Paradygmat naukowej edukacji: próba eksplikacji filozoficznych i pojęciowych założeń
Yuliia Aleksandrova
Department of Social Philosophy, Philosophy of Education and Education Policy, National Pedagogical Dragomanov University, 9 Pyrohova str., 010601 KyivAbstrakt
W artykule przedstawiono problematykę dotyczącą paradygmatu nauczania przedmiotów ścisłych, który rozszerza tradycyjne rozumienie celu edukacji jako doświadczenia ludzkości zdobytego w drodze niekończącego się postępu i rozwoju. Wskazano, że pragmatyczna filozofia J. Deweya, podobnie jak cała współczesna epistemologia, przyjmuje, że celem poznawczym procesów ustalania i utwierdzania znaczenia jest wartościowo-pragmatyczne skonfrontowanie zdobytej wiedzy. Z tego wynika, że w procesie badawczym mają miejsce określone stanowiska filozoficzne: subiektywizm jako indywidualne poszukiwanie nowatorskiego sposobu rozwiązania problemu oraz obiektywizm, odzwierciedlający depersonifikację procedur i metod eksperymentalnych, zaś konsensus w tym kontekście oznacza używanie sformalizowanego języka do publikowania wyników. Zgodnie z zasadami konstruktywizmu, sam proces edukacji należy traktować jako konstrukcję pewnego typu światopoglądu, oceny i zachowania. Uczenie się, zgodnie z paradygmatem nauczania przedmiotów ścisłych, jest konkretyzacją i interpretacją trwałych praktyk dyskursywnych społeczeństwa, a proces edukacyjny – interakcją w procesie wyznaczania zbiorowego sposobu definiowania i rozumienia zjawisk i procesów. W nauczaniu przedmiotów ścisłych postuluje się odrzucenie tradycyjnie utrwalonych praktyk akademickiego teoretyzowania oraz bezkrytycznego przyjęcia stanowiska autorytetu, gdyż zamiast tego następuje problematyzacja zasadniczego dyskursu.
Słowa kluczowe:
nauka, naukowa edukacja, pragmatyzm, konstruktywizm, postmodernizm, badania, doświadczenie, eksperyment, komunikatywne społeczeństwo, dyskursywnośćBibliografia
Blades David W., 2006, Levinas and an Ethics for Science Education, Educational Philosophy and Theory, Vol. 38(5), p. 647-664. https://doi.org/10.1111/j.1469-5812.2006.00217.x Google Scholar
Burbules Nicholas C., Linn Marcia C., 1991, Science education and philosophy of science: Compatibility or Contradiction? International Journal of Science Education, Vol. 13(3), p. 227-241. https://doi.org/10.1080/0950069910130302 Google Scholar
Burgh Gilbert, Nichols Kim, 2012, The Parallels Between Philosophical Inquiry and Scientific Inquiry: Implications for science education. Educational Philosophy and Theory, Vol. 44(10), p. 1045-1059. https://doi.org/10.1111/j.1469-5812.2011.00751.x Google Scholar
Czyż Anna, Svyrydenko Denys, 2019, Science Education as a Response to the Needs of the Modern Open “Education for Everyone” System, Future Human Image, Vol. 11, p. 14-21. https://doi.org/10.29202/fhi/11/2 Google Scholar
Dovgyi Stanislav, Nebrat Viktoriya, Svyrydenko Denys, Babiichuk Svitlana, 2020, Science education in the age of Industry 4.0: challenges to economic development and human capital growth in Ukraine, Naukovyi Visnyk Natsionalnoho Hirnychoho Universytetu, Issue 1, p. 146-151. https://doi.org/10.33271/nvngu/2020-1/146 Google Scholar
Gordon Mordechai, 2016, Why Should Scholars Keep Coming Back to John Dewey? Educational Philosophy and Theory Volume 48 (Issue 10: Dewey’s Democracy and Education in an Era of Globalization), p. 1077-1091. https://doi.org/10.1080/00131857.2016.1150800 Google Scholar
Gough Noel, 2006, Shaking the Tree, Making a Rhizome: Towards a nomadic geophilosophy of science education, Educational Philosophy and Theory Volume, 38(5), p. 625-645. https://doi.org/10.1111/j.1469-5812.2006.00216.x Google Scholar
Fackler Ayça Karaşahinoğlu, 2020, How Do We Teach Science the Dewey Way? Kappa Delta Pi Record Volume 56(4), p. 148-150. https://doi.org/10.1080/00228958.2020.1813499 Google Scholar
Frank Jeff, 2017, Realizing a Democratic Community of Teachers: John Dewey and the Idea of a Science of Education, 7(1), 11. https://doi.org/10.3390/educsci7010011 Google Scholar
