Istota, podstawy prawne i charakter zasad roczności i uprzedniości budżetowej we Francji i w Polsce
Abstrakt
Zasady budżetowe mogą charakter normatywny (dyryktywalny) lub opisowy (postulatywny). Ich celem jest optymalizacja realizacji zadań państwa, zgodnie z celami politycznymi i gospodarczymi, a także zapewnienie skutecznego upoważnienia parlamentarnego udzielanemu władzy wykonawczej. Celem artykułu jest ustalenie istoty, podstaw prawnych, a w konsekwencji charakteru zasad roczności i uprzedniości we francuskim i polskim porządku prawnym. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że w pewnym zakresie przyjęte rozwiązania są zbieżne w obu państwach, zaś w pewnym odmienne. Zasada roczności zarówno we francuskim jak i polskim porządku prawnym jest zasadą budżetową zarówno w ujęciu normatywnym (dyrektywalnym) jak i opisowym (postulatywnym). Jeśli natomiast chodzi o zasadę uprzedniości to we francuskim porządku prawnym uprzedniość nie jest traktowana jako zasada w ujęciu opisowym, jest jednak wymogiem prawnym. Z kolei w Polsce, zasada uprzedniości według części doktryny jest traktowana jako zasada budżetowa w ujęciu opisowym (dyrektywalnym), nie istnieje natomiast żaden przepis prawny, który w stosunku do ustawy budżetowej taki wymóg by zawierał.
Słowa kluczowe:
prawo budżetowe, roczność, uprzedniość, budżet państwa, zasady budżetoweBibliografia
Albert J.-L., Finances publiques, Dalloz, Paryż 2022. Google Scholar
Babbie E., Badania społeczne w praktyce, tłum. W. Betkiewicz i in., Wyd. Nauk. PWN, Warszawa 2004. Google Scholar
Bouley D., Budget annuality and the complementary period in the French public finance law environment, „IMF Public Financial Management Blog, 27 marca 2009 r., www.blog-pfm.imf.org. Google Scholar
Bouvier M., Esclassan M.-Ch., Lassale J.-P., Finances publique, LGDJ, Paryż 2025. Google Scholar
Brunet P., Hamon F., Troper M., Droit constitutionnel, LGDJ, Paryż 2025. Google Scholar
Buisson J., Annualité et pluriannualité, [w:] G. Orsoni (red.), Finances publiques. Dictionnaire encyclopédique, Economica, Aix-Marseille–Paryż 2017. Google Scholar
Camby J.-P., Budget et Parlement, [w:] G. Orsoni (red.), Finances publiques. Dictionnaire encyclopédique, Economica, Aix-Marseille–Paryż 2017. Google Scholar
Check H., Kott S., L’antériorité budgétaire, un principe à trois temps, „Gestion & Finances Publiques” 2024, nr 4. Google Scholar
De Courson C., Rapport no 719 fait au nom de la Commission des finances, de l’économie générale et du contrôle budgétaire sur le projet de loi spéciale prévue par l’article 45 de la loi organique du 1er août 2001 relative aux lois de finances, Assemble Nationale, 12 grudnia 2024 r. Google Scholar
Dębowska-Romanowska T., Prawo finansowe. Część konstytucyjna wraz z częścią ogólną, C.H. Beck, Warszawa 2010. Google Scholar
Dzwonkowski H., Prawo budżetowe budżetu państwa, [w:] H. Dzwonkowski, J. Gliniecka (red.), Prawo finansowe, C.H. Beck, Warszawa 2013. Google Scholar
Eckhardt K., Ograniczenia czasowe w konstytucyjnej procedurze uchwalania ustawy budżetowej, [w:] M. Grybowski, B. Przywora (red.), Konstytucyjne determinanty finansów publicznych – perspektywa polska i porównawcza. 66. Zjazd Katedr i Zakupów Prawa Konstytucyjnego, Uniwersytet Jana Długosza, Częstochowa 2025. Google Scholar
Feret E., Zasada roczności budżetu, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego. Seria Prawnicza” 2003, nr 7. Google Scholar
