Ewolucja systemu zgłaszania naruszeń prawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy z uwzględnieniem przepisów dyrektywy 2024/1640 z dnia 31 maja 2024 r.
Abstrakt
Dyrektywa 2019/1937 kompleksowo reguluje kwestię systemu zgłaszania nieprawidłowości oraz ochrony osób fizycznych zgłaszających nieprawidłowości. Niezależnie od tego, inne akty prawne UE (w tym dyrektywa 2024/1640) również regulują te kwestie, w tym akty prawne z zakresu AML/CFT. W związku z tym przeprowadzono analizę przepisów dyrektywy 2024/1640 oraz dyrektywy 2019/1937 w celu weryfikacji następujących tez badawczych: rozwiązania prawne zawarte w dyrektywie 2024/1640 dotyczące systemu zgłaszania nieprawidłowości oraz ochrony osób fizycznych zgłaszających nieprawidłowości 1) nie są rozwiązaniami nadmiarowymi; 2) są adresowane do właściwego aktu prawnego UE; 3) są rozwiązaniami wzmacniającymi system zgłaszania nieprawidłowości w ramach AML/CFT. Sformułowane tezy badawcze zostały częściowo zweryfikowane pozytywnie. Stwierdzono, że dyrektywa 2019/1937 zachowała istniejące rozwiązania i znacząco je rozszerzyła. Jednocześnie akt ten wyraźnie reguluje kwestie AML/CFT. Analiza wskazuje, że dyrektywa 2024/1640 zawiera pewne zbędne rozwiązania prawne dotyczące systemu zgłaszania nieprawidłowości. Niektóre z kwestii poruszonych w tym akcie prawnym były również niefortunnie ujęte, ponieważ powinny były przyjąć formę przepisów zmieniających dyrektywę 2019/1937 i ostatecznie zostać uwzględnione w przepisach tej dyrektywy.
Słowa kluczowe:
prawo o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy, system zgłaszania naruszeń, pranie pieniędzy, ryzyko prania pieniędzyBibliografia
Ayagre P., Aidoo-Buameh J., Whistleblower reward and systems implementation effects on whistleblowing in organisations, „European Journal of Accounting Auditing and Finance Research” 2014, vol. 2, nr 1. Google Scholar
Banach-Gutierrez J.B., Pływaczewski W., Narodowska J., Duda M., Retkowski P., „Green criminology” – a question about transnational environmental crime in Poland, „Studia Prawnoustrojowe” 2025, nr 68. Google Scholar
Biłgorajski A., Drzewiecka E., Czy Dyrektywa w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii może być stosowana w Rzeczypospolitej Polskiej bezpośrednio? Przyczynek do dyskusji, „Radca Prawny” 2024, nr 4(41). Google Scholar
Chodnicka P., Zarządzanie ryzykiem prania pieniędzy w systemie bankowym, „Problemy Zarządzania” 2012, nr 4(39). Google Scholar
Dyl M., Królikowski M. (red.), Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Ustawa sankcyjna. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2024. Google Scholar
Golonka A., Przeciwdziałanie praniu pieniędzy w obliczu zmian wprowadzonych IV i V dyrektywą AML, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 2020, nr 4. Google Scholar
Grajewski O., Jakubik M., Wybrane zagadnienia dotyczące roli sygnalistów i kanałów zgłaszania w kontekście rozwoju technologii cyfrowych oraz zmian prawodawczych, a także związanych z tym wyzwań i perspektyw, „Prawo Mediów Elektronicznych” 2024, nr 3. Google Scholar
Grześków M., Ochrona sygnalistów w miejscu pracy – portugalski model implementacji Dyrektywy (UE) 2019/1937, „Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej” 2024, nr 4. Google Scholar
Hanusz A., Spójność norm polskiego i unijnego prawa finansowego jako przesłanka działalności prawodawczej Sejmu RP, „Przegląd Sejmowy” 2025, nr 3(188). Google Scholar
Hofman I., Kępa-Figura D. (red.), Współczesne media. Przemoc w mediach, t. 1, Wyd. UMCS, Lublin 2020. Google Scholar
Jarzęcka-Siwik E., Wdrożenie procedury ochrony sygnalistów, „Kontrola Państwowa” 2021, nr 2. Google Scholar
Łodziana T., Korupcja w kontekście ustawy o ochronie sygnalistów, „Palestra” 2025, nr 7. Google Scholar
Majewski K., Compliance i status zgodności w instytucjach bankowych – funkcje i sposób realizacji, C.H. Beck, Warszawa 2025. Google Scholar
Majewski K., Funkcjonowanie w banku procedury anonimowego zgłaszania naruszeń, „Monitor Prawa Bankowego” 2018, nr 12(97). Google Scholar
Majewski K., Historia europejskich rozwiązań prawnych w zakresie AML, „Studia Administracyjne” 2025, nr 2(22). Google Scholar
