Propaganda wojenna w kazaniach patriarchy moskiewskiego i całej Rusi Cyryla I. Próba analizy pragmalingwistycznej
Katarzyna Kondzioła-Pich
University of SzczecinAbstrakt
The aim of this article is to examine the head of the Russian Orthodox Church, Ciril I, official statements about the Russian-Ukrainian war, concentrating on the issue of how both participants of the conflict are presented. The analysis was based on the sermons of Ciril I, that the patriarch has given from Feb. 2022 to Feb. 2024. The sermons were studied in concordance with the principles of pragmalinguistics. The sermons of the Russian patriarch were identified as evidently partial, because the goal of his statements is to effect on the attitude to war of his listeners. It must be admitted that the demeanour of Ciril’s hearers should totally correspond with the Russian authorities’ perspective. The analysis has proved that the character of the vocabulary and the types of the strategies of communication used by Ciril I in his sermons let us treat them as one of the crucial elements of Russian propaganda for war.
Słowa kluczowe:
war in Ukraine, Russian propaganda, Russian Orthodox Church, strategies of communication, persuasion, manipulation, sermon, pragmaticsBibliografia
Awdiejew, A. (2007), Gramatyka interakcji werbalnej. Kraków. Google Scholar
Benveniste, É. (1974), Obshchaya lingvistika. Moskva. [Бенвенист, Э. (1974), Общая лингви¬стика. Москва.] Google Scholar
Biblia… (2002), Bibliya. Knigi svyashchennogo pisaniya Vetkhogo i Novogo Zaveta. Kanoniche¬skiye. Moskva. [Библия… (2002), Библия. Книги священного писания Ветхого и Нового Завета. Канонические. Москва.] Google Scholar
Biela, B. (2016), Typy i mechanizmy manipulacji w mediach, [w:] Studia Pastoralne 12, 286-311. Google Scholar
Bralczyk, J. (2007), O języku propagandy i polityki. Warszawa. Google Scholar
Brzozowska-Brywczyńska, M. (2014), Dr Carrot i Potato Pete w ogrodzie zwycięstwa. Brytyjska propaganda na froncie domowym w czasie II wojny światowej na przykładzie plakatów z kam¬panii Dig for Victory!, [w:] Chomczyński, P. | Ferenc, T. | Dymarczyk, W. (red.), Wojna, obraz, propaganda. Socjologiczna analiza plakatów wojennych. Łódź, 13-32.
Crossref
Google Scholar
Chawryło, K. (2024), Święta wojna. Rosyjska Cerkiew sakralizuje wojnę z Zachodem, [w:] Ośrodek Studiów Wschodnich, [w:] https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2024-04-12/ swieta-wojna-rosyjska-cerkiew-sakralizuje-wojne-z-zachodem#_ftn1 (accessed: 12.04.2024). Google Scholar
Dubtsova, N. (2023), The role of the Orthodox Church in advancing Putin’s war messaging, [in:] Reuters Institute for the Study of Journalism, [in:] https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/sites/ default/files/2024-02/RISJ%20Fellows%20Paper_Natalia_Trinity2023_Final.pdf (accessed: 30.01.2025). Google Scholar
Dudek-Waligóra, G. (2018), Propaganda jako termin naukowy polskiej politolingwistyki, [w:] Stu¬dia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej 53, 12-24.
Crossref
Google Scholar
Dudek-Waligóra, G. (2024), Rosyjska neonowomowa. Analiza przemówienia W. Putina z okazji obchodów Dnia Zwycięstwa, [w:] Przegląd Wschodnioeuropejski XV/2, 163-180.
Crossref
Google Scholar
Gawarkiewicz, R. (2020), Polsko-, niemiecko- i rosyjskojęzyczny obraz „innego” i „obcego”. Analiza porównawcza pól asocjacyjnych, [w:] Studia Rossica Posnaniensia XLV/2, 147-161.
Crossref
Google Scholar
Gorbanevskiy, M. V. (2009), O fenomene novogo novoyaza v Rossii nachala XXI veka: k postanovke problemy, [in:] Grachëv, M. A. (eds.), Sotsial’nyye varianty yazyka VI. Materialy Mezhdunarodnoy nauchnoy konferentsii 16-17 aprelya 2009 goda. Nizhniy Novgorod, 3-14. [Горбаневский, М. В. (2009), О феномене нового новояза в России начала XXI века: к постановке проблемы, [in:] Грачёв, М. А. (отв. ред.), Социальные варианты языка VI. Материалы Международной научной конференции 16-17 апреля 2009 года. Нижний Новгород, 3-14.]294 Google Scholar
Habrajska, G. (2005), Nakłanianie, perswazja, manipulacja językowa, [w:] Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica 7, 91-126. Google Scholar
Kamińska-Szmaj, I. (2004), Propaganda, perswazja, manipulacja – próba uporządkowania pojęć, [w:] Krzyżanowski, P. | Nowak, P. (red.), Manipulacja w języku. Lublin,13-27. Google Scholar
Kiklewicz, A. (2023), Perswazja a implikacja, [w:] Barańska-Szmitko, A. | Filipczak-Białkowska, A. (red.), Teorie i praktyki komunikacji 2. Łódź, 423-447.
