Modyfikacje językowe jako przejaw postkolonialnej transkulturowości w oryginale i przekładzie
Agnieszka Kruk
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lubliniehttps://orcid.org/0000-0003-3025-8128
Abstrakt
This paper raises the issue of transculturality in Portuguese-language African literatures and draws attention to the difficulties of showing transculturality in translation. It describes the meaning of transcultural transformations in postcolonial literature and looks for their manifestations, focusing especially on modifications of common expressions, proverbs and phraseological compounds that indicate the fusion of traditional orality with writing, in order to adapt the official language (Portuguese) to the described (African) reality. The comparative material comes from the novel Terra sonâmbula by Mia Couto (Mozambique) and its translation into Polish by Michał Lipszyc.
Artykuł porusza zagadnienie transkulturowości w portugalskojęzycznych literaturach afrykańskich i zwraca uwagę na trudności związane z ukazywaniem jej w przekładzie. Opisuje znaczenie transkulturowych modyfikacji w literaturze postkolonialnej i szuka ich przejawów, skupiając się szczególnie na modyfikacjach potocznych wyrażeń, związków frazeologicznych i przysłów, które wskazują na łączenie tradycyjnej oralność z literaturą w celu dostosowania języka urzędowego (portugalskiego) do opisywanej (afrykańskiej) rzeczywistości. Materiał porównawczy został zaczerpnięty z powieści Terra sonâmbula autorstwa Mii Couto (Mozambik) i jej tłumaczenia na język polski, dokonanego przez Michała Lipszyca.
Słowa kluczowe:
transculturality, translation, postcolonial literature , common expressions , modificationsBibliografia
Literatura podmiotu Google Scholar
Couto, M. (1992/2015), Terra sonâmbula. Alfragide: Leya. Google Scholar
Couto, M. (2010), Lunatyczna kraina. Przeł. Lipszyc, M. Kraków: Karakter. Google Scholar
Literatura przedmiotu Google Scholar
Berman, A. (1985/2009), Przekład jako doświadczenie obcego. Przeł. Hrehorowicz, U. W: Bukowski, P./Heydel, M. (red.), Współczesne teorie przekładu. Kraków: Wydawnictwo Znak: 249–264. Google Scholar
D’Angelo, B. (2018), Para um mapa crioulo e sonâmbulo de imbricações luso-afro-indianas. W: Knauth, K. A./Dasgupta, S.C. (eds.), Figures of Transcontinental Multilingualism. Zurych: LIT: 97–114. Google Scholar
Deja, K. (2015), Transkulturowość: od koncepcji Wolfganga Welscha do transkulturowej historii literatury. Wielogłos 4/26: 87–107. DOI: 10.4467/2084395XWI.15.034.5151. Google Scholar
Dobrogowska, E. (2005), Idiomy jako problem przekładu (na podstawie analizy polskiego tłumaczenia powieści „Catch-22” J. Hellera). W: Hejwowski, K. (red.), Kulturowe i językowe źródła nieprzekładalności. Olecko: Wszechnica Mazurska: 157–165. Google Scholar
Kruk, A. (2021), Oralność w oryginale i przekładzie portugalskojęzycznej literatury afrykańskiej – przejawy i funkcje. Zagadnienia Rodzajów Literackich 64/140: 79–93. DOI: 10.26485/ZRL/2021/64.4/6. Google Scholar
Kruk, A. (2023), Wielojęzyczność i lokalne realia w przekładzie afrykańskich literatur portugalskojęzycznych. Lublin: Wydawnictwo UMCS. Google Scholar
Lewis, P.E. (1985), The Measure of Translation Effects. W: Graham, J. (ed.), Difference in Translation. Ithaca, NY: Cornell University Press: 31–62. Google Scholar
Nida, E. (1964/2009), Zasady odpowiedniości. Przeł. Skucińska, A. W: Bukowski, P./Heydel, M. (red.), Współczesne teorie przekładu. Kraków: Wydawnictwo Znak: 53–69. Google Scholar
Nikitorowicz, J./Guziuk-Tkacz, M. (2021), Wielokulturowość – międzykulturowość – transkulturowość w kontekście pedagogicznym. Edukacja Międzykulturowa 2/15: 23–36. DOI: 10.15804/em.2021.02.01. Google Scholar
