Institutional support of intergenerational transmission of minority language (on the example of Russian Old Believers in Poland)
Institutional support of intergenerational transmission of minority language (on the example of Russian Old Believers in Poland)
Michał Głuszkowski
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w ToruniuAbstract
Since Poland is an ethnically and linguistically homogeneous country, the lack of knowledge of the mother tongue in minority communities occurs much often than of the Polish language. The intergenerational transmission of language in a small community (ca. 1000 people) of the Old Believers in North-Eastern Poland differs from bigger minorities, such as Germans, Lithuanians or Belarussians, who have the possibility to teach their mother tongue as a school subject. Young Old Believers are more proficient in the Polish language, and the traditional dialect fulfills the function of the 2nd language, and in some aspects can be even treated as a foreign language. Due to the structural and lexical differences, resulting from the influence of the Polish language, the Old Believers’ dialect significantly differs from the literary variety of Russian which is taught as a school subject in Poland. Despite of the demographic and administrative problems (there is no possibility to establish a school teaching of the Russian dialect in Poland), the Old Believers have elaborated some mechanisms of teaching their traditional language, which will be characterized in the article, as well as their effects and future perspectives for the self-made language education system in the minority community.
Keywords:
Old Believers, Russian insular dialect, foreign language teaching, minorities, education systemReferences
BARSZCZEWSKA, N. (2016), Kulturowo-językowe dziedzictwo Podlasia – projekt badawczy Katedry Białorute-nistyki Uniwersytetu Warszawskiego. W: Studia Białorutenistyczne 10, 263-278. Google Scholar
BOURDIEU, P./PASSERON, J.-C. (1990), Reprodukcja. Elementy teorii systemu nauczania. Warszawa. Google Scholar
BULLOCK, B./TORIBIO, A. (2009), Themes in the study of code-switching. W: Bullock, B./Toribio, A. (red.), The Cambridge Handbook of Linguistic Code-switching. Cambridge, 1-17. Google Scholar
ČEKMONAS, V. (2001), Russian varieties in the southeastern Baltic area. Rural dialects. In: Dahl, Ö./Koptjevska-Tamm, M. (red.), Circum-Baltic Languages. Volume 1: Past and Present. Amsterdam, 101-136. Google Scholar
DEMENEVA, T. [= Деменева, Т. (2018), Луковый путь староверов в Причудье. В: СПБТуркит. URL: http://spbtourkit.ru/2018/08/20/starovery-chudo/] [dostęp 30.06.2020]. Google Scholar
DEUMERT, A. (2011), Multilingualism. In: Mesthrie, R. (ed.), The Cambridge handbook of sociolinguistics. Cambridge, 261-282. Google Scholar
ECMRL (1992), European Charter for Regional or Minority Languages. Strasbourg, 5.11.1992. URL: https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/rms/0900001680695175 [dostęp: 30.06.2020]. Google Scholar
GŁUSZKOWSKI, M. (2011), Socjologiczne i psychologiczne uwarunkowania dwujęzyczności staroobrzędowców regionu suwalsko-augustowskiego. Toruń. Google Scholar
GŁUSZKOWSKI, M. [= Глушковский, М. (2013), Социальная память общины проживающих в Польше ста-рообрядцев и ее «имплантаты», В: Волос М./Глушковский, П./Гурьянова, Н./Матханова, Н./Трояк, И./Туманик, Е. (ред.), Проблемы российско-польской истории и культурный диалог. Новосибирск, 410-418. Google Scholar
GŁUSZKOWSKI, M. (2015), Najważniejsze elementy systemu wartości staroobrzędowców regionu suwalsko-augustowskiego. Na podstawie wypowiedzi przedstawicieli różnych pokoleń. W: Golachowska, E./Pazio-Wlazłowska, D. (red.), Konstrukcje i destrukcje tożsamości, t. 4. Wartości w świecie słowiańskim. War-szawa, 469-478. Google Scholar