Grodyński T., Zasady gospodarstwa budżetowego w Polsce na tle porównawczym, Polska Akademja Umiejętności, Kraków 1932. Google Scholar
Grzeszczuk M., Zasada prawdy obiektywnej jako zasada stosowania prawa, „Studia Iuridica Lublinensia” 2016, nr 1. Google Scholar
Guigue A., Le recours au principe de continuité de la vie nationale par le Conseil constitutionnel lors du contrôle des projets de loi de finances, „Gestion & Finances Publiques” 2023, nr 5. Google Scholar
Hanusz A., Budżet państwa, [w:] A. Hanusz (red.), Prawo finansowe, Wyd. Sejmowe, Warszawa 2022. Google Scholar
Kosikowski C., Zasady budżetowe, „Finanse” 1967, nr 5. Google Scholar
Kuca G., Procedura budżetowa we współczesnym prawie konstytucyjnym. Analiza porównawcza na przykładzie państw UE, Wolters Kluwer, Warszawa 2018. Google Scholar
L’objectif est de battre ce budget!, wywiad z E. Coquerelem z 19 października 2025 r., https://www.youtube.com/watch?v=B_pZVJK4qi8. Google Scholar
Madec P., Plane M., Sampognaro R., Budget 2026: Un déficit de compromis, „Policy brief” nr 154 z 26 lutego 2026 r. Google Scholar
Mariański M., Budner-Iwanicka L., Podstawy prawne funkcjonowania izb obrachunkowych w Polsce i we Francji. Wybrane aspekty prawnoporównawcze, „Studia Prawnoustrojowe” 2024, nr 63, DOI: 10.31648/sp.9662. Google Scholar
Mariański M., Piechota-Oloś E., Prawno-porównawcze aspekty regulacji zakresu tajemnicy skarbowej, „Studia Prawnoustrojowe” 2025, nr 68, DOI: 10.31648/sp.11117. Google Scholar
Oliva É., Vers de nouveaux principes constitutionnels du droit des finances publiques?, „Revue française d’administration publique” 2022, nr 2. Google Scholar
Opałek K., Problemy metodologiczne nauki prawa, PWN, Warszawa 1962. Google Scholar
Papadopoulos T., Les principes budgétaires de l’Etat, Éditions universitaires européennes, Saarbrückem 2010. Google Scholar
Pest P., Government shutdown (zamknięcie rządu federalnego) jako skutek nieuchwalenia budżetu w Stanach Zjednoczonych Ameryki, [w:] E. Feret, P. Majka (red.), Księga Zjazdu Katedr i Zakładów Prawa Finansowego i Prawa Podatkowego „Misja prawa finansowego – wyzwania współczesności”, Wyd. UR, Rzeszów 2023. Google Scholar
Pest P., Zasady budżetowe a współczesność, Wolters Kluwer, Warszawa 2025. Google Scholar
Safjan M., Bosek L. (red.), Konstytucja RP. Komentarz, t. 2, 2016, Legalis. Google Scholar
Sójka-Zielińska K., O stosowaniu metody porównawczej w historii prawa, „Państwo i Prawo” 1963, nr 12. Google Scholar
Szołno-Koguc J., Zasady gospodarki budżetowej w ujęciu teoretycznym, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio H (Oeconomia)” 2005, vol. 39. Google Scholar
Walasik A., Stosowanie doktrynalnych zasad budżetowych w polskim prawie budżetowym, „Państwo i Prawo” 1999, nr 1. Google Scholar
Waserman F., Finances publiques, La documentation française, Paryż 2023. Google Scholar
Weralski M., Budżet państwowy, [w:] System instytucji prawno-finansowych PRL, t. 2, Warszawa 1982. Google Scholar
Wróblewski A., Zagadnienia teorii wykładni prawa ludowego, Inst. Państwa i Prawa PAN, Warszawa 1959. Google Scholar
Zawadzka-Pąk U.K., Regionalne izby obrachunkowe we Francji, „Finanse Komunalne” 2010, nr 11. Google Scholar
Zawadzka-Pąk U.K., Zasada rzetelności we francuskim prawie budżetowym, „Studia Iuridica Toruniensia” 2025, t. 37. Google Scholar
Zubik M., Budżet państwa w polskim prawie konstytucyjnym, Wyd. Sejmowe, Warszawa 2001. Google Scholar
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
