Podgburek, łazik, sektant… – the Lexical Reflection of Enemies of the Soviet State in the Weekly “Trybuna Radziecka” (1927–1938)
Tamara Graczykowska
Instytut Neofilologii i Lingwistyki Stosowanej Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w BydgoszczyAbstract
This article presents a lexical material excerpted from the Polish weekly “Trybuna
Radziecka” published in Moscow in 1927–1938. The author tries to show that the new
realities of life in the Soviet Union had a colossal effect on the Polish language of “Trybuna
Radziecka”. The paper contains 23 lexems. The lexical items are listed with quotes of textual
illustrations and conclusions. The largest group are borrowings from Russian language
(e.g. kułak, podkułacznik, sektant). Next in the line are the so-called Sowietisms, that lexical
items naming the Russian reality of the post-revolutionionary period (e.g. gburczyk, łazik).
Keywords:
Moscow, the Polish press, the Polish language in post-revolutionary RussiaReferences
Bielecka-Latkowska, J. (1987). Rosyjskie zapożyczenia leksykalne we współczesnym języku polskim
w świetle materiałów słownikowych i prasy powojennej. Kielce.
Cimek, H. (1993). Tomasz Dąbal 1890–1937. Rzeszów.
Graczykowska, T. (2005). Język cyklu reportaży „Płomień i próchno” Wandy Wasilewskiej na tle
polszczyzny radzieckiej. Linguistica Bidgostiana 2, s. 96–105.
Graczykowska, T. (2007a). Rusycyzmy i sowietyzmy we wspomnieniach Wandy Wasilewskiej.
Linguistica Bidgostiana 4, s. 158–170.
Graczykowska, T. (2007b). Rusycyzmy i sowietyzmy w tekstach Tomasza Dąbala (przedstawiciela
polskich komunistów przebywających w okresie międzywojennym w ZSRR). W: E. Laskowska,
M. Jaracz (red.). Język, historia, polityka. Bydgoszcz, s. 39–51.
Graczykowska, T. (2008). Wpływ sytuacji politycznej na jakość polszczyzny tygodnika „Trybuna
Radziecka” wydawanego w ZSRR w dwudziestoleciu międzywojennym. W: E. Laskowska,
I. Benenowska, M. Jaracz (red.). Język, społeczeństwo, wartości. Bydgoszcz, s. 137–149.
Graczykowska, T. (2009). Osobliwa leksyka w książce Tomasza Dąbala „Polacy Związku
Radzieckiego”. Linguistica Bidgostiana 6, s. 64–72.
Graczykowska, T. (2010). Słownik Józefa Krasnego a żywy polski język radziecki w dwudziestoleciu
międzywojennym (kilka uwag o konkursie ogłoszonym przez „Trybunę Radziecką” w 1930 r.).
Acta Baltico-Slavica 34, s. 89–101.
Graczykowska, T. (2011). Język polski w Rosji Radzieckiej w okresie międzywojennym a polszczyzna
na Białorusi Radzieckiej (na materiale wybranych zagadnień fl eksji rzeczownika). Acta Baltico-
Slavica 35, s. 37–58.
Graczykowska, T. (2012a). Porewolucyjna, radziecka rzeczywistość odzwierciedlona w nazwach
zawodów (na materiale „Trybuny Radzieckiej” z lat 1927–1938; litery A–K). Slavia Orientalis
41, nr 4, s. 511–531.
Graczykowska, T. (2014). Wpływ języka rosyjskiego na słownictwo wydawanej w dwudziestoleciu
międzywojennym ZSRR polskiej prasy (na przykładzie leksyki dotyczącej sfery rolniczej
w „Trybunie Radzieckiej”). Poradnik Językowy 7, s. 76–87.
Gregorowicz, S. (1996). Polacy w Rosji i w ZSRR. W: Nowa encyklopedia powszechna PWN. T. 5.
Warszawa, s. 592.
Grek-Pabisowa, I. (2003). Język polski okresu międzywojennego 1920–1939 na Białorusi radzieckiej.
Acta Baltico-Slavica 27, s. 53–61.