Ong, W.J. (2011), Oralność i piśmiennictwo. Słowo poddane technologii. Przeł. Japola, J. Warszawa: Wydawnictwa UW. Google Scholar
Pankalla, A./Wnuk, A. (2010), Psychologia (trans)kulturowa naszych czasów. W: Mamzer, H. (red.), Człowiek i społeczeństwo. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM: 9–24. Google Scholar
Rónai, P. (1987), Escola de tradutores. Rio de Janeiro: Nova Fronteira. Google Scholar
Stanios, I. (2012), Transkulturowość oryginału w przekładzie (na przykładzie powieści „Derviš” i „smrt” Mešy Selimovicia. Przekłady Literatur Słowiańskich 3/1: 45–62. Google Scholar
Sułkowska, M. (2013), Kształcenie tłumaczy w zakresie frazeotranslacji. Rocznik Przekładoznawczy 8: 227–237. DOI: 10.12775/RP.2013.014. Google Scholar
Toury, G. (2000), The nature and role of norms in translation. W: Venuti, L. (ed.), The Translation Studies Reader. London/New York: Routledge: 199–211. Google Scholar
Venuti, L. (1995), The Translator’s Invisibility. London: Routledge. Google Scholar
Welsch, W. (1998), Transkulturowość. Nowa koncepcja kultury. Przeł. Susła, B./Wietecki, J. W: Kubicki, R. (red.), Filozoficzne konteksty koncepcji rozumu transwersalnego. Wokół koncepcji Wolfganga Welscha. Cz. II. Poznań: Wydawnictwo Fundacji Humaniora. Google Scholar
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
https://orcid.org/0000-0003-3025-8128
Inne teksty tego samego autora
- Agnieszka Kruk, Aluzje kulturowe i nawiązania intertekstualne a kwestia stylu w przekładzie "Opowiadań przykładnych" Sophii de Mello Breyner Andresen , Acta Neophilologica: Tom 1 Nr XXV (2023): Acta Neophilologica
Podobne artykuły
- Katarzyna Jastrzębska, Rosyjska i polska recepcja twórczości Romana Sienczina w latach 2001-2021 , Acta Neophilologica: Tom 1 Nr XXIV (2022): Acta Neophilologica
- Beata Piecychna, Tłumacz jako istota historyczna: o (auto)cenzurze w pierwszym polskim przekładzie "Anne of Green Gables" oraz "Anne of Avonlea" Lucy Maud Montgomery w świetle koncepcji dziejów efektywnych Hansa-Georga Gadamera , Acta Neophilologica: Tom 1 Nr XXIII (2021): Acta Neophilologica
- Iwona Anna NDiaye, „SZLISSELBURSKA ODYSEJA”… DZIAŁALNOŚĆ ANTYPAŃSTWOWA I TWÓRCZOŚĆ LITERACKA LEGENDARNEJ REWOLUCJONISTKI WIERY FIGNER , Acta Neophilologica: Tom 2 Nr XVI (2014): Acta Neophilologica
- Barbara Galant, Do czego porównać noc lipcową? Na tropie tropów w przekładzie prozy Brunona Schulza na język hiszpański , Acta Neophilologica: Tom 1 Nr XXVI (2024): Acta Neophilologica
- Magdalena Michocka-Babiuk, ADAPTACJA CZY EGZOTYZACJA – STRATEGIE TŁUMACZENIOWE W PRZEKŁADZIE POWIEŚCI BRACI STRUGACKICH PONIEDZIAŁEK ZACZYNA SIĘ W SOBOTĘ , Acta Neophilologica: Tom 2 Nr XIX (2017): Acta Neophilologica
- Елена Земская, АКТИВНЫЕ ПРОЦЕССЫ В РУССКОМ СЛОВООБРАЗОВАНИИ НАШЕЕО ВРЕМЕНИ , Acta Neophilologica: Nr VIII (2006): Acta Neophilologica
- Anna Jarmuszkiewicz, Utwory uwięzione? O historycznym i prawnym kontekście wydań polskich przekładów "W poszukiwaniu straconego czasu" i "Jana Santeuila" M. Prousta , Acta Neophilologica: Tom 2 Nr XXVI (2024): Acta Neophilologica
- Ольга Касымова, ОБРАЗ ЛЕСА В ЯЗЫКОВОЙ КАРТИНЕ МИРА (НА МАТЕРИАЛЕ РУССКОГО И ПОЛЬСКОГО ЯЗЫКОВ) , Acta Neophilologica: Tom 1 Nr XVII (2015): Acta Neophilologica
- Magdalena Dąbrowska, RECEPCJA BAJKOPISARSTWA IWANA KRYŁOWA W ŚWIETLE PRASY POLSKIEJ PIERWSZEJ POŁOWY XIX WIEKU , Acta Neophilologica: Tom 1 Nr XVI (2014): Acta Neophilologica
- Ewa Kujawska-Lis, (PSEUDO)POLONISMS IN JOSEPH CONRAD’S AMY FOSTER AND PRINCE ROMAN AND THEIR POLISH TRANSLATIONS , Acta Neophilologica: Tom 1 Nr XIX (2012): Acta Neophilologica
<< < 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >>
Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.