Jak kultura popularna wkracza na okładki publikacji popularnonaukowych

Dorota Piekarczyk

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
https://orcid.org/0000-0002-8859-7897


Аннотация

Zadaniem artykułu jest analiza tego, jak, w jakim celu i z jakim skutkiem elementy kultury popularnej przedostają się do komunikacji popularnonaukowej, która sytuuje się w ramach dyskursu uznawanego za wyższy – dyskursu naukowego. Autorka, wychodząc od ukazania roli, jaką obecnie w społeczeństwie odgrywa kultura popularna, koncentruje się sposobach odwołania do niej na okładkach publikacji popularnonaukowych, co jest obecnie mocno zaznaczającą się tendencją. Analizy wskazują, że sięganie po gatunki, motywy czy środki znane z kultury popularnonaukowej jest dla wydawców poręcznym narzędziem perswazji, które ułatwia realizacje celów okładki jako „zaproszenia do wnętrza”. Obserwacja współczesnych okładek pozwala stwierdzić, że poczynania wydawców idą w dwóch głównych kierunkach: malują obraz publikacji popularyzatorskiej jako tekstu służącego celom rozrywkowym, ludycznym (co zbliża go do tekstów kultury masowej, ale obniża jego wartość poznawczą, merytoryczną) lub pokazują, w jaki sposób wykorzystane w publikacji elementy kultury popularnej zostały podporządkowane celom poznawczym (związek publikacji z nauką jest wtedy podkreślony, a sama nauka jest przedstawiana jako np. ciekawa, przyjemna, ekscytująca, przyjazna i łatwa w odbiorze). Autorka pokazuje, że stosowane przez wydawców sposoby powiązane są z zakładanym modelowym odbiorcą publikacji (w pierwszym wypadku adresatami są czytelnicy tekstów kultury popularnej, w drugim – odbiorcy bardziej świadomi, oczekujący rzetelnej wiedzy).


Ключевые слова:

kultura popularna, literatura popularnonaukowa, językoznawstwo, okładka, perswazja


Burszta W. (2002): Kultura popularna jako wspólnota uczuciowa. „Kultura Popularna” nr 0, s. 11–18.   Google Scholar

Cyboran B. (2008): Nauczyciele akademiccy a popularyzacja wiedzy. Kraków.   Google Scholar

Dobroczyński B. (2004): III Rzesza popkultury i inne stany. Kraków.   Google Scholar

Gajda S. (1982): Podstawy badań stylistycznych nad językiem naukowym. Warszawa-Wrocław.   Google Scholar

Gajda S. (1990): Współczesna polszczyzna naukowa: język czy żargon. Opole.   Google Scholar

Golka M. (2008): Socjologia kultury. Warszawa.   Google Scholar

Jagodziński T. (2002): Przekleństwo inforozrywki. „Znak” nr 2(251), s. 5–12.   Google Scholar

Kamińska-Szmaj I., Piekot T., Poprawa M. (red.) (2010): Tabloidyzacja języka i kultury. „Oblicza Komunikacji” nr 3. Wrocław.   Google Scholar

Kita M. (1998): Wywiad prasowy. Język – gatunek – interakcja. Katowice.   Google Scholar

Kłoskowska A. (1983): Socjologia kultury. Warszawa.   Google Scholar

Krajewski M. (2005): Kultury kultury popularnej. Poznań.   Google Scholar

Loewe I. (2007): Gatunki paratekstowe w komunikacji medialnej. Katowice.   Google Scholar

Nieciuński W. (2007): Konsumpcjonizm i kultura masowa. Krytyczna refleksja. „Problemy Polityki Społecznej” nr 10, s. 81–88.   Google Scholar

Piekarczyk D. (w druku): (Nie)oceniaj książki po okładce. Teksty na okładkach publikacji popularnonaukowych.   Google Scholar

Piontek D. (2011): Komunikowanie polityczne i kultura popularna. Tabloidyzacja informacji o polityce. Poznań.   Google Scholar

Postman N. (2002): Zabawić się na śmierć: Dyskurs publiczny w epoce show-businessu. Tłum. L. Niedzielski. Warszawa.   Google Scholar

Rychlewski M. (2013): Książka jako towar. Książka jako znak. Studia z socjologii literatury. Gdańsk.   Google Scholar

Starzec A. (1999): Współczesna polszczyzna popularnonaukowa. Opole.   Google Scholar

Świtała M. (2005): Zachowanie konsumentów i marketing na rynku książki. Warszawa.   Google Scholar

Wenderlich P. (2015): Kultura masowa – aktywni konsumenci, bierni obywatele? Implikacje w sferze publicznej. „Świat Idei i Polityki”. T. 14, s. 413–430.   Google Scholar


Опубликован
2020-02-28

##plugins.themes.libcom.cytowania##

Piekarczyk, D. (2020). Jak kultura popularna wkracza na okładki publikacji popularnonaukowych. Prace Językoznawcze, 22(2), 175–190. https://doi.org/10.31648/pj.5251

Dorota Piekarczyk 
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
https://orcid.org/0000-0002-8859-7897