Prawna ochrona wizerunku dziecka w środowisku cyfrowym
Abstrakt
Przedmiotem niniejszego artykułu jest analiza problematyki prawnej związanej z rozpowszechnianiem wizerunku dzieci w przestrzeni cyfrowej, ze szczególnym uwzględnieniem roli, jaką w tym zakresie odgrywają rodzice i opiekunowie prawni. Z jednej strony zarządzają oni szeroko rozumianą prywatnością dziecka, a z drugiej są zobowiązani do działania w najlepszym interesie dziecka.
Celem artykułu jest ocena adekwatności obowiązujących przepisów, zarówno konstytucyjnych (w szczególności art. 47 i 72 Konstytucji RP), jak i ustawowych, w kontekście dynamicznie zmieniającego się otoczenia cyfrowego. W analizie poruszono m.in. pojęcie wizerunku jako dobra osobistego w prawie cywilnym, jego ochronę na gruncie prawa autorskiego i przepisów RODO, a także kwestię zgody na rozpowszechnianie wizerunku – z uwzględnieniem wieku dziecka i pozycji prawnej rodzica. Wskazano również na zagrożenia wynikające z publikowania wizerunku dzieci w sieci, w tym zjawisko sharentingu. We wnioskach wskazać należy, że prawo dzieci do prywatności w Internecie nie jest wystarczająco zabezpieczone przez polskie prawo, mimo że odnoszą się do niego zarówno przepisy rangi konstytucyjnej jak i ustawowej. Podstawę metodologiczną opracowania stanowiła klasyczna metoda dogmatyczno-prawna, oparta na analizie aktów normatywnych i literatury przedmiotu.
Słowa kluczowe:
prawo konstytucyjne, prywatność, wizerunek, prawa dzieciBibliografia
Bagieńska-Masiota A., Permission for dissemination of a minor’s image, „Studia Iuridica Lublinensia” 2019, vol. XXVIII, nr 1. Google Scholar
Błaszczak A., Cyberprzemoc – realne zagrożenie wobec dzieci i młodzieży. Krótki przegląd wybranych programów interwencyjnych, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio J – Paedagogia-Psychologia” 2024, nr 37(2). Google Scholar
Błaszczak K., Prawne aspekty rozpowszechniania wizerunku małoletniego w celu osiągnięcia korzyści majątkowych przez rodziców-influencerów, „Ars Iuridica” 2023, vol. 23, nr 2. Google Scholar
Blicharz J., Ochrona praw dziecka na tle Konstytucji RP z 1997 roku, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Przegląd Prawa i Administracji” 2021, nr 127. Google Scholar
Brosch A., Sharenting – why do parents violate their children’s privacy?, „The New Educational Review” 2018, nr 4. Google Scholar
Ciućkowska K., Sharenting a prywatność dziecka w świecie cyfrowym. O potrzebie uzupełnienia regulacji dotyczących ochrony prawnej dóbr osobistych dziecka, „Journal of Modern Science” 2024, t. 4(58). Google Scholar
Czeszejko-Sochacka K.Z., Konstytucyjne i karne aspekty demoralizacji młodzieży na przykładzie zjawiska happy slapping, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2021, nr 1(59). Google Scholar
Dąbrowska M., Grooming – wybrane aspekty prawnokarne i kryminologiczne, Biuro RPD, Warszawa 2018. Google Scholar
Denys-Starzec A., Czy rozpowszechnianie wizerunku małego dziecka w Internecie krzywdzi? O perspektywie prawnej rozpowszechniania wizerunku małego dziecka w Internecie, „Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka” 2022, vol. 21(3). Google Scholar
Donovan S., Sharenting: the forgotten children of the GDPR, „Peace Human Rights Governance” 2020, nr 4(1). Google Scholar
Głowacki B., Rajba B., Odpowiedzialność za cyberprzemoc w stosunku do nieletnich, „Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja” 2018, nr 21, numer specjalny. Google Scholar
Grabalska W., Wielki R., Czy dzieci powinny trafiać do sieci? Prawne i kryminologiczne aspekty zjawiska sharentingu, „Prawo w Działaniu” 2022, nr 49. Google Scholar
Haberko J., Udostępnianie i publikowanie wizerunku nasciturusa, noworodka i małego dziecka w świetle zasady dobra dziecka, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2023, z. 3. Google Scholar
Horosz P., Grzesiok-Horosz A., Prawo do wizerunku w społeczeństwie informacyjnym, „Santander Art and Culture Law Review” 2021, nr 1. Google Scholar
Jabłoński M., Węgrzyn J., Prawo do bycia zapomnianym, Wyd. UWr, Wrocław 2021. Google Scholar
Lange R. (red.), Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców, NASK, Warszawa 2023, [https://cyberprofilaktyka.pl/badania/Thinkstat_RAPORT_nastolatki-3_0_ONLINE.pdf](https://cyberprofilaktyka.pl/badania/Thinkstat_RAPORT_nastolatki-3_0_ONLINE.pdf). Google Scholar
Maniszewska-Ejsmont J., Sharenting a prawa dziecka – rozważania nad władzą rodzicielską w dobie mediów społecznościowych, „Palestra” 2022, nr 4. Google Scholar
Nasiadka Ł., Prawo do bycia zapomnianym w perspektywie przetwarzania danych osobowych, „Studia Prawa Publicznego” 2023, nr 2(42). Google Scholar
Niewęglowski A., Prawo autorskie. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2021. Google Scholar
Siemieniecka D., Skibińska M., Majewska K., Cyberagresja – zjawisko, skutki, zapobieganie, Wyd. Nauk. UMK, Toruń 2020. Google Scholar
Sieńczyło-Chlabicz J., Przedmiot, podmiot i charakter prawa do wizerunku, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 2003, nr 8. Google Scholar
Sobczak A., Zjawisko sharentingu – między prawem do prywatności dziecka a aktywnością rodziców w mediach społecznościowych, „Studia Edukacyjne” 2023, nr 71. Google Scholar
Szwed K., Obowiązek wprowadzenia standardów ochrony małoletnich w świetle art. 72 ust. 1 Konstytucji RP, „Studia Prawnoustrojowe” 2025, nr 67. Google Scholar
Uliasz J., Prawna ochrona prywatności oraz wolności dzieci w Internecie, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego. Seria Prawnicza” 2020, nr 110. Google Scholar
Wizerunek dziecka w Internecie. Publikować czy nie?, UODO, Warszawa 2024, [https://uodo.gov.pl/pl/file/6079](https://uodo.gov.pl/pl/file/6079). Google Scholar
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
