Wybrane kryteria klasyfikacji urzędowych interpretacji przepisów prawa w polskim prawie podatkowym – część 1
Abstrakt
Artykuł stanowi próbę całościowego spojrzenia urzędowe interpretacje przepisów prawa w polskim prawie podatkowym. Jego celem jest zaznaczenie, że wskutek dynamicznego rozwoju tej grupy instytucji w ostatnich latach, możliwe jest rozpatrywanie ich jako system. To zaś z jednej strony umożliwia analizowanie ich jako całości, a z drugiej stawia przed ustawodawcą szereg wymagań. Wychodząc z tych założeń, opracowanie zmierza do zaproponowania, objaśnienia i zastosowania szeregu kryteriów, z pomocą których można dokonać klasyfikacji składających się na system urzędowych interpretacji instytucji. Ich wykorzystanie pozwala sformułować wnioski wynikające z dostrzeżonych zależności, które zawarto w podsumowującej całość badań części drugiej opracowania.
W niniejszym artykule, stanowiącym część pierwszą, przedstawiono cele i omówiono metodologię opracowania. W dalszej kolejności zidentyfikowano i przedstawiono katalog urzędowych interpretacji w polskim prawie podatkowym wraz z kryteriami jego doboru, w skład którego wchodzi czternaście instytucji, m.in. takich jak interpretacje indywidualne i ogólne przepisów prawa podatkowego, porozumienia podatkowe, wiążące informacje stawkowe, a także niedawno wprowadzona do porządku prawnego opinia w sprawie opodatkowania wyrównawczego i opinia zabezpieczająca w sprawie opodatkowania wyrównawczego. Przedstawiono także proponowany katalog kryteriów ich klasyfikacji w podziale na kryteria prawne, kryteria dotyczące zakresu przedmiotowego i merytorycznego urzędowych interpretacji, kryteria dotyczące siły wpływu urzędowych interpretacji na sytuację prawnopodatkową adresatów oraz kryteria związane z upływem czasu. Ostatnia część opracowania zawiera szczegółowe omówienie i zastosowanie kryteriów prawnych do wszystkich wyróżnionych w katalogu urzędowych interpretacji.
W ramach wniosków wynikających z całego przedsięwzięcia badawczego, przedstawionych dokładniej w części drugiej opracowania zauważono, że system urzędowych interpretacji w polskim prawie podatkowym jest znacząco rozbudowany, a regulujące go przepisy cechuje duży stopień komplikacji. Stopień natężenia obu tych cech nie w każdym przypadku znajduje uzasadnienie w postaci realnej potrzeby istnienia w formie oddzielnych instytucji niektórych zaliczanych do systemu elementów. Zaobserwować można postępujący wzrost liczby instytucji o charakterze urzędowych interpretacji, powiązany z postępującą rozbudową systemu prawa podatkowego w ogóle. Można jednak postawić tezę, iż system urzędowych interpretacji rozbudowywany jest incydentalnie, bez przykładania wielkiej uwagi do jego funkcjonowania jako całości.
Słowa kluczowe:
prawo podatkowe, interpretacje indywidualne, urzędowe interpretacje przepisów prawa podatkowego, kryteria klasyfikacji, system urzędowych interpretacji w prawie podatkowymBibliografia
Bekrycht T., Brolik J., Instytucja interpretacji prawa podatkowego w ujęciu art. 14a i 14b Ordynacji podatkowej – aspekt teoretycznoprawny (artykuł dyskusyjny), „Studia Prawno-Ekonomiczne” 2012, t. 85. Google Scholar
Borucka-Arctowa M., O społecznym działaniu prawa, PWN, Warszawa 1967. Google Scholar
Brolik J., Interpretacje ogólne przepisów prawa podatkowego, „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” 2013, z. 1. Google Scholar
Burzec M., Ochrona podatnika w przepisach prawa podatkowego – wybrane instytucje na gruncie Ordynacji podatkowej, „Studia Prawnicze i Administracyjne” 2012, nr 3. Google Scholar
Dmoch W., Wiążąca informacja stawkowa – nowe rozwiązanie prawne w VAT, „Przegląd Podatkowy” 2019, nr 10. Google Scholar