Crossref
Google Scholar
Kindziuk, M. (2023), Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego wobec wojny Federacji Rosyjskiej w Ukrainie w serwisie Katolickiej Agencji Informacyjnej. Case study, [w:] Społeczeństwo i Polityka 2 (75), 97-118. Google Scholar
Kozakowski, K. (2012), Swój i obcy czy swój-obcy – o poznawaniu nieznanego i wyobcowywaniu już poznanego, [w:] Laboratorium Kultury 1, 146-158. Google Scholar
Książek, A. (2021), Dwie przestrzenie wojennej propagandy. Język utworów moskiewskich Okien TASS, [w:] Studia Rossica Posnaniensia XLVI/2, 185-199.
Crossref
Google Scholar
Labuda, M. (2023), Współczesna propaganda rosyjska a wojna w Ukrainie, [w:] Krakowskie Studia Małopolskie 1 (37), 78-91.
Crossref
Google Scholar
Maliszewski, B. (2022), Opozycja swój – obcy w wizualno-werbalnych metaforach publicystycz¬nych, [w:] Poradnik Językowy 10, 147-163.
Crossref
Google Scholar
Mirowski, K. (2005), Nowomowa – marzenie totalitaryzmu, przestroga dla demokracji, [w:] Dialogi Polityczne 5-6, 75-83.
Crossref
Google Scholar
Norman, B. Yu. (2009), Lingvisticheskaya pragmatika (na materiale russkogo i drugikh slavyanskikh yazykov): kurs lektsiy. Minsk. [Норман, Б. Ю. (2009), Лингвистическая прагматика (на материале русского и других славянских языков): курс лекций. Минск.] Google Scholar
Nowicka, E. (1990), Swojskość i obcość jako kategorie socjologicznej analizy, [w:] Nowicka E. (red.), Swoi i obcy. Warszawa, 55-3. Google Scholar
Owsiński, P. A. (2024), Wypowiedzi Cyryla I w zachodnioeuropejskich i polskich massmediach, czyli Kościół Prawosławny w służbie propagandy wojennej w obliczu agresji Rosji na Ukrainę (2022), [w:] Przegląd Wschodnioeuropejski XV/2, 199-212.
Crossref
Google Scholar
Platonov, O. A. (2000), Svyataya Rus’: Entsiklopedicheskiy slovar’ russkoy tsivilizatsii. Moskva. [Платонов, O. A. (2000), Святая Русь: Энциклопедический словарь русской цивилизации. Москва.] Google Scholar
Poprawa, M. (2016), Inwektywy czasów II wojny światowej. Językowe środki obrażania przeciwni-ka/ wroga politycznego w prasie konspiracyjnej lat 1939-1945, [w:] Oblicza Komunikacji 9, 39-84.
Crossref
Google Scholar
Puzynina, J. (1992), Język wartości. Warszawa. Google Scholar
Rozhkov, A. (2023), Propaganda wewnętrzna Federacji Rosyjskiej w kontekście wojny na Ukrainie. Zarys problematyki, [w:] Fides, Ratio et Patria. Studia Toruńskie 18, 47-72.
Crossref
Google Scholar
Samarski, B. (2023), Propaganda wojenna a postawa społeczeństwa Białegostoku w przededniu wybuchu II wojny światowej, [w:] Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica 114, 147-167.
Crossref
Google Scholar
Sładkiewicz, Ż. (2024), Rola eufemizmów w kreowaniu obrazu rzeczywistości wojennej: pragma-lingwistyczna analiza rosyjskiego dyskursu medialnego na temat wojny w Ukrainie, [w:] Przegląd Wschodnioeuropejski XV/2, 237-251.
Crossref
Google Scholar
Wanat, T. (2006), Rola efektu pierwszeństwa w publikacjach prasowych, [w:] Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 1, 205-214. Google Scholar
Wolińska, O. (1992), Nowomowa a język propagandy wojennej, [w:] Postscriptum 3 (4), 4-9. Google Scholar
Wyszczelski, L. (2023), Moskiewska i kijowska wizja interpretacji sporów o przeszłość ciągło¬ści historycznych korzeni wzajemnej państwowości, [w:] Pomiędzy. Polsko-Ukraińskie Studia Interdyscyplinarne 1 (8), 14-15.
Crossref
Google Scholar
Zemszał, P. (2022), Stereotyp Europy w dyskursie radykalnego ruchu prawosławnego w Rosji. Część 1, [w:] Przegląd Wschodnioeuropejski XIII/1, 127-149.
Crossref
Google Scholar
University of Szczecin