Grek-Pabisowa, I., Ostrówka, M., Biesiadowska-Magdziarz, B. (2008). Język polski na Białorusi
radzieckiej w okresie międzywojennym. Polszczyzna pisana. Warszawa.
Iwanow, M. (1991). Pierwszy naród ukarany. Polacy w Związku Radzieckim 1921–1939. Warszawa
– Wrocław.
Joachimiak-Prażanowska, J. (2007). Słownictwo przestarzałe i archaiczne w słowniku rosyjskopolskim
S. Lewińskiej i T. Staraka. Linguistica Bidgostiana 4, s. 187–206.
Joachimiak-Prażanowska, J., Mędelska, J. (2001). Osobliwe słownictwo „Kuriera Wileńskiego”
(1924–1939) na tle swoistej leksyki powojennej prasy wileńskiej. W: F. Czyżewski (red.). Język
i kultura na pograniczu polsko-ukraińsko-białoruskim. Lublin, s. 159–177.
Mędelska, J. (2000). Język polskiej prasy wileńskiej (1945–1979). T. 2: Lata 1945–1959.
Bydgoszcz.
Mędelska, J. (Й. Мэндельска) (2001). Проблемы исследования послереволюционного варианта
советского польского языка. Scando-Slavica 47, s. 53–61.
Mędelska, J. (2004). Język polskiej prasy wileńskiej (1945–1979). T. 3: Lata 1960–1979. Cz. 2:
Słownictwo, wyrazy. Bydgoszcz.
Mędelska, J. (2007). Siedmiolatki i polityka. Język kowieńskich „Nowych czytanek”.
W: E. Laskowska, M. Jaracz (red.). Język, historia, polityka. Bydgoszcz, s. 101–112.
Mędelska, J. (2008). Nowe, radzieckie realia odzwierciedlone w moskiewskim słowniku rosyjskopolskim,
wydanym w latach 30. ubiegłego wieku. W: E. Laskowska, I. Benenowska, M. Jaracz
(red.). Język, społeczeństwo, wartości. Bydgoszcz, s. 275–285.
Mędelska, J. (2010). Rosyjskie skrótowce porewolucyjne w pierwszych radzieckich słownikach
dwujęzycznych. Acta Baltico-Slavica 34, s. 73–101.
Mędelska, J., Marszałek, M. (2000a). Kułak czy gbur? Rozterki twórców polszczyzny radzieckiej.
Przegląd Polonijny 26, z. 3, s. 129–132.
Mędelska, J., Marszałek, M. (2000b). Twórzmy słownik „polskiego języka radzieckiego”. Poradnik
Językowy 8, s. 39–49.
Mędelska, J., Marszałek, M. (2001). Z badań nad językiem Polonii radzieckiej lat 1917–1939.
W: M. Szewczyk, M. Czachorowska (red.). Język polski w rozwoju. Bydgoszcz, s. 111–121.
Mędelska, J., Marszałek, M. (2003). Język polski na Białorusi Radzieckiej okresu międzywojennego
(kilka uwag na gorąco). Acta Baltico-Slavica 27, s. 63–71.
Ostaszewska, D. (1996). Polszczyzna w radzieckich więzieniach i łagrach i na zesłaniu.
W: I. Bajerowa (red.). Język polski czasu drugiej wojny światowej (1939–1945). Warszawa,
s. 271–281.
Sierocka, K. (1963). Z dziejów czasopiśmiennictwa polskiego w ZSRR („Kultura Mas” 1929–1937).
Warszawa.
Sierocka, K. (1968). Polonia radziecka 1917–1939. Z działalności kulturalnej i literackiej.
Warszawa.
Smółkowa, T. (1999). Nowe słownictwo polskie. Materiały z prasy lat 1985–1992. Cz. II: P–Ż.
Kraków.
Szydłowska-Ceglowa, B. (1997). Język polski w Rosji porewolucyjnej i ZSRR (do roku 1935). Język
Polski 77, z. 4–5, s. 251–258.
Tekiel, D. (1988). Nowe słownictwo polskie. Materiały prasy lat 1972–1981. Cz. 1: A–O. Wrocław
etc.
