Zasady ustalania i poboru opłat za czynności urzędowe określone w Prawie o miarach
Abstrakt
Zasady wymiaru opłat metrologicznych za czynności urzędowego administracji miar unormowano w ustawie Prawo o miarach. Mają one charakter publicznoprawny i z pewnymi zastrzeżeniami można je traktować jako daninę publiczną. Wpływy z opłat są źródłem dochodów budżetu państwa. Celem artykułu jest ocena regulacji prawnych dotyczących konstrukcji przedmiotowo-podmiotowej opłat metrologicznych. W opracowaniu zweryfikowano hipotezę, że opłaty metrologiczne nie w pełni spełniają standard konstytucyjny ustalony dla danin publicznych, a więc powinny być uważane za przymusowe świadczenia pieniężne podobne do danin publicznych. Postulaty de lege ferenda dotyczą zmiany ustawodawstwa aktualnie dopuszczającego możliwość poszerzenia w akcie wykonawczym do ustawy granic przedmiotowych tych opłat i określania ich stawek. Wykazano, że opłaty metrologiczne na etapie ich wymiaru są związane z konkretnymi czynnościami urzędowymi administracji miar i w tym kontekście ekwiwalentne. Celowy charakter opłat, determinowany ich związkiem z określonymi czynnościami urzędowymi, zanika po zaliczeniu kwot wpływów na rachunek budżetu państwa zasilających ogólny strumień dochodów budżetowych przeznaczanych na różne wydatki budżetowe. Analiza wysokości wpływów z opłat i ich stawek dowodzi, że realizują one przede wszystkim funkcję kontrolną w procesach weryfikacji i legalizacji urządzeń pomiarowych dopuszczanych do legalnego używania. Funkcja fiskalna opłat pozostaje suplementarną.
Słowa kluczowe:
prawo podatkowe, administracja miar, czynności urzędowe, opłaty metrologiczne, budżet państwaBibliografia
Antonów D., Cechy danin publicznych w polskim systemie prawa, „Annales UMCS – Sectio G” 2016, vol. LXIII, nr 1. Google Scholar
Antonów D., Szczególne opłaty administracyjne, Wyd. UWr, Wrocław 2017. Google Scholar
Chyla W.T., Metrologia we współczesnej gospodarce globalnej, „Nauka” 2014, nr 4. Google Scholar
Dębowska-Romanowska T., Prawo daninowe – podstawowe pojęcia konstytucyjne i ustawowe, cz. 1, „Glosa” 1996, nr 11. Google Scholar
Dobkowski J., Opłata legalizacyjna jako budżetowa należność o charakterze publicznoprawnym?, „Samorząd Terytorialny” 2022, nr 3. Google Scholar
Dobrowolski Z., Administracja publiczna w Polsce. Zarządzanie. Zarys problematyki, Wyd. Inst. Spraw Publicznych UJ, Kraków 2018. Google Scholar
Górkiewicz-Malina A., Ulaczyk M.M., Ustawa Prawo probiercze – refleksje po sześciu latach obowiązywania, cz. 2, „Metrologia i Probiernictwo” 2018, nr 1. Google Scholar
Krawczyk-Sawicka A., Reguła ustawowego nakładania podatków i ciężarów publicznych w świetle art. 217 Konstytucji RP z 1997 r., „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2012, nr 2. Google Scholar
Krzywoń A., Podatki i inne daniny publiczne – podstawowe pojęcia konstytucyjne, „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” 2011, z. 2. Google Scholar
Kulicki J., Informacja prawna na temat danin publicznych w polskim systemie prawnym, „Zeszyty Prawnicze BAS” 2024, nr 2. Google Scholar
Michniewicz E., Misja, rola i zadania Głównego Urzędu Miar, jako NMI, w świetle dokumentów międzynarodowych i krajowych, „Metrologia i Probiernictwo” 2013, nr 2. Google Scholar
Mikołajczyk M., Ziółkowski P., Funkcjonalność prawnych i strukturalnych przekształceń Głównego Urzędu Miar w latach 2021–2022, „Studia Iuridica” 2022, t. 92. Google Scholar
Münnich M., Charakterystyka opłaty legalizacyjnej jako daniny publicznej, „Przegląd Prawa Publicznego” 2015, nr 10. Google Scholar
Münnich M., Wybrane organy posiadające uprawnienia organów podatkowych. Kwestie kontrowersyjne, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 2015, nr 7. Google Scholar
Ofiarski Z., Ogólne prawo podatkowe. Zagadnienia materialnoprawne i proceduralne, LexisNexis, Warszawa 2013. Google Scholar
Pest P., Zasady budżetowe a współczesność, Wolters Kluwer, Warszawa 2025. Google Scholar
Pietrasz P., Ciężary i świadczenia publiczne, o których mowa w art. 84 Konstytucji RP – kilka uwag na temat zakresu przedmiotowego, [w:] R.A. Stefański (red.), Srebrna księga jubileuszowa upamiętniająca XXV-lecie Wydziału Prawa i Administracji. Salius publica suprea lex, Wyd. Uczelni Łazarskiego, Warszawa 2022. Google Scholar
Pomorski P., Pojęcie i cechy opłat oraz parapodatków, [w:] P. Smoleń, W. Wójtowicz (red.), Prawo podatkowe, C.H. Beck, Warszawa 2014. Google Scholar
Popławski M., Komentarz do art. 2, [w:] L. Etel (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz, t. 1: Zobowiązania podatkowe, Wolters Kluwer, Warszawa 2022. Google Scholar
Popławski M., Pahl B., Konstytucyjny wzorzec nakładania opłat publicznoprawnych a opłata miejscowa, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2025, nr 3. Google Scholar
Presnarowicz Ł., Konstytucyjny obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych jako zasada konstytucyjna, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2024, nr 4. Google Scholar
Stefańska E., Miary, [w:] J. Jagielski, M. Wierzbowski (red.), Prawo administracyjne, Wolters Kluwer, Warszawa 2025. Google Scholar
Teszner K., Administracja podatkowa i kontrola skarbowa w Polsce, Wolters Kluwer, Warszawa 2012. Google Scholar
Zacharczuk P., Podział terytorialny specjalny a obszar specjalny, „Prawo i Więź” 2025, nr 3. Google Scholar
Żywicka A., W sprawie redefinicji funkcji administracji gospodarczej w warunkach społecznej gospodarki rynkowej (na przykładzie funkcji administracji miar), „Annales UMCS – Sectio G” 2017, vol. LXIV, nr 1. Google Scholar
Żywicka A., Współczesny wymiar centralizacji administracji publicznej w Polsce na przykładzie zmian w modelu organizacyjnym administracji miar, [w:] B. Jaworska-Dębska, E. Olejniczak-Szałowska, R. Budzisz (red.), Decentralizacja i centralizacja administracji publicznej. Współczesny wymiar w teorii i praktyce, Wolters Kluwer, Warszawa 2018. Google Scholar
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
