urzeczywistnianie świata możliwego, Wyd. Nauk. Scholar, Warszawa 2019. Google Scholar
Matusik T., Lawina nowych usług w mObywatelu i program wizowy. Dotarli do dokumentu, ma 90 stron, Gazeta.pl z 21 października 2024 r. Google Scholar
Ministerstwo Cyfryzacji, Strategia cyfryzacji Polski do 2035 roku, https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/strategia-cyfryzacji-polski-do-2035-roku. Google Scholar
Skóra A., Skóra M., Usługa „Jakość powietrza” w aplikacji mObywatel – uwagi z perspektywy prawno-środowiskowej, „Studia Prawnoustrojowe” 2024, nr 65. Google Scholar
Sutton R.S., Barto A.G., Reinforcement learning. An introduction, MIT Press, Cambridge (MA), 2018. Google Scholar
Szalonka A., Funkcjonowanie aplikacji mobilnych pomocnych w walce z pandemią COVID-19 w świetle wybranych norm prawnych, „Ekonomia – Wroclaw Economic Review” 2021, nr 27(3). Google Scholar
Szewczyk E., Algorytmizacja jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego i jej skutki społeczne, C.H. Beck, Warszawa 2025. Google Scholar
Szyjewska-Bagińska J., Prawne aspekty automatyzacji przyznawania i wypłaty świadczeń przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2022, nr 2. Google Scholar
Van Kędzierski D., Metodologia i paradygmat polskich szczegółowych nauk prawnych, „Transformacje Prawa Prywatnego” 2018, nr 3. Google Scholar
Van Kędzierski D., W kierunku nowego paradygmatu nauk prawnych (artykuł recenzyjny), „Państwo i Prawo” 2021, nr 1. Google Scholar
Vitvar T., Mocan A., Nazir S., Wang X., Pan-European e-government services architecture, [w:] Semantic technologies for e-government, Springer, Berlin–Heidelberg 2010. Google Scholar
Walczak M., Teoria paradygmatu i jej zastosowanie w naukach prawnych, „Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ Nauki Społeczne” 2015, nr 10(1). Google Scholar
Warchoł I., Założenia kontroli administracji publicznej, [w:] J. Smarż, S. Fundowicz, P. Śwital (red.), Założenia nauki administracji, 2024, Lex. Google Scholar
Wróblewski J., Paradygmat dogmatyki prawa a prawoznawstwo, [w:] M. Zieliński, S. Wronkowska (red.), Szkice z teorii prawa i szczegółowych nauk prawnych, Wyd. Nauk. UAM, Poznań 1990. Google Scholar
Ziółkowska A., Dowód elektroniczny w ogólnym postępowaniu administracyjnym w Polsce i w Ukrainie, „Studia Prawnicze KUL” 2026, nr 1(105). Google Scholar
Ziółkowska A., Postępująca informatyzacja administracji publicznej a wykluczenie cyfrowe obywateli, czyli czy istnieje zagrożenie inkluzji administracji publicznej? Przyczynek do dyskusji, [w:] A. Matan (red.), Administracja w demokratycznym państwie prawa. Księga jubileuszowa profesora Czesława Martysza, Wolters Kluwer, Warszawa 2022. Google Scholar
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie UWM
https://orcid.org/0000-0003-2169-5326
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
