Rola jednostek samorządu terytorialnego w finansowaniu odbudowy Ukrainy
Abstrakt
Konieczność wsparcia Ukrainy w obliczu strat spowodowanych przez nieuzasadnioną agresję Rosji nie budzi wśród społeczności międzynarodowej większych wątpliwości. Zaangażowane są instytucje międzynarodowe, Unia Europejska i jej państwa członkowskie. Pomoc są gotowe świadczyć także polskie jednostki samorządu terytorialnego, które wielokrotnie okazywały solidarność z ofiarami wojny na Ukrainie. Celem artykułu jest analiza możliwości udzielania przez polskie jednostki samorządu terytorialnego pomocy finansowej i rzeczowej dla Ukrainy i jej mieszkańców, zarówno na potrzebny doraźnej odbudowy infrastruktury, jak i na przyszłość. W artykule wskazano na formy pomocy, zakres przedmiotowy i źródła jej finansowania, w szczególności odnosząc się do formuł współpracy międzynarodowej angażującej krajowe i ukraińskie JST. Uwzględniono wykorzystanie środków krajowych i zagranicznych, jednocześnie wskazując na niewystarczający charakter środków własnych JST. Z przeprowadzonych badań wynika, że JST w bardzo ograniczonym zakresie mogą angażować się w zadania o charakterze inwestycyjnym, koncentrując się w praktyce na aktywnościach „miękkich” – eksperckich, edukacyjnych, kulturalnych, czy z zakresu kreowania społeczeństwa obywatelskiego. Oprócz środków własnych, JST w większym stopniu powinny móc polegać na środkach (dotacjach) z budżetu państwa, zwłaszcza w przypadku powierzenia im nowych zadań zleconych; oraz środków zagranicznych. Udzielanie pomocy poprzez finansowanie działań inwestycyjnych lub naprawczych w procesie odbudowy Ukrainy wymaga jednak przeprowadzenia zmian legislacyjnych.
Słowa kluczowe:
prawo finansowe, samorząd terytorialny, pomoc dla Ukrainy, Interreg Next, członkostwo Ukrainy w UEBibliografia
Blicharz J., Współdziałanie jednostek samorządu terytorialnego w formach zrzeszeń krajowych i międzynarodowych. Komentarz do ustawy o zasadach przystępowania jednostek samorządu terytorialnego do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych, Wyd. UWr, Wrocław 2017. Google Scholar
Ciot M.G., Reconstruction and preparation for Ukraine’s accession to the EU, [w:] S. Nate (red.), Ukraine’s journey to recovery, reform and post-war reconstruction: a blueprint for security, resilience and development, Springer, Berlin 2025. Google Scholar
Colibâşanu A., A first look at the Geoeconomic Challenges of Rebuilding Ukraine, [w:] S. Nate (red.), Ukraine’s journey to recovery, reform and post-war reconstruction: a blueprint for security, resilience and development, Springer, Berlin 2025. Google Scholar
Czesyk D., Udział jednostek samorządu terytorialnego w udzielaniu pomocy obywatelom Ukrainy – analiza prawno-finansowa na przykładzie jednostek samorządu terytorialnego województwa zachodniopomorskiego, „Prawo Budżetowe Państwa i Samorządu” 2024, nr 3(12). Google Scholar
Dobaczewska A., Podstawy prawne transgranicznych form współpracy regionalnej w Europie, [w:] A. Jewtuchowicz, A. Rzeńca (red.), Współczesne wyzwania miast i regionów, Wydawnictwo UŁ, Łódź 2009. Google Scholar
Dzierżanowski P., Szeligowski D., Pomoc gospodarcza UE dla Ukrainy – wyzwania odbudowy i relacji gospodarczych UE–Ukraina, [w:] J. Szymańska (red.), Unia Europejska wobec rosyjskiej agresji na Ukrainę, Polski Inst. Spraw Międzynarodowych, Warszawa 2024. Google Scholar
European Committee of the Regions, Joint Statement on empowering local and regional authorities for the reconstruction and future EU accession of Ukraine, https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/2b339e7d-5ba5-11f0-a9d0-01aa75ed71a1/language-en. Google Scholar
Fabbrini F., Funding the war in Ukraine. The European peace facility, the macro-financial assistance instrument, and the slow rise of an EU fiscal capacity, „Politics and Governance” 2023, vol. 11(4). Google Scholar
Faliński S., Samorząd terytorialny jako nowa jakość w stosunkach międzynarodowych. Agresja na Ukrainę jako czynnik weryfikujący, „Studia Politologiczne” 2023, vol. 67. Google Scholar
Kowalska I., Finansowanie przez jednostki samorządu terytorialnego zadań w zakresie pomocy uchodźcom z Ukrainy na przykładzie wybranych miast, „Finanse Komunalne” 2022, nr 3. Google Scholar
Kuczkowski P., Pomoc polskich miast na prawach powiatu udzielana ukraińskim partnerom współpracy międzynarodowej w okresie rosyjskiej agresji. Przykład województwa kujawsko-pomorskiego, „Copernicus Political and Legal Studies” 2023, nr 1. Google Scholar
Kugiel P., Pomoc humanitarna UE dla Ukrainy i wyzwania polityki rozwojowej UE, [w:] J. Szymańska (red.), Unia Europejska wobec rosyjskiej agresji na Ukrainę, Polski Inst. Spraw Międzynarodowych, Warszawa 2024. Google Scholar
Nazarov M., National resilience and post-war reconstruction of Ukraine, [w:] S. Nate (red.), Ukraine’s journey to recovery, reform and post-war reconstruction: a blueprint for security, resilience and development, Springer, Berlin 2025. Google Scholar
Stavytskyy A., Kharlamova G., SDGs realization for the renovation of Ukraine, [w:] S. Nate (red.), Ukraine’s journey to recovery, reform and post-war reconstruction: a blueprint for security, resilience and development, Springer, Berlin 2025. Google Scholar
Synowiec A., Civil society in the process of Ukraine’s sustainable post-war recovery – implications for the resilience and modernization, „Scientific Papers of Silesian University of Technology. Organization and Management Series” 2025, nr 183. Google Scholar
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
