Modalność deontyczna w angielskiej, polskiej i rosyjskiej wersji powszechnej deklaracji praw człowieka
Michaił Kotin
University of Zielona GóraPatrycja Montusiewicz
University of Zielona GóraAbstrakt
The paper attempts to provide an analysis of the phenomenon of grammatical interaction in the categorial area of aspect, tense and deontic modality under the presumption that these three functions are mutually connected with each other and form a setting of overtly or covertly encoded interface. The source text is written in English which is a language without the so called “Slavic-style aspect” i.e. the grammatically denoted opposition between perfectivity and imperfectivity. Thus, the deontic modality, which is a typical feature of each juristic text, is encoded in it by means of overt modal signals (modal verbs and other modal entities) in connection with the tense forms, especially the future tense. The Polish and Russian translations encode the deontic modality both by means of grammatical aspect, modal entities and tense forms. The paper investigates the relations between overt and covert expressions of deontic modality. The main claim is based on the assumption by Werner Abraham that deontic modality is strictly linked to the category of perfectivity which is encoded in Russian and Polish by means of the grammatical aspect (“viewpoint aspect”). The second claim is the preference of passive and impersonal constructions both in the source text and in its translations which is caused by the specificity sort of the analyzed text.
Słowa kluczowe:
grammatical categories, categorial convergence, verb grammar, juristic textBibliografia
ABRAHAM, W. | LEISS, E. (eds.) (2008), Modality-Aspect Interfaces. Implications and typological solutions. Am-sterdam. Google Scholar
ABRAHAM, W. | LEISS, E. (eds.) (2014), Modes of Modality. Modality, typology, and universal grammar. Am-sterdam. Google Scholar
COMRIE, B. (1976), Aspect: An introduction to the study of verbal aspect and related problems. Cambridge. Google Scholar
DAHL, Ö. (1985), Tense and aspect systems. Oxford. Google Scholar
DIVJAK, D. (2009), Mapping between domains. The aspect-modality interaction in Russian. In: Russian Linguis-tics. 33, 249-269. Google Scholar
ECKHOFF, H. M. | HAUG, D. T. T. (2015), Aspect and prefixation in Old Church Slavonic. In: Diachronica. 32, 186-230. Google Scholar
FUJINAWA, Y. (2008), Valenzalternation bei infiniter Komplementation und damit vergleichbare Phänomene. In: Kotin, M. L. et al. (Hrsg.): Terra grammatica. Ideen – Metoden – Modelle. Festschrift für Józef Darski zum 65. Geburtstag. Frankfurt a.M. etc., 101-116. Google Scholar
GRICE, H. P. (1975), Logic and conversation. In: Cole, P. | Morgan, J. L. (eds.). Syntax and semantics, 3. New York, 41-58. Google Scholar
HANSEN, B. (2001), Das slavische Modalauxiliar (Semantik und Grammatikalisierung im Russischen, Polni-schen, Serbischen/Kroatischen und Altkirchenslavischen). München. Google Scholar
HANSEN, B. (2004), Modals and the boundaries of grammaticalization: The case of Russian, Polish and Serbian-Croatian. In: Bisang, W. | Himmelmann, N. P. | Wiemer, B. (eds.), What makes Grammaticaliza-tion? A Look from its Fringes and its Components. Berlin, 245-270. Google Scholar
HOLL, D. (2010), Modale Infinitive und dispositionelle Modalität. Berlin. Google Scholar
HUNDT, M. (2003), Zum Verhältnis von epistemischer und nicht-epistemischer Modalität im Deutschen. In: Zeitschrift für Germanistische Linguistik. 31 (3), 343-381. Google Scholar
KOTIN, M. L. (2011), Ik gihôrta dat seggen… Modalität, Evidentialität, Sprachwandel und das Problem der grammatischen Kategorisierung. In: Diewald, G. et al. (Hrsg.), Modalität und Evidentialität. Trier, 35-48. Google Scholar
KOTIN, M. L. (2012), Modalitäten. In: Pawłowski, G. et al. (eds.), Mensch – Sprachen – Kulturen: Beiträge und Materialien der internationalen wissenschaftlichen Jahrestagung des Verbandes Polnischer Germa-nisten 25.-27. Mai 2012. Warszawa, 140-158. Google Scholar