Tomasik, P. (2007). Ideologia w skrócie. Obraz Związku radzieckiego lat 20. XX wieku utrwalony
w skrótowcach rosyjskich. W: E. Laskowska, M. Jaracz (red.). Język, historia, polityka. Bydgoszcz,
s. 161–165.
Киселёва, И. (2007). Советский польский язык в России до II Мировой войны. W: E. Laskowska,
M. Jaracz (red.). Język, historia, polityka. Bydgoszcz, s. 87–92.
Маршалэк, М. (2001). Из исследований над советским польским языком. Zinatniskie Raksti 3,
s. 167–173.
Мэндельска, Й. (2001). Проблемы исследования послереволюционного варианта советского
польского языка. Scando-Slavica 47, s. 53–61.
w świetle materiałów słownikowych i prasy powojennej. Kielce.
Cimek, H. (1993). Tomasz Dąbal 1890–1937. Rzeszów.
Graczykowska, T. (2005). Język cyklu reportaży „Płomień i próchno” Wandy Wasilewskiej na tle
polszczyzny radzieckiej. Linguistica Bidgostiana 2, s. 96–105.
Graczykowska, T. (2007a). Rusycyzmy i sowietyzmy we wspomnieniach Wandy Wasilewskiej.
Linguistica Bidgostiana 4, s. 158–170.
Graczykowska, T. (2007b). Rusycyzmy i sowietyzmy w tekstach Tomasza Dąbala (przedstawiciela
polskich komunistów przebywających w okresie międzywojennym w ZSRR). W: E. Laskowska,
M. Jaracz (red.). Język, historia, polityka. Bydgoszcz, s. 39–51.
Graczykowska, T. (2008). Wpływ sytuacji politycznej na jakość polszczyzny tygodnika „Trybuna
Radziecka” wydawanego w ZSRR w dwudziestoleciu międzywojennym. W: E. Laskowska,
I. Benenowska, M. Jaracz (red.). Język, społeczeństwo, wartości. Bydgoszcz, s. 137–149.
Graczykowska, T. (2009). Osobliwa leksyka w książce Tomasza Dąbala „Polacy Związku
Radzieckiego”. Linguistica Bidgostiana 6, s. 64–72.
Graczykowska, T. (2010). Słownik Józefa Krasnego a żywy polski język radziecki w dwudziestoleciu
międzywojennym (kilka uwag o konkursie ogłoszonym przez „Trybunę Radziecką” w 1930 r.).
Acta Baltico-Slavica 34, s. 89–101.
Graczykowska, T. (2011). Język polski w Rosji Radzieckiej w okresie międzywojennym a polszczyzna
na Białorusi Radzieckiej (na materiale wybranych zagadnień fl eksji rzeczownika). Acta Baltico-
Slavica 35, s. 37–58.
Graczykowska, T. (2012a). Porewolucyjna, radziecka rzeczywistość odzwierciedlona w nazwach
zawodów (na materiale „Trybuny Radzieckiej” z lat 1927–1938; litery A–K). Slavia Orientalis
41, nr 4, s. 511–531.
Graczykowska, T. (2014). Wpływ języka rosyjskiego na słownictwo wydawanej w dwudziestoleciu
międzywojennym ZSRR polskiej prasy (na przykładzie leksyki dotyczącej sfery rolniczej
w „Trybunie Radzieckiej”). Poradnik Językowy 7, s. 76–87.
Gregorowicz, S. (1996). Polacy w Rosji i w ZSRR. W: Nowa encyklopedia powszechna PWN. T. 5.
Warszawa, s. 592.
Grek-Pabisowa, I. (2003). Język polski okresu międzywojennego 1920–1939 na Białorusi radzieckiej.
Acta Baltico-Slavica 27, s. 53–61.
Grek-Pabisowa, I., Ostrówka, M., Biesiadowska-Magdziarz, B. (2008). Język polski na Białorusi
radzieckiej w okresie międzywojennym. Polszczyzna pisana. Warszawa.
Iwanow, M. (1991). Pierwszy naród ukarany. Polacy w Związku Radzieckim 1921–1939. Warszawa
– Wrocław.
