CZAS OD ZABORÓW DO NIEPODLEGŁOŚCI W BIOGRAFIACH SUWALSKICH KSIĘŻY WITOLDA BALUKIEWICZA (1891-1971) I JULIANA ŁOSIEWSKIEGO (1891-1961) – CZĘŚĆ 2

Wojciech Guzewicz; Leszek Moszczyński

doi:10.31648/cetl.11944

Publié le: 2026-06-11

Vol. 50 No 2 (2026)

CZAS OD ZABORÓW DO NIEPODLEGŁOŚCI W BIOGRAFIACH SUWALSKICH KSIĘŻY WITOLDA BALUKIEWICZA (1891-1971) I JULIANA ŁOSIEWSKIEGO (1891-1961) – CZĘŚĆ 2

Wojciech Guzewicz

, Leszek Moszczyński

Civitas et Lex

Rubrique: Histoire

https://doi.org/10.31648/cetl.11944

Résumé

W 1914 roku Witold Balukiewicz i Julian Łosiewski przyjmują w katedrze sejneńskiej święcenia kapłańskie i rozpoczynają posługę duszpasterską w swoich parafiach. Wkrótce potem wybucha I wojna światowa przekreślając plany i marzenia młodych kapłanów. W obliczu głodu i różnych chorób zakaźnych, dzielą oni los parafian zmuszonych do opuszczenia swoich domostw i ucieczki w głąb Rosji. W drugiej części artykułu przedstawiono różne formy działalności duszpasterskiej i humanitarnej obu księży w pracy wśród wygnańców. Artykuł kończy rozdział poświęcony posłudze księży Balukiewicza i Łosiewskiego w wojsku. Po rozformowaniu 10 i 12 armii carskiej ks. Balukiewicz wraca do Polski w lipcu 1918 roku, a ks. Łosiewski dostaje się do sowieckiej niewoli i powraca do kraju jesienią 1921 roku. Przedstawiony fragment biografii dwóch kapłanów Suwalszczyzny pokazuje trudne drogi do niepodległości jakie były udziałem wielu mieszkańców tych ziem.

Télécharger des fichiers

PDF (Język Polski)

Règles de citation

Guzewicz, W., & Moszczyński, L. (2026). CZAS OD ZABORÓW DO NIEPODLEGŁOŚCI W BIOGRAFIACH SUWALSKICH KSIĘŻY WITOLDA BALUKIEWICZA (1891-1971) I JULIANA ŁOSIEWSKIEGO (1891-1961) – CZĘŚĆ 2. Civitas Et Lex, 50(2), 7–22. https://doi.org/10.31648/cetl.11944

##plugins.themes.libcom.share##

Licence

Ce travail est disponible sous licence Creative Commons Attribution - Pas d'Utilisation Commerciale - Pas de Modification 4.0 International.

Références

Archiwa:
Google Scholar

AAN CKO, sygn. 816, Spisy pracowników, korespondencja Akta w sprawie składu osobistego Oddziału Komisji w Rohaczewie.
Google Scholar

AAN, CKO, sygn. 108.
Google Scholar

AAN, CKO, sygn. 788, Akta w sprawie obsługi religijnej. Instrukcje, korespondencja.
Google Scholar

AAN, CKO, sygn. 868, Akta sprawozdań statystycznych Oddziału Komisji w Homlu, Centralny Obywatelski Królestwa Polskiego (w Piotrogrodzie), Opis Partji Zorganizowanych w Oddziale Homelskim.
Google Scholar

ADŁ, Teczka personalna ks. W. Balukiewicza.
Google Scholar

APB, sygn. G.Ł. 400, nr 959, Teczka ks. Juliana Łosiewskiego.
Google Scholar

CAW, I.122.97.29, Gminy polskie na Syberii.
Google Scholar

CAW, I.122.97.34, Gminy polskie na Syberii, Delegatura PKW Czelabińsk.
Google Scholar

WBH, sygn. Odrzuc. 4.04.1938, Łosiewski Julian.
Google Scholar

Inne źródła:
Google Scholar

Bohdanowicz S., Ochotnik, Warszawa 2014.
Google Scholar

Glinka W., Pamiętnik z wielkiej wojny, t. 1, Narew–Berezyna 1927.
Google Scholar

Kisielnicka Józefa ze Skórzewskich „Esteja”, Pamiętniki 1903-1934, Warszawa 2000.
Google Scholar

Korzeniowski M., Latawiec K., Tarasiuk D., Uchodźstwo polskie w Rosji w latach I wojny światowej w świetle dokumentów, Lublin 2018.
Google Scholar

Uciekinierzy, „Gazeta Białostocka” 1915, nr 16, s. 127.
Crossref
Google Scholar

Literatura:
Google Scholar

Chętnik A., Kurpie, Kraków 1924.
Google Scholar

Dzieło wiary. Studia i materiały do dziejów parafii Wiżajny, red. W. Guzewicz, G. Zwierzyński, Ełk 2024.
Google Scholar