KOTIN, M. L. (2014), Zum Phänomen der kategorialen Konvergenz und zu seiner Relevanz in kontrastiven Sprachstudien. In: Zeitschrift des Verbandes polnischer Germanisten. 3, 151-164. Google Scholar
KOTIN, M. L. (2019), (Coverte) Modalität und Kontrollwechsel. In: Studia Germanica Gedanensia. 84-93. Google Scholar
KRATZER, A. (1977), What ‘must’ and ‘can’ must and can mean. In: Linguistics and Philosophy. 3, 337-355. Google Scholar
ŁAZIŃSKI, M. (2020), Wykłady o aspekcie polskiego czasownika. Warszawa. Google Scholar
LEISS, E. (1992), Die Verbalkategorien des Deutschen. Berlin – New York. Google Scholar
LIEDTKE, F. (2011), Sprechakte und pragmatische Anreicherung. In: Kotin, M. L. | Kotorova, E. G. (Hrsg.), Die Sprache in Aktion. Pragmatik, Sprechakte, Diskurs. Heidelberg, 131-144. Google Scholar
MALINOWSKA, E. (2013), Styl – dyskurs – komunikacja urzędowa. W: Malinowska, E. et al. (red.), Przewodnik po stylistyce polskiej. Style współczesnej polszczyzny. Kraków, 467-486. Google Scholar
PALMER, F. R. (2001), Mood and modality. Cambridge. Google Scholar
REICHENBACH, H. (1947), Elements of symbolic logic. New York. Google Scholar
SEARLE, J. R. (1969), Speech Acts. An Essay of the Philosophy of Language. London. Google Scholar
SEARLE, J. R. (1976), A Classification of Illocutionary Acts. In: Language in Society. 5 (1), 1-23. Google Scholar
SMIRNICKAJA, O. A. (1977), Evolucija vido-vremennoj sistemy v germanskich jazykach. In: Jarceva, V. N. et al. (eds.), Istoriko-tipologičeskaja morfologija germanskich jazykov. T. 2: Kategorija glagola, Moskwa, 5-127. Google Scholar
SZYMAŃSKI, L. (2019), Modal auxiliaries and aspect in contemporary American English – a corpus-based study. Zielona Góra. Google Scholar
VENDLER, Z. (1967), Verbs and Times. In: Vendler, Z. (ed.), Linguistics in philosophy. Ithaca – New York, 97-121. Google Scholar
VON WRIGHT, G. H. (1951), An essay in modal logic. Amsterdam. Google Scholar
WOJTAK, M. (2001), Styl urzędowy. W: Bartmiński, J. (red.), Współczesny język polski. Lublin, 156-171. Google Scholar
University of Zielona Góra
University of Zielona Góra
Podobne artykuły
- Oxana Khaliman, The development of Alexander Bondarko’s ideas in the aspect of grammar of estimation theory , Przegląd Wschodnioeuropejski: Tom 8 Nr 2 (2017): Przegląd Wschodnioeuropejski
- Andrey N. Bezrukov, Intertextuality reception in postmodernist discourse , Przegląd Wschodnioeuropejski: Tom 8 Nr 2 (2017): Przegląd Wschodnioeuropejski
- Aleksander Kiklewicz, О конъюнктивном употреблении разделительных союзов (на материале польского и русского языков) , Przegląd Wschodnioeuropejski: Tom 12 Nr 2 (2021): Przegląd Wschodnioeuropejski
- Wojciech Kajtoch, Существует ли текстовая картина мира? , Przegląd Wschodnioeuropejski: Tom 14 Nr 1 (2023): Przegląd Wschodnioeuropejski
- Jolanta Brzykcy, Tekst favierski literatury rosyjskiej emigracji pierwszej fali: Arkadia wygnańców , Przegląd Wschodnioeuropejski: Tom 15 Nr 1 (2024): Przegląd Wschodnioeuropejski
- Aleksander Kiklewicz, Text fragmentation as a measure of persuasivity in the information services in Internet , Przegląd Wschodnioeuropejski: Tom 8 Nr 1 (2017): Przegląd Wschodnioeuropejski
- Irina Baklanova, The image of the author of a scientific text as a subject of imagology , Przegląd Wschodnioeuropejski: Tom 11 Nr 2 (2020): Przegląd Wschodnioeuropejski
- Anatolii Zahnitko, Viktoriia Andrushchenko, Fictive conversational cohesive patterns of the category of the addresser in the Ukrainian literary text , Przegląd Wschodnioeuropejski: Tom 16 Nr 1 (2025): Przegląd Wschodnioeuropejski
- Jakub Sadowski, Язык государствообразующего народа. Об одной поправке к российской конституции в контексте мифологической функции законодательного текста , Przegląd Wschodnioeuropejski: Tom 12 Nr 2 (2021): Przegląd Wschodnioeuropejski
- Anna Pavlova, Структурно-полевой подход к синтаксической фразеологии русского языка. Часть I , Przegląd Wschodnioeuropejski: Tom 13 Nr 2 (2022): Przegląd Wschodnioeuropejski
Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.