Hodson Derek, 1985, Philosophy of Science, Science and Science Education, Studies in Science Education, Vol. 12(1), p. 25-57, https://doi.org/10.1080/03057268508559922 Google Scholar
Lee Eun Ah, Brown Matthew J., 2016, Connecting Inquiry and Values in Science Education: An Approach based on John Dewey’s Perspective. UNSPECIFIED. http://philsci-archive.pitt.edu/12563/ Google Scholar
Mackenzie Jim, Ron Good, James Robert Brown, 2014, Postmodernism and Science Education: An Appraisal. International Handbook of Research in History, Philosophy and Science Teaching. Springer Science+Business Media Dordrecht, 1057-1083. Google Scholar
Martin Michael, 1974, The Relevance of Philosophy of Science for Science Education. Proceedings of the Biennial Meeting of the Philosophy of Science Association, Vol. 1974, p. 293-300. Google Scholar
Peters Michael A., 2006, Philosophy of Science Education. Educational Philosophy and Theory, Volume 38(5), p. 579-584. https://doi.org/10.1111/j.1469-5812.2006.00223.x Google Scholar
Petrenko Ihor, Filipchuk Vasyl, 2020, The Specifics of the Formation of Think Tanks’ System in Asia (the Case of Japan) and Australia, Ukrainian Policymaker, Vol. 7, p. 43-51. https://doi.org/10.29202/up/7/6 Google Scholar
Pugh Kevin J., Mark Girod, 2007, Science, Art, and Experience: Constructing a Science Pedagogy From Dewey’s Aesthetics. Journal of Science Teacher Education, Vol. 18(1), p. 9-27. https://doi.org/10.1007/s10972-006-9029-0 Google Scholar
Semetsky Inna, 2013, On the Creative Logic of Education, or: Re‐reading Dewey through the lens of complexity science. Complexity Theory and the Philosophy of Education, Vol. 6, p. 83-95. https://doi.org/10.1111/j.1469-5812.2007.00409.x Google Scholar
Slezak Peter, 2014, Appraising Constructivism in Science Education. International Handbook of Research in History, Philosophy and Science Teaching. Springer Science+Business Media Dordrecht, p. 1023-1057. Google Scholar
Svyrydenko Denys, Yatsenko Olena, 2019, Science education as a way of transforming an anthropological project into human capital, Revista Dilemas Contemporáneos: Educación, Política y Valores. Vol. VII, Special Issue. Article No.19, October. https://doi.org/10.46377/dilemas.v29i1.1930 Google Scholar
Svyrydenko Denys, Yatsenko Olena, Prudnikova Olena, 2019, Organicity of the phenomenon of culture as an explication of vitality, Anthropological Measurements of Philosophical Research, No. 16, p. 7-23. https://doi.org/10.15802/ampr.v0i16.188227 Google Scholar
Tanner Daniel, 2018, The Lost Sources of a Science of Education. Kappa Delta Pi Record Volume 54(2), p. 82-86. https://doi.org/10.1080/00228958.2018.1443678 Google Scholar
Terepyshchyi Serhii, Khomenko Hleb, 2019, Development of Methodology for Applying Non-Violent Conflict Resolution in Academic Environment. Future Human Image, Volume 12, p. 94-103. https://doi.org/10.29202/fhi/12/8 Google Scholar
Thorburn Malcolm, 2019, Social democracy, economic liberalism and physical education: a Dewey-informed review of philosophical and pedagogical possibilities. Pedagogy, Culture & Society, Vol. 27(1), p. 151-162. https://doi.org/10.1080/14681366.2018.1513421 Google Scholar
Thorburn Malcolm, 2020, Embodied experiences: Critical insights from Dewey for contemporary education. Educational Research, Vol. 62(1), p. 35-45. https://doi.org/10.1080/00131881.2019.1711437 Google Scholar
Tomlinson Stephen, 1997, Edward Lee Thorndike and John Dewey on the Science of Education. Oxford Review of Education, Vol. 23, p. 365-383. https://doi.org/10.1080/0305498970230307 Google Scholar
Weinstock Henry Robert, 1966, Dewey’s Views on a Science of Education. The Educational Forum, Vol. 30(4), p. 491-496. https://doi.org/10.1080/00131726609339754 Google Scholar
Zembylas Michalinos, 2013, Science Education as Emancipatory: The case of Roy Bhaskar’s philosophy of meta‐Reality. Educational Philosophy and Theory, Vol. 38(5), p. 665-676. https://doi.org/10.1111/j.1469-5812.2006.00218.x Google Scholar
Department of Social Philosophy, Philosophy of Education and Education Policy, National Pedagogical Dragomanov University, 9 Pyrohova str., 010601 Kyiv
