Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 11 września 2024 r., sygn. akt III CZP 65/23*, dotyczącej zastosowania metody dyferencyjnej do wyliczenia wysokości odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w razie zbycia lub naprawienia pojazdu (glosa krytyczna)

Michał Hejbudzki

Abstrakt

Celem niniejszego opracowania było ustalenie, czy glosowana uchwała spełniła postawione jej zadanie polegające rozstrzygnięciu rozbieżności w wykładni przepisów prawa, w celu zapewnienia jednolitości orzecznictwa w kwestii, czy w przypadku wyrządzenia szkody w pojeździe mechanicznym, stanowiącej szkodę częściową, gdy przed ustaleniem wysokości odszkodowania naprawa stała się niemożliwa w wyniku następczych działań poszkodowanego, co ma miejsce np. w razie zbycia pojazdu w stanie uszkodzonym lub jego uprzedniego naprawienia, odszkodowanie należne poszkodowanemu w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego powinno być ustalone jako równowartość hipotetycznie określonych kosztów przywrócenia pojazdu do stanu poprzedniego.

Analiza treści uzasadnienia glosowanej uchwały prowadzi do wniosku, że nie spełniła ona celów, dla których została podjęta. Przedstawione w niej rozważania mają charakter ogólny i powierzchowny.

Stanowisko zawarte w tym orzeczeniu budzi poważne wątpliwości merytoryczne m.in. z tego względu, że utożsamia naprawę uszkodzonego pojazdu z przywróceniem jego stanu do tego sprzed wystąpienia szkody. Sąd Najwyższy zupełnie pomija fakt, że nierzadko naprawiony pojazd wprawdzie osiąga sprawność techniczną, która pozwala na pomyślną ocenę badań technicznych skutkującą dopuszczeniem do poruszania się po drogach publicznych, ale nie oznacza to przywrócenia go do stanu sprzed szkody. Ma to miejsce np. przy zastąpieniu poszczególnych części uszkodzonego pojazdu zamiennikami gorszej jakości. Wyłączenie możliwości ustalenia wysokości odszkodowania w takim przypadku na podstawie metody kosztorysowej, za czym zdaje się przemawiać pogląd Sądu Najwyższego, jest nie do zaakceptowania.

Glosowana uchwała nie udziela również odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób ustalić wysokość odszkodowania w razie naprawienia uszkodzonego pojazdu do stanu jego sprawności, ale nie do stanu sprzed szkody i następnie jego sprzedaży.

Z powyższych względów uchwała ta nie przyczyniła się do wyeliminowania rozbieżności w wykładni przepisów prawa, w celu zapewnienia jednolitości orzecznictwa w kwestii, czy w przypadku wyrządzenia szkody w pojeździe mechanicznym, stanowiącej szkodę częściową, gdy przed ustaleniem wysokości odszkodowania naprawa stała się niemożliwa w wyniku następczych działań poszkodowanego, co ma miejsce np. w razie zbycia pojazdu w stanie uszkodzonym lub jego uprzedniego naprawienia, odszkodowanie należne poszkodowanemu w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego powinno być ustalone jako równowartość hipotetycznie określonych kosztów przywrócenia pojazdu do stanu poprzedniego.