Joachimiak-Prażanowska, J. (2007). Słownictwo przestarzałe i archaiczne w słowniku rosyjskopolskim
S. Lewińskiej i T. Staraka. Linguistica Bidgostiana 4, s. 187–206.
Joachimiak-Prażanowska, J., Mędelska, J. (2001). Osobliwe słownictwo „Kuriera Wileńskiego”
(1924–1939) na tle swoistej leksyki powojennej prasy wileńskiej. W: F. Czyżewski (red.). Język
i kultura na pograniczu polsko-ukraińsko-białoruskim. Lublin, s. 159–177.
Mędelska, J. (2000). Język polskiej prasy wileńskiej (1945–1979). T. 2: Lata 1945–1959.
Bydgoszcz.
Mędelska, J. (Й. Мэндельска) (2001). Проблемы исследования послереволюционного варианта
советского польского языка. Scando-Slavica 47, s. 53–61.
Mędelska, J. (2004). Język polskiej prasy wileńskiej (1945–1979). T. 3: Lata 1960–1979. Cz. 2:
Słownictwo, wyrazy. Bydgoszcz.
Mędelska, J. (2007). Siedmiolatki i polityka. Język kowieńskich „Nowych czytanek”.
W: E. Laskowska, M. Jaracz (red.). Język, historia, polityka. Bydgoszcz, s. 101–112.
Mędelska, J. (2008). Nowe, radzieckie realia odzwierciedlone w moskiewskim słowniku rosyjskopolskim,
wydanym w latach 30. ubiegłego wieku. W: E. Laskowska, I. Benenowska, M. Jaracz
(red.). Język, społeczeństwo, wartości. Bydgoszcz, s. 275–285.
Mędelska, J. (2010). Rosyjskie skrótowce porewolucyjne w pierwszych radzieckich słownikach
dwujęzycznych. Acta Baltico-Slavica 34, s. 73–101.
Mędelska, J., Marszałek, M. (2000a). Kułak czy gbur? Rozterki twórców polszczyzny radzieckiej.
Przegląd Polonijny 26, z. 3, s. 129–132.
Mędelska, J., Marszałek, M. (2000b). Twórzmy słownik „polskiego języka radzieckiego”. Poradnik
Językowy 8, s. 39–49.
Mędelska, J., Marszałek, M. (2001). Z badań nad językiem Polonii radzieckiej lat 1917–1939.
W: M. Szewczyk, M. Czachorowska (red.). Język polski w rozwoju. Bydgoszcz, s. 111–121.
Mędelska, J., Marszałek, M. (2003). Język polski na Białorusi Radzieckiej okresu międzywojennego
(kilka uwag na gorąco). Acta Baltico-Slavica 27, s. 63–71.
Ostaszewska, D. (1996). Polszczyzna w radzieckich więzieniach i łagrach i na zesłaniu.
W: I. Bajerowa (red.). Język polski czasu drugiej wojny światowej (1939–1945). Warszawa,
s. 271–281.
Sierocka, K. (1963). Z dziejów czasopiśmiennictwa polskiego w ZSRR („Kultura Mas” 1929–1937).
Warszawa.
Sierocka, K. (1968). Polonia radziecka 1917–1939. Z działalności kulturalnej i literackiej.
Warszawa.
Smółkowa, T. (1999). Nowe słownictwo polskie. Materiały z prasy lat 1985–1992. Cz. II: P–Ż.
Kraków.
Szydłowska-Ceglowa, B. (1997). Język polski w Rosji porewolucyjnej i ZSRR (do roku 1935). Język
Polski 77, z. 4–5, s. 251–258.
Tekiel, D. (1988). Nowe słownictwo polskie. Materiały prasy lat 1972–1981. Cz. 1: A–O. Wrocław
etc.
Tomasik, P. (2007). Ideologia w skrócie. Obraz Związku radzieckiego lat 20. XX wieku utrwalony
w skrótowcach rosyjskich. W: E. Laskowska, M. Jaracz (red.). Język, historia, polityka. Bydgoszcz,
s. 161–165.
Киселёва, И. (2007). Советский польский язык в России до II Мировой войны. W: E. Laskowska,
M. Jaracz (red.). Język, historia, polityka. Bydgoszcz, s. 87–92.
Маршалэк, М. (2001). Из исследований над советским польским языком. Zinatniskie Raksti 3,
s. 167–173.