GREK-PABISOWA, I. (1968), Rosyjska gwara staroobrzędowców w województwach olsztyńskim i białostockim. Wrocław/Warszawa/Kraków. Google Scholar
GREK-PABISOWA, I./MARYNIAKOWA, I. (1980), Słownik gwary starowierców mieszkających w Polsce, Wro-cław/Warszawa/Kraków. Google Scholar
GRISHAKOV, V. [= Гришаков, В. (2007), Старообрядчество в Эстонии и жизнь староверов тартусского уезда в 1940-1991 гг. В: Кюльмоя, И. (ред.), Очерки по истории и культуре староверов Эстонии. T. 2. Тарту, 201-209. Google Scholar
GRZYBOWSKI, S. (2010), Гибридизация русского старообрядческого говора в Польше. W: Studia Rossica Posnaniensia. XXXV, 67-76. Google Scholar
GUS (2015). Struktura narodowo-etniczna i wyznaniowa ludności Polski. Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Warszawa. W: https://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5670/22/1/1/struktura_narodowo-etniczna.pdf [dostęp: 30.06.2020]. Google Scholar
GRZYBOWSKI, S./ GŁUSZKOWSKI, M. [= Гжибовский, С./Глушковский, М. (2013), Диглоссия и сферы упо-требления польского языка и русского говора в общине старообрядцев сувальско-августовского региона (Польша), B: Касаткин, Л. (ред.), Русские старообрядцы. Язык. Литература. История. Москва, 379-389]. Google Scholar
HAUGEN, E. (1987), Blessings of Babel. Bilingualism and Language Planning, Problems and Pleasures. Berlin-Amsterdam/New York. Google Scholar
IWANIEC, E. (1977), Z dziejów staroobrzędowców na ziemiach polskich XVII-XX w. Warszawa. Google Scholar
JAGŁOWSKA, T. (2007), Pamiętniki, wspomnienia, opowiadania. W: Falińska, B./Grott, E./Baranowska, E. (red.), Suwalszczanie o swojej przeszłości. Wspomnienia i życiorysy I. Warszawa. Google Scholar
KAPŁANOW, M. (2009), Старославянский без тайн. Starosłowiański bez tajemnic. Białystok. Google Scholar
KLIMOWICZ-SIKORSKA, M. (2011), Pierwszy polski doktorat po kaszubsku”, W: Trojmiasto.pl. https://nauka.trojmiasto.pl/Pierwszy-polski-doktorat-po-kaszubsku-n54043.html [dostęp: 30.06.2020]. Google Scholar
Kuratorium Oświaty w Warszawie (2016) Lista olimpiad przedmiotowych oraz interdyscyplinarnych realizowa-nych w roku szkolnym 2016/2017. Data publikacji 19.10.2016. W: https://www.kuratorium.waw.pl/pl/rodzice-i-uczniowie/konkursy-i-olimpiady/olimpiady/olimpiady-przedmiotowe/10619,Lista-olimpiad-dla-uczniow-gimnazjow-i-szkol-ponadgimnazjalnych-w-roku-szkolnym-.html [dostęp 30.06.2020]. Google Scholar
LIS, M. (2017), Za rok w Polsce będzie pracować 3 mln Ukraińców. Ich pensje rosną szybciej niż przeciętne. W: Money.pl 25.10.2017. https://www.money.pl/gospodarka/unia-europejska/wiadomosci/artykul/ukraincy-pracujacy-w-polsce-pensja-liczba,118,0,2381430.html [dostęp: 10.01.2019] Google Scholar
MAKARTSEV, M. (2017), [= Макарцев, М. (2017), Параметры идентичности старообрядцев Польши по данным автогенерируемых описаний, Referat na konferencji Staroprawosławie wczoraj i dziś. Uni-wersytet Warszawski, Warszawa 21.11.2017. Google Scholar
MAKURAT, H. (2008), Kaszëbskò-pòlsczé fòneticzné interferencje na kaszëbsczi jãzëkòwi òbéńdze. Cësk kaszëbiznë na pòlaszëznã. W: Dacewicz, L./Dworkakowska, B. Studia Slawistyczne 7. Pogranicza: kon-takty kulturowe, literackie, językowe. Białystok, 79-97. Google Scholar
MEN (2017), Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zadań umożliwiających pod-trzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej uczniów należących do mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym. W: http://www.kuratorium.waw.pl/download/1/6618/tozsamosnarodowa.pdf [dostęp: 30.06.2020]. Google Scholar
MIRONOWICZ, E. (2000), Świadomość narodowa ludności prawosławnej Białostocczyzny. W: Smułkowa, E. (red.), Język a tożsamość na pograniczu kultur. Białystok, 50-55. Google Scholar