Dziermejko I., Wspominamy: Długie…, „Martyria” 1997, nr 7, s. 21.
Google Scholar

Guzewicz W., Duchowieństwo diecezji łomżyńskiej w II Rzeczypospolitej, Lublin 2003.
Google Scholar

Guzewicz W., Duchowieństwo parafii Wiżajny, w: Dzieło wiary. Studia i materiały do dziejów parafii Wiżajny, red. W. Guzewicz, G. Zwierzyński, Wiżajny 2024, s. 103-123.
Google Scholar

Guzewicz W., Moszczyński L., Czas od zaborów do niepodległości w biografiach suwalskich księży Witolda Balukiewicza (1891-1971) i Juliana Łosiewskiego (1891-1961) – część 1, „Studia Teologiczne”, 41(2023), s. 257-276.
Crossref
Google Scholar

Guzewicz W., Moszczyński L., Konflikt na tle nauczania religii w okresie międzywojennym na przykładzie parafii Wiżajny, w: Dzieło wiary. Studia i materiały do dziejów parafii Wiżajny, red. W. Guzewicz, G. Zwierzyński, Wiżajny 2024, s. 241-256.
Google Scholar

Guzewicz W., Moszczyński L., Troska o dobro wspólne w posłudze ks. Witolda Balukiewicza (1891-1971), w: Pro bono publico, personae et familiae. Niektóre aspekty działań na rzecz dobra osoby, rodziny i społeczeństwa, red. W. Guzewicz, S. Strękowski, A. Mikucki, Ełk 2018, s. 31-52.
Google Scholar

Guzewicz W., Ruch katolicko-społeczny na terenie diecezji łomżyńskiej w okresie XX-lecia międzywojennego, Ełk 2006.
Google Scholar

Jemielity W., Ewakuacja urzędów i ludności Guberni Łomżyńskiej do Rosji (1914-1918), „Studia Podlaskie” 2009/2010, t. XVIII, s. 165-195.
Crossref
Google Scholar

Jemielity W., Rezydencja duchownych w Królestwie Polskim, „Prawo Kanoniczne” 2001, t. 44, s. 185–205.
Crossref
Google Scholar

Korzeniowski M., Na wygnańczym szlaku. Działalność CKO na Białorusi w latach 1915-1918, Lublin 2001.
Google Scholar

Korzeniowski M., Region Zachodni Centralnego Komitetu Obywatelskiego – powstanie i początki działalności, „Studia z dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej” 1994, t. XXIX, s. 29-46.
Google Scholar

Smele J.D., Civil war in Siberia. The anti-Bolshevik government of Admiral Kolchak 1918-1920, Cambridge 1997.
Crossref
Google Scholar

Пьянков С.А., Михалев Н.А., Беженцы первой мировой войны на Урале: численность, размещение, состав, „Междисциплинарные конференции, семинары, сборники” 2014.
Google Scholar

Internet:
Google Scholar

Józef Dowbor-Muśnicki, https://pl.wikipedia.org/wiki/Józef_Dowbor-Muśnicki, dostęp: 10.03.2020 r.
Crossref
Google Scholar

Lachowicz T., Zagłada 5 Dywizji Syberyjskiej (przyczynek), 2011, https://zeslaniec.pl/49/Lachowicz.pdf, dostęp: 10.03.2020 r.
Google Scholar

Leończyk S., V Syberyjska Dywizja Strzelców Polskich i zakończenie jej działalności w guberni jenisejskiej (1919-1921), 2011, https://zeslaniec.pl/49/Leonczyk.pdf, dostęp: 10.03.2020 r.
Google Scholar

Niedziela A., Od Klukwiennej do Harbina, https://zeslaniec.pl/50/Niedziela.pdf, dostęp: 10.03.2020 r.
Google Scholar

Г. форум ВГД, Рудня-Стаўбунская, n.d., https://forum.vgd.ru/45/27007/100.htm?a=stdforum_view&o=, dostęp: 9.03.2020 r.
Google Scholar

Заневский К., Белорусские беженцы 1915 г., w: VII Научно-практическая конференция "Спецпроект: анализнаучных исследований" 2012 г., http://www.confcontact.com/2012_06_14/is2_zanevsky.htm, dostęp 26.02.2020 r.
Google Scholar

Политические репрессии и гонения в отношении католиков на Кузбасской земле в 20-30-е гг. ХХ века, http://catholickemerovo.ru/politicheskie-repressii-i-goneniya-v-otnoshenii-katolikov-na-kuzbasskoj-zemle-v-20-30-e-gg-hh-veka/, dostęp: 21.03.2020 r.
Google Scholar

Русская армия в Великой войне: Картотека проекта: Плеве Павел Адамович, http://www.grwar.ru/persons/persons.html?id=202, dostęp: 10.03.2020 r.
Google Scholar