Majewski K., Ocena ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu instytucji obowiązanej w rozporządzeniu 2024/1624 z 31 maja 2024 r. na tle dotychczasowych rozwiązań prawnych, „Roczniki Nauk Prawnych” 2025, nr 3. Google Scholar
Majewski K., Rola prokuratora w systemie AML/CFT. Uwagi na tle przepisów ustawy AML, „Studia Prawnoustrojowe” 2025, nr 69. Google Scholar
Malinowska L., Onboarding klienta w nowym otoczeniu prawnym, „Monitor Prawniczy” 2025, nr 8. Google Scholar
Martysz C.B., Nikołajczuk A., Czy wynagradzanie sygnalistów poprawi skuteczność whistleblowingu oraz wykrywalność nieprawidłowości?, „Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów” 2023, z. 192. Google Scholar
Maulida W.Y., Bayunitri B.I., The influence of whistleblowing system toward fraud prevention, „International Journal of Financial, Accounting, and Management” 2021, vol. 2, nr 4. Google Scholar
Milczarek E., Warunki skuteczności ochrony sygnalistów – uwagi na tle dyrektywy 2019/1937, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2022, nr 2. Google Scholar
Mroczyński-Szmaj Ł., Nowe europejskie prawo sygnalizowania nieprawidłowości. Rozwiązania modelowe a polski projekt ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa, „Prawo w Działaniu. Sprawy cywilne” 2022, nr 52. Google Scholar
Mularczyk K., Pyrz M., Scheffler T., Zalesińska A. (red.), Wykonywanie zawodu radcy prawnego. 40-lecie samorządu radcowskiego. Przeszłość – teraźniejszość – przyszłość, C.H. Beck, Warszawa 2022. Google Scholar
Oelrich S., Erlebach K., Taking it outside: a study of legal contexts and external whistleblowing in China and India, „Asian Journal of Business Ethics” 2021, nr 10. Google Scholar
Patora K., Relacje norm prawa Unii Europejskiej i prawa krajowego w zakresie ścigania przestępstw prania brudnych pieniędzy, „Bezpieczny Bank” 2024, nr 1(94). Google Scholar
Pązik A., Wyłączenie bezprawności naruszenia dóbr osobistych na podstawie przepisów ustawy o ochronie sygnalistów, „Prawo i Więź” 2024, nr 6(53). Google Scholar
Pietruszka A., Ochrona sygnalistów (whistleblowers) w kontekście wolności wypowiedzi, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2020, z. 1. Google Scholar
Pływaczewski W., Współczesne trendy przestępczości zorganizowanej w Europie (analiza wybranych zjawisk przestępczych z uwzględnieniem zadań Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania – Europol), „Studia Prawnoustrojowe” 2021, nr 52. Google Scholar
Rodak B., Ochrona sygnalistów i postępowanie w sprawach zgłaszania naruszenia prawa. Komentarz praktyczny, procedury, wzory, orzecznictwo, C.H. Beck, Warszawa 2024. Google Scholar
Sakowska-Baryła M. (red.), Ochrona sygnalistów w sektorze publicznym, C.H. Beck, Warszawa 2024. Google Scholar
Sibiga G., Szustakiewicz P. (red.), Węzłowe problemy jawności w społeczeństwie informacyjnym, Uczelnia Łazarskiego, Warszawa 2025. Google Scholar
Sieradzka A., Wieczorek M. (red.), Ochrona sygnalistów. Praktyczny poradnik z wzorami dla sektora publicznego i prywatnego, C.H. Beck, Warszawa 2021. Google Scholar
Socha R., Wołoch A., Ochrona prawna sygnalistów – wybrane aspekty, „Zeszyty Naukowe Collegium Witelona” 2022, nr 43(2). Google Scholar
Sroka R., Zgłaszanie nadużyć w przedsiębiorstwach (whistleblowing) – aspekty etyczny, prawny i zarządczy, „Etyka” 2019, t. 58, nr 2. Google Scholar
Stubben S.R., Welch K.T., Evidence on the use and efficacy of internal whistleblowing systems, „Journal of Accounting Research” 2020, vol. 58, nr 2. Google Scholar
Świątkowski A.M., Immunitet i ochrona przed odwetem przyznane „sygnalistom” – osobom zgłaszającym naruszenie prawa i polityki Unii Europejskiej, „Roczniki Administracji i Prawa” 2021, t. XXI, zeszyt specjalny. Google Scholar
Szymczykiewicz R., Miejsce tzw. sygnalistów w polskim systemie prawnym. Część 1: ujęcie cywilnoprawne, „Prawo w Działaniu. Sprawy cywilne” 2019, nr 40. Google Scholar
Tomczyk A., Pranie pieniędzy pochodzących z eko-przestępczości. Wyrafinowane przestępstwo czy prymitywny proceder, „Studia Prawnoustrojowe” 2023, nr 61. Google Scholar
Tomczyk A., Rola i znaczenie rynku dzieł sztuki w procesie prania pieniędzy, „Studia Prawnoustrojowe” 2025, nr 68. Google Scholar
Wilk A., Wybrane cywilnoprawne aspekty ochrony sygnalistów, „Monitor Prawniczy” 2025, nr 5. Google Scholar
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