MSWIA (2005), Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regio-nalnym. W: http://mniejszosci.narodowe.mswia.gov.pl/download/86/16013/ustawaoMNiEijezreg-tekstujednolicony-9VII14.pdf [dostęp: 30.06.2020] Google Scholar
MW (2012), Efekty kształcenia dla kierunku Etnofilologia kaszubska. W: http://www.muzeum.wejherowo.pl/media/files/informacje_szczegolowe.pdf [dostęp: 30.06.2020] Google Scholar
OSPSTAT (2013), Population by religious community indicated, municipalities (Lithuania). W:http://osp.stat.gov.lt/documents/10180/217110/Population_by_religion_municipality.xls/3ee8082b-c82b-4817-97ba-f0e0777f7bc7 [dostęp 30.06.2020]. Google Scholar
PARSONS, T. (1969), Struktura społeczna a osobowość. Warszawa. Google Scholar
PASTUSZEWSKI, S. (2016), Przegląd źródeł i opracowań do badań staro prawosławia. Bydgoszcz. Google Scholar
PAŚKO-KONECZNIAK, D. (2011), Wpływ polszczyzny na zasób leksykalny rosyjskiej gwary staroobrzędowców na Suwalszczyźnie. Toruń. Google Scholar
PAŚKO-KONECZNIAK, D. (2016), Słownik zapożyczeń polskich w rosyjskiej gwarze staroobrzędowców z regionu suwalsko-augustowskiego. Toruń. Google Scholar
PAŚKO-KONECZNIAK, D./ZIÓŁKOWSKA-MÓWKA, M./ GRUPA, M. et al. (2016), Rosyjska gwara staroobrzędow-ców w północno-wschodniej Polsce – wybór tekstów. Toruń. Google Scholar
PAWLACZYK, A. (2018), Językowy obraz kobiety w twórczości staroobrzędowców mieszkających w Polsce. W: Jaskólski, A. (red.), Staroprawosławie wczoraj i dziś. Warszawa/Toruń, 85-98. Google Scholar
PAWŁOWSKI, A. (2019a), Pejzaż językowy Polski współczesnej: polszczyzna, języki obce, języki mniejszościo-we. W: „Poradnik Językowy”. 8, DOI: 10.33896/PorJ.2019.8.1, 7-27. Google Scholar
PAWŁOWSKI, A. (2019b), Pejzaż językowy polski współczesnej: Powrót do przyszłości? W: „Poradnik Języko-wy”. 10. DOI: 10.33896/PorJ.2019.10.2, 19–34. Google Scholar
POCIECHINA, H. (2019), Interferencja rosyjsko-cerkiewnosłowiańska w tekstach staroobrzędowych z XIX–XX wieku. W: Przegląd Wschodnioeuropejski. X/1, 373-388. Google Scholar
POGORZAŁA, E. (2010), Nauczanie języka łemkowskiego w polskim systemie oświaty. W: Zborník príspevkov z vedeckej konferencie Forum Slavica 2009 usporiadanej v Nitre 2. júla 2009. Nitra, 2010 https://www.slavica.sk/dokumenty/konferencia-2009/pogorzala-fs-2009.pdf [dostęp 30.06.2020]. Google Scholar
RE (1992), Reservations and Declarations for Treaty No.148 – European Charter for Regional or Minority Lan-guages, Strasbourg 1992. W: https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/declarations?p_auth=mcZJzpIJ&_coeconventions_WAR_coeconventionsportlet_enVigueur=false&_coeconventions_WAR_coeconventionsportlet_searchBy=state&_coeconventions_WAR_coeconventionsportlet_codePays=POL&_coeconventions_WAR_coeconventionsportlet_codeNature=10 [dostęp 30.06.2020]. Google Scholar
ŠATAVA, L. (2009), Jazyk a identita etnických menšin. Možnosti zachování a revitalizace. Praha. Google Scholar
SKUTTNAB-KANGAS, T. (1981), Bilingualism or not. The education of minorities. Clevedon. Google Scholar
SNARSKI, K. (2014). Historyczna identyfikacja narodowa staroobrzędowców źródłem współczesnej tożsamości kulturowej. W: Golachowska, E./Zielińska, A. (red.) Konstrukcje i destrukcje tożsamości. Tom III. Narra-cja i pamięć. Warszawa, 391-398. Google Scholar
SNARSKI, K. (2015). Zespół śpiewaczy Riabina z Gabowych Grądów i jego wkład w zachowanie tradycyjnej kultury staroobrzędowców. W: Dembska K./Głuszkowski M. (red.), Rosja w dialogu kultur t.1. Toruń, 213–226. Google Scholar
StatEE (2017). StatEE 2017. At least 15-year-old persons by religion, sex, age group, ethnic nationality and county (Estonia). W: http://pub.stat.ee/px-web.2001/I_Databas/Population_census/PHC2011/01Demographic_and_ethno_cultural_characteristics/08Religious_affiliation/08Religious_affiliation.asp [dostęp: 30.06.2020]. Google Scholar
