Ocena zachowań suicydalnych w świetle polskiej i szwedzkiej kultury prawnej
Marta Kowalczyk-Ludzia
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie UWMhttps://orcid.org/0000-0002-0981-6941
Joanna Romanowska-Jackowska
Uniwersytet Łódzkihttps://orcid.org/0009-0007-8606-3924
Abstrakt
Refleksja nad naukowo ugruntowanym wyjaśnieniem zjawiska samobójstwa wielokrotnie wskazuje na zróżnicowane oblicza interpretacyjne. Ocena zachowań suicydalnych prowadzi do wykreowania wielu poglądów, ujmowanych w aspekcie wiktymologicznym, kryminalistycznym, kryminologicznym oraz prawnym — korelacja wymienionych nauk umożliwia dokonanie kompleksowych rozważań opartych na wskazanych dziedzinach wiedzy. Zróżnicowane spostrzeżenia, jakkolwiek stały się przyczynkiem do podjęcia dyskursu, niejednokrotnie kreowały zarówno mityczne, jak i naukowe wskazania. Przedmiotem i celem niniejszego artykułu jest próba przybliżenia przyczyn występowania omawianego zjawiska oraz wyjaśnienie jego interpretowania zarówno w polskim, jak i szwedzkim porządku prawnym, przy uwzględnieniu właściwych im tradycji i kultur prawnych. W konkluzji przyjętych rozważań przedstawiono porównawcze ujęcie skali oraz przyczyn występowania zjawiska samobójstwa — w tym samobójstw wynikających z przemocy opartej na kulturze „honoru“ — co umożliwi ukazanie zróżnicowanych osądów, formułowanych odmiennie na skutek przyjętej idei kulturowej. Przedstawiona interpretacja otwiera szerszy kontekst naukowy, pozwalający na pogłębienie badań w wymienionym zakresie.
Słowa kluczowe:
prawo karne, samobójstwo, patologia społeczna, różnice kulturowe, zabójstwo kierowane, prawo do życiaBibliografia
Arafat S.M.Y., Rezaeian M., Khan M.M., Suicide in the Middle East and North Africa, Springer, New York 2023. Google Scholar
Chesler P., Worldwide trends in honor killings, „Middle East Quarterly” 2010, vol. 17, nr 2. Google Scholar
Dajnowicz-Piesiecka D., Jurgielewicz-Delegacz E., Pływaczewski E.W. (red.), Badania kryminologiczne a praktyka. Perspektywa krajowa i międzynarodowa, Wolters Kluwer, Warszawa 2021. Google Scholar
Foblets M.-C., Cultural delicts: the repercussion of cultural conflicts on delinquent behaviour, „European Journal of Crime, Criminal Law and Criminal Justice” 1998, vol. 6, nr 3. Google Scholar
Gawliński A., Namowa lub pomoc w samobójstwie, Wyd. Kryminalistyczne, Olsztynek 2017. Google Scholar
Guzik-Makaruk E.M., Sołtyszewski I. (red.), Suicydologia dla prawników i śledczych, Wolters Kluwer, Warszawa 2023. Google Scholar
Güngör E., Dervish N., Varför mördar man sin dotter?, Norstedts, Sztokholm 2009. Google Scholar
Hołyst B., Psychologia kryminalistyczna, Difin, Warszawa 2018. Google Scholar
Hołyst B., Suicydologia, Wolters Kluwer, Warszawa 2023. Google Scholar
Kaszowicz M., Przypadki „nagłej śmierci” w sprawach umorzonych z art. 151 k.k. i art. 155 k.k., „Prokuratura i Prawo” 2018, nr 10. Google Scholar
Kerpner J., Röstlund L., Polisen misstänker flera självmord är påtvingade, Aftonbladet, 2017, https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/q9qOO/polisen-misstanker-flera-sjalvmord-ar-patvingade. Google Scholar
Kiener R., Honor killings. Can murder of women and girls be stopped?, „Global Researcher Exploring International Perspectives” 2011, vol. 5, nr 8. Google Scholar
Mozgawa M. (red.), Samobójstwo, 2017, Lex. Google Scholar
Norée A., När barnen tystnar. Förtryck i heders namn, Norstedts, Sztokholm 2022. Google Scholar
Polański E. (red.), Wielki słownik języka polskiego, Krakowskie Wyd. Nauk., Kraków 2012. Google Scholar
Pope N., Honor killings in the twenty-first century, Palgrave Macmillan, New York 2012. Google Scholar
Shields N., Patriarchy on trial: suicide, discipline, and governance in fin-de-siècle France, „The American Historical Review” 2003, vol. 108, nr 4. Google Scholar
Stefański R.A. (red.), Kodeks karny. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2015. Google Scholar
Szudejko P., Wokół prawa do śmierci, C.H. Beck, Warszawa 2023. Google Scholar
Ślipko T., Bioetyka, Petrus, Kraków 2012. Google Scholar
Weber M., Gospodarka i społeczeństwo, tłum. D. Lachowska, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa 2002. Google Scholar
Wiliński P., Nadużycie uprawnień przez prokuratora i sędziego w procesie karnym, Wolters Kluwer, Warszawa 2023. Google Scholar
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie UWM
https://orcid.org/0000-0002-0981-6941
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