Мэндельска, Й. (2001). Проблемы исследования послереволюционного варианта советского
польского языка. Scando-Slavica 47, s. 53–61.
Graczykowska, T. (2014). Podgburek, łazik, sektant… – the Lexical Reflection of Enemies of the Soviet State in the Weekly “Trybuna Radziecka” (1927–1938). Acta Neophilologica, 1(XVI), 15–25. Retrieved from https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/an/article/view/800
Tamara Graczykowska
Instytut Neofilologii i Lingwistyki Stosowanej Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
Instytut Neofilologii i Lingwistyki Stosowanej Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
Most read articles by the same author(s)
- Tamara Graczykowska, THE POLITICAL PROPAGANDA LANGUAGE IN THE POLISH PRESS PUBLISHED IN THE INTERWAR PERIOD (BASED ON “TRYBUNA RADZIECKA”) , Acta Neophilologica: Vol. 2 No. XVI (2014): Acta Neophilologica
- Tamara Graczykowska, DOM DZIECIĘCY, BIEG BARJEROWY, KULTURALNO-BYTOWE OBSŁUGIWANIE: ON PHRASEMES IN THE POLISH LANGUAGE SOVIET PRESS (BASED ON “TRYBUNA RADZIECKA” 1927-1938) , Acta Neophilologica: Vol. 2 No. XVIII (2016): Acta Neophilologica
Similar Articles
- Tamara Morris, I.V. POZDEEVAMAN. BOOK. HISTORY. MOSCOW TYPOGRAPHY IN 17TH CENTURYMOSCOW 2016 , Acta Neophilologica: Vol. 1 No. XXII (2020): Acta Neophilologica
- Halina Mazurek, TEXTUAL ASSOCIATIONS BETWEEN RÓŻANIEC Z GRANATÓW (THE ROSARY OF GARNETS) BY KSAWERY PRUSZYŃSKI AND BRANSOLETKA Z GRANATÓW (THE GARNET BRACELET) BY ALEXANDER KUPRIN , Acta Neophilologica: Vol. 2 No. XVII (2015): Acta Neophilologica
- Jadwiga Gracla, THE PETTY DEMON BY FYODOR SOLOGUB ON POLISH STAGES , Acta Neophilologica: Vol. 2 No. XVII (2015): Acta Neophilologica
- Marta Izabela Bołtuć, Cultural Adaptation, Manipulation and Creativity in Translation , Acta Neophilologica: Vol. 1 No. XXIII (2021): Acta Neophilologica
- Magdalena Dąbrowska, ON THE LITERARY OUTPUT OF MIKHAIL NIKITICH MURAVIOV (A THEME OF BOLESŁAW KRZYWOUSTY AND ZBIGNIEW) , Acta Neophilologica: Vol. 2 No. XVII (2015): Acta Neophilologica
- Iwona Anna NDiaye, Home - Homeland in M. Tsvetaeva’s Emigration Poetry , Acta Neophilologica: No. X (2008): Acta Neophilologica
- Robert Szymula, METAPHORICAL TRANSFER IN MODERN RUSSIAN POLITICAL DISCOURSE (PRIMARY FIELD “THEATRE”) , Acta Neophilologica: Vol. 2 No. XVII (2015): Acta Neophilologica
- Светлана Смирнова, The Lexicographical Description of the Russian Lexeme “Saint” , Acta Neophilologica: No. X (2008): Acta Neophilologica
- Anna Chudzińska-Parkosadze, From Deliberations above Issues of Space and Time Continuum in the Novel The Master and Margarita by Mikhail Bulgakov , Acta Neophilologica: Vol. 1 No. XV (2013): Acta Neophilologica
- Halina Chmiel-Bożek, Pedagogic Translation in Teaching French at School Level: Between Theory and Pedagogic Practice (Based on the Example of Teachers of French in the Silesian Voivodeship) , Acta Neophilologica: Vol. 2 No. XXII (2020): Acta Neophilologica
<< < 28 29 30 31 32 33 34 > >>
You may also start an advanced similarity search for this article.