Naruszenie dóbr osobistych w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez organy samorządowe
Magdalena Wełnic
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczyhttps://orcid.org/0000-0003-3365-4038
Abstrakt
Głównym celem artykułu jest wskazanie wybranych obszarów w jakich może dojść do naruszenia dóbr osobistych chronionych na gruncie prawa cywilnego, gdy naruszenie wynika z działań organów samorządowych. Przyjęta w polskim systemie struktura administracji samorządowej zakłada istnienie samodzielnych organów administracji publicznej, ale również podmiotów działających przy tych organach o charakterze pomocniczym, quasi-administracyjnym. Jednym z takich podmiotów jest gminna komisja rozwiązywania problemów alkoholowych. Za jej pośrednictwem realizowane są zadania własne gminy obejmujące profilaktykę i przeciwdziałanie uzależnieniu od alkoholu. Prowadzenie postępowań przez gminne komisje w odniesieniu do osób zmagających się z uzależnieniem od alkoholu i wymagających leczenia rodzi złożone wyzwania związane z potencjalnym ryzykiem naruszenia ich dóbr osobistych z uwagi na niejednoznaczny charakter prawno-organizacyjny tego podmiotu i sposób jego procedowania. Postępowania te, choć ukierunkowane na realizację celów profilaktycznych i terapeutycznych, mogą prowadzić do ingerencji w sferę prywatności, godności osobistej czy dobrego imienia jednostek. W szczególności problematyczne aspekty obejmują brak precyzyjnych ram prawnych regulujących działania Komisji oraz niedostateczną ochronę procesową osób poddawanych tym postępowaniom, co może potęgować ryzyko naruszeń dóbr osobistych. Niniejszy artykuł przedstawia analizę zakresu kompetencji Komisji w kontekście zidentyfikowania obszarów, w których może dojść do bezprawności naruszenia dóbr osobistych jednostki. Na jej podstawie sformułowane zostały wnioski, że zasadnym byłoby ustawowe określenie ram prawnych działania Komisji, zaś w aktualnym stanie prawnym można przyjąć wobec jej działań zaostrzoną ocenę rozumienia przesłanki bezprawności naruszenia dóbr osobistych.
Słowa kluczowe:
prawo cywilne, dobra osobiste, odpowiedzialność cywilna, gminna komisja, organ pomocniczyBibliografia
Bania G., Kontrole trzeźwości pracowników jako narzędzie prewencji wypadkowej, „Ubezpieczenia Społeczne. Teoria i praktyka” 2020, nr 3. Google Scholar
Cebera A., Odpowiedzialność odszkodowawcza za niezgodne z prawem działania organów administracji publicznej, Wolters Kluwer, Warszawa 2018. Google Scholar
Ciechorski J., Odpowiedzialność szpitala psychiatrycznego za działania władcze, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego. Seria Prawnicza” 2018, Prawo 23, z. 102. Google Scholar
Cisek A., Ochrona dóbr osobistych osób sprawujących funkcje publiczne, „Acta Universitatis Wratislaviensis” 2009, Prawo CCCVIII, nr 3161. Google Scholar
Grzeszak T., Dobro osobiste jako dobro zindywidualizowane, „Przegląd Sądowy” 2018, nr 4. Google Scholar
Hauser R., Szustkiewicz M., Racjonalność i skuteczność planowania na przykładzie gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2018, z. 3. Google Scholar
Herbert A., Aktualne problemy ochrony dóbr osobistych na tle orzecznictwa sądowego, „Przegląd Prawno-Ekonomiczny” 2012, nr 1. Google Scholar
Kamiński M., Zarys koncepcji pojęcia dobra prawnego objętego ochroną norm prawa administracyjnego (dobra administracyjnoprawnego), [w:] Z. Duniewska (red.), Dobra chronione w prawie administracyjnym, Wyd. UŁ, Łódź 2014. Google Scholar
Kosiór M., Puchała A., Skiba N., Ochrona dóbr osobistych na gruncie polskiego prawa cywilnego, [w:] I. Lewandowska-Malec (red.), Dobra osobiste, 2017, Legalis. Google Scholar
Kosiór M., Puchała A., Okoliczności wyłączające bezprawność naruszenia dóbr osobistych na gruncie Kodeksu cywilnego, [w:] I. Lewandowska-Malec (red.), Dobra osobiste, 2017, Legalis. Google Scholar
Krawczyk M., Podstawy władztwa administracyjnego, Wolters Kluwer, Warszawa 2016. Google Scholar
Kuczyński T., Charakter prawny i podstawy prawne funkcjonowania gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, „Studia Prawnoustrojowe” 2021, nr 54. Google Scholar
Kuźmicka-Sulikowska J., Zasady odpowiedzialności deliktowej w świetle nowych tendencji w ustawodawstwie polskim, Wolters Kluwer, Warszawa 2011. Google Scholar
Lebowa D., Sytuacja prawna osoby, której dotyczy administracyjna faza postępowania o zastosowanie leczenia przymusowego według ustawy z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, [w:] Z. Duniewska (red.), Dobra chronione w prawie administracyjnym, Wyd. UŁ, Łódź 2014. Google Scholar
Lewandowska-Malec I. (red.), Dobra osobiste, 2017, Legalis. Google Scholar
Niżnik-Dobosz I., Ranga czynności niewładczych administracji publicznej, w tym materialno-technicznych i społeczno-organizatorskich, i znaczenie ich kontroli w realizacji normatywnych wartości i dóbr na przykładzie studium przypadku, [w:] Z. Duniewska (red.), Dobra chronione w prawie administracyjnym, Wyd. UŁ, Łódź 2014. Google Scholar
Osajda K. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, 2024, Legalis. Google Scholar
Pązik A., Wyłączenie bezprawności naruszenia dobra osobistego na podstawie interesu społecznego, Wolters Kluwer, Warszawa 2014. Google Scholar
Puchała A., Pojęcie dóbr osobistych, [w:] I. Lewandowska-Malec (red.), Dobra osobiste, 2017, Legalis. Google Scholar
Safjan M. (red.), Prawo cywilne – część ogólna, seria: System Prawa Prywatnego, t. 1, 2012, Legalis. Google Scholar
Szlachetko K., Szlachetko J., Społeczne przesłanki zobowiązania osoby uzależnionej od alkoholu do poddania się leczeniu odwykowemu, „Studia nad Rodziną UKSW” 2018, nr 1. Google Scholar
Wegner-Kowalska J., Zdrowie człowieka jako przedmiot ochrony prawa administracyjnego, [w:] Z. Duniewska (red.), Dobra chronione w prawie administracyjnym, Wyd. UŁ, Łódź 2014. Google Scholar
Zimmermann J., Prawo administracyjne, Wolters Kluwer, Warszawa 2022. Google Scholar
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
https://orcid.org/0000-0003-3365-4038
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