TMGOV. (2011), Par Tieslietu ministrijā iesniegtajiem reliģisko organizāciju pārskatiem par darbību 2011. gadā. (Latvia). W: http://www.tm.gov.lv/files/l1_bHZfbGFidW1pX1RNLmRvY3g/lv_labumi_TM.docx [do-stęp 30.06.2020] Google Scholar
UG (2020), Etnofilologia kaszubska. W: https://ug.edu.pl/20479/etnofilologia_kaszubska [dostęp: 30.06.2020]. Google Scholar
UP (2020), Historia. Filologia Rosyjska. W: https://in.up.krakow.pl/menufilologia-rosyjska/historia-filologia-rosyjska/ [dostęp: 30.06.2020]. Google Scholar
VARUNIN, P. [= Варунин, П. (2012), Ряпуша. Tallin. Google Scholar
VARUNIN, P. [= Варунин, П.] (2014), Ряпуша и Белое Причудье. Причудская сказка и картинки с подсказкой, (под ред. О. Г. Ровновой). Taрту/Taллин. Google Scholar
WEINREICH, U. (1963), Languages in contact. Findings and problems. The Hague. Google Scholar
WOŹNIAKIEWICZ, J. (2014), Języki kaszubski i friulijski. Zagrożenia i szanse. Porównanie stopnia zaawansowa-nia odchodzenia od języków. Kraków. Google Scholar
ZIÓŁKOWSKA, M. (2011), Anthroponymy as an element identifying national minority. The characteristics of Polish Old Believers’ names. W: ESUKA – JEFUL. 2 (1), 383-398. Google Scholar
ZNANIECKI, F. (2001), Socjologia wychowania. Tom I i II. Warszawa. Google Scholar
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
Similar Articles
- Jakub Sadowski, The language of the state-forming nation. On one amendment to the Russian constitution in the context of the mythological function of a legislative text , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 12 No. 2 (2021): East European Review
- Irina Pushkareva, The Media Image of Language in the Modern Russian Newspaper (on the Material of the City Newspaper “Kuznetskiy Rabochiy”) , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 10 No. 2 (2019): Przegląd Wschodnioeuropejski Tom 10 Nr 2 (2019)
- Yuriy Serebriansky, Language distinctions in Russophone groups of the Polish segment of Facebook , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 15 No. 1 (2024): East European Review
- Hu Yawei, Some Features of Etiquette Speech Acts of the Russian Wedding Ceremony in the Aspect of the Formation of Pragmatic Competence of Chinese Students by the study of Russian language , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 10 No. 1 (2019): East European Review
- Olena Brintseva, Ukrainian higher education in time of war and EU integration aspirations: great losses or great opportunities for change? , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 16 No. 1 (2025): East European Review
- Paweł Levchuk, Changing the functionally first language. Case studies of young Ukrainians in Poland , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 16 No. 2 (2025): East European Review
- Maryana Prokop, Nadiya Kindrachuk, Depriving parliament of political significance. Case study of the Federal Assembly of the Russian Federation , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 13 No. 1 (2022): East European Review
- Tatyana Shchuklina, Occasional word-formation as a dynamic aspect of the Russian language derivational system , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 10 No. 1 (2019): East European Review
- Mirosław Minkina, Russian secret services in the so-called special operation in Ukraine , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 14 No. 2 (2023): East European Review
- Andrzej Szmyt, Struktura szkolnictwa w imperium rosyjskim na początku XIX wieku. Zarys problemu , Przegląd Wschodnioeuropejski: Vol. 12 No. 1 (2021): East European Review
You may also start an advanced similarity search for this article.