Dokukin K., Utrwalona praktyka interpretacyjna w przepisach ustawy Ordynacja podatkowa, „Państwo i Prawo” 2025, z. 6. Google Scholar
Drozdek A., Wpływ unijnego prawa celnego na polskie regulacje prawa podatkowego – kierunki przeobrażeń i zmian na przykładzie akcyzy, „Przegląd Prawa Publicznego” 2019, nr 10. Google Scholar
Filipczyk H., Postulat pewności prawa w wykładni operatywnej prawa podatkowego, Wolters Kluwer, Warszawa 2013. Google Scholar
Filipczyk H., Wiążąca informacja stawkowa – nowy instrument ochrony zaufania podatnika, „Monitor Podatkowy” 2020, nr 1. Google Scholar
Franczak A., Opinia zabezpieczająca przed zastosowaniem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania jako instytucja zwiększająca pewność prawa i bezpieczeństwo podatników, [w:] A. Kaźmierczyk, A. Franczak (red.), Zasada pewności w prawie podatkowym, Wolters Kluwer, Warszawa 2018. Google Scholar
Hanusz A., Urzędowe interpretacje przepisów prawa podatkowego w Polsce oraz ich sądowoadministracyjna kontrola, „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” 2015, z. 6. Google Scholar
Kmieciak Z., Pisemne interpretacje przepisów polskiego prawa podatkowego jako instytucjonalna gwarancja ochrony zaufania do stanowionego prawa – na tle porównawczym, „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” 2012, z. 3. Google Scholar
Kondratowska-Muszyńska J., Objaśnienia podatkowe jako nowy etap tworzenia prawa, „Monitor Podatkowy” 2019, nr 7. Google Scholar
Kubista B., Opinie zabezpieczające w zarządzaniu ryzykiem podatkowym, „Studenckie Prace Prawnicze, Administratywistyczne i Ekonomiczne” 2020, t. 33. Google Scholar
Maruchin W., Porozumienie inwestycyjne jako nowe pojęcie polskiego prawa podatkowego, „Monitor Podatkowy” 2022, nr 1. Google Scholar
Morawski W., Interpretacje prawa podatkowego i celnego – stabilność i zmiana, Wolters Kluwer, Warszawa 2012. Google Scholar
Morawski W., Urzędowe interpretacje prawa podatkowego – zmiany od GAAR do KAS, „Przegląd Podatkowy” 2017, z. 4. Google Scholar
Opałek K., Problemy metodologiczne nauki prawa, PWN, Warszawa 1962. Google Scholar
Stępień A., Balcerzak M., Opinia o stosowaniu preferencji (zwolnienia) w zakresie podatku u źródła – wątpliwości związane z zastosowaniem instytucji w praktyce, „Przegląd Podatkowy” 2022, z. 1. Google Scholar
Szymczyk P., Godusławski H., Głodek M., Porozumienie inwestycyjne (Interpretacja 590) jako zachęta fiskalna dla strategicznych inwestorów, „Monitor Podatkowy” 2022, nr 4. Google Scholar
Ślifirczyk M., Charakter prawny porozumień inwestycyjnych, [w:] E. Feret, P. Majka (red.), Księga Zjazdu Katedr i Zakładów Prawa Finansowego i Prawa Podatkowego „Misja prawa finansowego – wyzwania współczesności”, Wyd. UR, Rzeszów 2023. Google Scholar
Ślifirczyk M., Opinie zabezpieczające a interpretacje indywidualne przepisów prawa podatkowego, „Państwo i Prawo” 2018, z. 1. Google Scholar
Ślifirczyk M., Umowna forma urzędowych interpretacji prawa podatkowego – ewolucja, rewolucja czy regres?, „Doradztwo Podatkowe – Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych” 2023, nr 5. Google Scholar
Ślifirczyk M., Umowy zawierające interpretacje urzędowe przepisów prawa podatkowego, [w:] R. Cieślak, K. Feldo, H. Litwińczuk, J. Zdanukiewicz (red.), Tributum tolerabile ac facile? Księga jubileuszowa dedykowana profesor Elżbiecie Kornberger-Sokołowskiej, Wolters Kluwer, Warszawa 2023. Google Scholar
Teszner K., Wydawanie wiążącej informacji stawkowej na potrzeby VAT – nowa podatkowa procedura interpretacyjna, „Business Law Journal” 2020, t. 4. Google Scholar
Turzyński K.F., Interpretacje przepisów prawa podatkowego w praktyce i orzecznictwie, Wolters Kluwer, Warszawa 2015. Google Scholar
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
