Armed attack under Article 5 – legal justification for the NATO response to drone incursion into Poland in 2025
Radosław Fordoński
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie UWMhttps://orcid.org/0000-0001-8127-5986
Abstrakt
Naruszenie przestrzeni powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej w nocy z 9 na 10 września 2025 składało się z dwóch równoległych operacji wojskowych: skierowania roju nieuzbrojonych dronów bojowych na wojskową infrastrukturę krytyczną NATO na terenie hubu logistycznego Rzeszów-Jasionka, chronionego przez siły NATO; oraz długodystansowej penetracji przestrzeni powietrznej przez nieuzbrojone drony bojowe i wabiki w celu podważenia gwarancji nienaruszalności terytorium NATO zawartej w artykule 5 Traktatu Północnoatlantyckiego. W odpowiedzi NATO użyło po raz pierwszy siły zbrojnej w sytuacji naruszenia przestrzeni powietrznej od powstania Sojuszu w 1949 roku pomimo braku uruchomienia procedury Artykułu 5. Użycie siły ograniczyło się do zniszczenia dronów zagrażających infrastrukturze krytycznej NATO na terenie centrum logistycznego Rzeszów Jasionka.
Celem analizy prawnej jest weryfikacja charakteru prawnego naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej przez drony we wrześniu 2025 jako ataku zbrojnego oraz określenie podstaw prawnych kinetycznej odpowiedzi Sojuszu na te działania. Analiza użycia siły wskazuje, że cztery państwa członkowskie odpowiedzialne za obronę hubu logistycznego NATO Rzeszów-Jasionka skorzystały z prawa do zbiorowej samoobrony na mocy artykułu 5, nie powołując się na ten przepis.
Brak potwierdzenia użycia siły zbrojnej oraz ataku zbrojnego przez Federację Rosyjskiej w formalnej ocenie naruszenia przestrzeni powietrznej może być kwestionowany z perspektywy prawa użycia siły w relacjach międzynarodowych, gdyż Federacja Rosyjska dokonała ataku na (a) strategiczny cel o charakterze materialnym (wojskowa infrastruktura krytyczna NATO); (b) strategiczny cel o charakterze niematerialnym w postaci zewnętrznej gwarancji bezpieczeństwa dla Polski (artykuł 5 NATO), nie powodując materialnych skutków ubocznych (obrażeń ciała i uszkodzeń obiektów naziemnych).
Słowa kluczowe:
prawo do samoobrony, artykuł 5 Traktatu NATO, zbrojny atak, drony, naruszenia przestrzeni powietrznej państwaBibliografia
Brownlie I., International law and the use of force by states, Clarendon Press, Oxford 1963. Google Scholar
Bumgardner S.L., Article 4 of the North Atlantic Treaty, „Emory International Law Review” 2019, No. 34. Google Scholar
Cornthwaite J.L., Can we shoot down that drone? An examination of international law issues associated with the use of territorially intrusive aerial and maritime surveillance drones in peacetime, „Cornell International Law Journal” 2019, No. 52(3). Google Scholar
Dinstein Y., War, aggression and self-defence, Cambridge University Press, Cambridge 2003. Google Scholar
Fordoński R., Unilateral use of force under Article 2(4) of the UN Charter: hostage-rescue operations, „Polski Rocznik Praw Człowieka i Prawa Humanitarnego” 2013, No. 4. Google Scholar
Fournier S., Bumgardner S.L., Article 5 of the North Atlantic Treaty: the cornerstone of the alliance, „NATO Legal Gazette” 2014, No. 34. Google Scholar
Hartov M.P., The North Atlantic Treaty: preamble and principles, „Emory International Law Review” 2019, No. 34. Google Scholar
Marxsen C., Armed attack, Max Planck Encyclopedia of Public International Law online edition, May 2025. Google Scholar
Patterson R., Silencing the call to arms: a shift away from cyber-attacks as warfare, „Loyola of Los Angeles Law Review” 2015, No. 48. Google Scholar
Rech W., Indirect aggression and the North Atlantic Treaty, „Journal of Conflict & Security Law” 2025, No. 30. Google Scholar
Ruys T., The meaning of ‘force’ and the boundaries of the jus ad bellum: are ‘minimal’ uses of force excluded from UN Charter Article 2(4)?, „American Journal of International Law” 2014, No. 108(2). Google Scholar
Ruys T., ‘Armed attack’ and Article 51 of the UN Charter: evolutions in customary law and practice, Cambridge University Press, Cambridge 2010. Google Scholar
Sari A., The mutual assistance clauses of the North Atlantic and EU Treaties: the challenge of hybrid threats, „Harvard National Security Journal” 2019, No. 10. Google Scholar
Schmitt M.N., The North Atlantic Alliance and collective defense at 70: confession and response revisited, „Emory International Law Review” 2019, No. 34. Google Scholar
Tallinn Manual 2.0 on the international law applicable to cyber operations, Cambridge University Press, Cambridge–New York 2017. Google Scholar
Virginia–Georgetown manual concerning the use of force under international law: rules and commentaries on jus ad bellum, West Point Press, West Point 2024. Google Scholar
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie UWM
https://orcid.org/0000-0001-8127-5986
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
